Plus

Louis Theroux: 'Ik wil niet simpelweg vervelend zijn'

Louis Theroux (45) was even in Amsterdam voor de première van zijn nieuwe film over Scientology. De kerk kreeg een eerlijke kans, maar verviel in oude, nare gewoonten.

Joep School
Louis Theroux met voormalig hooggeplaatst Scientologylid Marty Rathbun. Beeld BBC
Louis Theroux met voormalig hooggeplaatst Scientologylid Marty Rathbun.Beeld BBC

Het zal wel weer toeval zijn. Louis Theroux die net een film heeft gemaakt over Scientology en dan voor de Nederlandse première verblijft in het INK Hotel - bijna tegenover de Amsterdamse Scientologykerk op de Nieuwezijds Voorburgwal.

Lang, heel lang al wilde hij een film maken over Scientology, maar de deuren van de burcht in Los Angeles bleven gesloten. Met Louis Theroux: My Scientology movie, vanaf donderdag in de stad te zien, vond hij eindelijk de sleutel om zijn Scientology-obsessie te kunnen bevredigen.

Hoe komt het dat het tien jaar heeft geduurd om van idee tot film te komen?
"Nou, normaliter maak ik documentaires waarbij volledige medewerking wordt verleend. Het is een gewoonte in mijn benadering van verhalen: ik ga waar ik word uitgenodigd. Nu was het totaal anders. We kregen ondanks herhaaldelijke verzoeken geen enkele toestemming."

U had ook kunnen zeggen: dan maar vol in de aanval.
"Ik hoorde dat een tv-programma in Nederland de kerk binnen is gegaan met een verborgen camera. Dat is niet mijn stijl. Ik wil niet onder valse voorwendselen binnen komen. De meeste films over Scientology hebben gemeen dat de geïnterviewden inmiddels lijnrecht tegenover de kerk staan. Daar wordt vervolgens een creepy muziekje onder gezet. Dat wilde ik niet. Scientology verdiende een eerlijke kans, vond ik."

In dit geval koos u om bepaalde situaties binnen de kerk na te laten spelen door acteurs die u castte samen met Marty Rathbun, een voormalige hoogwaardigheidsbekleder binnen de Scientologykerk. Een voorbeeld dat u zag bij The act of killing. Hoe belangrijk was Marty voor die scènes?
"Cruciaal. Kijk, uiteindelijk draaien die nagespeelde si­tuaties natuurlijk om veel meer dan het toneelstukje. Marty kent de kerk van binnen. Toen we David Miscavige, de voorman van Scientology, gingen casten, zat Marty niet rustig achterover om advies te geven, maar hij nam de situatie over. Op een gegeven moment zegt hij bijna woedend: 'All these guys you like, they're no good! They're just no good!' Marty kwam helemaal tot leven."

Toch kan ik me voorstellen dat hij niet blij is met de film.
"Dat komt door de eindscène, die was moeilijk voor hem."

U spreekt hem aan op zijn verantwoordelijkheid en confronteert hem met het feit dat hij in zijn Scientologytijd Hoofd Angst Inboezemen was. Net nadat kerkleden hem minutenlang hebben geïntimideerd met teksten over zijn dochtertje. 'Dat deed jij vroeger toch ook,' vraagt u.
"Ja. Om eerlijk te zijn weet ik niet of ik als een vriendelijke man overkom in die scène. Het was een intens moment."

Precies waar u naar op zoek bent als filmmaker.
"Dat ben ik niet met je eens. Ik probeer niet simpelweg vervelend te zijn tegen mensen. Als ik geïnterviewden na een gesprek in hun gezicht zou slaan, zou dat ook intens zijn, maar bovenal verschrikkelijk om te doen. Ik denk vooral dat het moment past in de opbouw van de film: langzaam maar zeker wordt de relatie met Marty complexer. Dan komt de Scientologygemeenschap ons meermaals lastigvallen en krijg ik dat gesprek met Marty. Het is één aanzwellend gebeuren."

undefined

Theroux in gesprek met regisseur John Dower. Beeld BBC
Theroux in gesprek met regisseur John Dower.Beeld BBC
De scène waarin Theroux voormalig Scientologylid Marty Rathbun aanspreekt op zijn verantwoordelijkheid. Beeld BBC
De scène waarin Theroux voormalig Scientologylid Marty Rathbun aanspreekt op zijn verantwoordelijkheid.Beeld BBC

Rathbun had moeite u te vertrouwen gedurende de film. Is die ongemakkelijke relatie typisch Theroux?
"Normaal is er minder frictie. Het was verfrissend om te werken met een hoofdpersoon die me heel irritant vond. Hij bemoeide zich volop met de film en liet me in niet mis te verstane bewoordingen weten wanneer hij me even niet kon luchten of zien. Conflicten zijn aardig om te bekijken. Vooraf was ik nog bang dat het te veel een buddy-film zou worden als Lethal weapon, of die met Eddie Murphy en Nick Nolte, kom, hoe heet ie..."

Terwijl hij verder praat, pakt Theroux zijn telefoon. Geen wifi. En in Nederland - dus ook geen bundel. Ergernis. "Ik zou zweren dat hij 48 hours heet."

Hebben de intimidaties van de Scientologygemeenschap eigenlijk lang aangehouden?
"De eerste keer dat er een wat zweverige cameraman tegenover ons stond die zich niet wilde identificeren, was ik, om eerlijk te zijn, behoorlijk in mijn nopjes. Natuurlijk was het altijd de bedoeling geweest dat de gemeenschap zou reageren. Ik was even bang dat ze de gewoonte van schimmige praktijken overboord hadden gegooid, maar dat was gelukkig niet het geval. Verder lopen er nog wat rechtszaken, maar dat komt vast wel goed."

Ik hoorde dat u bent bedreigd in uw woonplaats Londen.
"Op een zondagochtend was ik in mijn keuken pannenkoeken aan het bakken met mijn kinderen en kwam de politie op bezoek. Stond ik in mijn pyjama te dansen - het was al vreemd genoeg allemaal. Er zou een bedreiging zijn geuit en de Scientologykerk had de politie gebeld om melding te doen van een bedreiging aan mijn adres die bij de kerk was binnengekomen. Mensen kunnen me bedreigen aan mijn huisdeur, via Twitter, via mijn agent of via de BBC. En dan bellen ze Scientology? Dat is toch heel geestig? Het is bijna innemend."

Vreemd eigenlijk, dat de film als eerste wordt vertoond in België en Nederland, en in Amerika nog niet is verkocht.
(Giechelt) "Ik krijg gewoon goede feedback hier."

Heeft het er ook iets mee te maken dat de filmdistributeurs in Amerika hun handen niet willen branden aan de Scientologygemeenschap?
"Ik kan het niet hard maken, maar laat ik het zo zeggen: het zou me niet verbazen als er een bepaalde nervositeit is. Dat is best een beetje treurig. Het idee dat de tactiek van rechtszaken aanspannen een factor is. Maar ik begrijp het: het is zo saai en vervelend om die juridische molen in te gaan. Toch komt het wel goed, denk ik."

Elk interview dat u geeft, eindigt met de vraag naar mogelijke nieuwe projecten. Vaak klinkt dan de islamisering van de samenleving of Donald Trump.
"Zal ik nu een keer wat anders zeggen? Veel mensen vinden het idee van Donald Trump volgen erg leuk, maar om eerlijk te zijn denk ik niet dat het realistisch is. Ik kan me voorstellen dat de Mexicaanse grens een interessant onderwerp is. Amerika verandert. Er ontstaat een soort angst voor alles wat niet uit Amerika komt. Aan de grens is dat voelbaar. Dat is razend interessant."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden