PlusFilm

Long Day’s Journey into Night: één keer kijken is niet genoeg

In het onnavolgbare Long Day’s Journey into Night vervagen de grenzen tussen droom en realiteit, heden en verleden. Eén keer kijken is daarom eigenlijk niet genoeg. 

‘Alleen al dat ene shot kostte bijna een jaar aan voorbereidingen voor het er perfect op stond.’

Long Day’s Journey into Night is zo’n film die de tweede keer dat je hem ziet (nog) veel beter is: niet omdat je het onnavolgbare narratief dan beter begrijpt, maar juist omdat je bij een tweede keer kijken het idee los kunt laten dat het nodig is het te begrijpen. Het is een film om te ervaren, een beetje zoals je een dagdroom of een herinnering ervaart.

Alleen zijn dit de dromerige herinneringen van een ander. Die van personage Luo Hongwu (Huang Jue), om precies te zijn, en indirect ook die van de jonge Chinese filmmaker, dichter en fotograaf Bi Gan. De regisseur speelt in Long Day’s Journey into Night met het genre van de film noir, met zijn hardvochtige detectives en verleidelijke femmes fatales. Al zou het evengoed het hoofdpersonage kunnen zijn die dat erbij droomt.

Westerse klassiekers

In feite is het simpel: Luo Hongwu keert na jaren afwezigheid terug naar zijn geboorteplaats Kaili voor de begrafenis van zijn vader. Zijn terugkeer doet hem terugdenken aan cruciale gebeurtenissen uit zijn jongere jaren: de raadselachtige dood van zijn vriend Wildcat (Lee Hong-chi) en zijn affaire met de ongrijpbare Kaizhen (Tang Wei). Of heette ze nou Wan Qiwen, net als de beroemde Chinese actrice?

Niet alleen de Chinese filmgeschiedenis steekt de kop op; Bi knipoogt net zo speels naar westerse klassiekers. Zo speelt de beroemde groene jurk die de al even raadselachtige Madeleine draagt in Hitchcocks Vertigo (1958) ook hier een prominente rol, net als het dubbelgangermotief uit die film. Bovendien is de plot overduidelijk geënt op vele iconische film noirs, niet in de laatste plaats Billy Wilders Double Indemnity (1944). Bi kleedt die basale detectiveplot tot op het bot uit, zodat alleen het hoogst noodzakelijke overblijft – of misschien nog iets minder dan dat. Long Day’s Journey into Night speelt zich af in het hoofd van zijn personage, en springt dus heen en weer in de tijd, van heden naar verleden, van realiteit naar herinnering, van dromen naar misschien wel nooit gebeurde wensbeelden.

Voorstudie 

Bi Gan hakte met zijn speelfilmdebuut Kaili Blues in 2015 ook al met dat enigmatisch meanderende bijltje, maar op een veel intiemere schaal. Daarin reisde een arts van de stad Kaili naar het mythische plaatsje Dangmai en werd hij onderweg overvallen door herinneringen. Achteraf bezien is Kaili Blues, dat lovend werd ontvangen op de internationale festivals en in Nederland op het filmfestival van Rotterdam te zien was, slechts een voorstudie voor wat Bi met Long Day’s Journey into Night vervolmaakt.

Long Day’s Journey into Night

Regie Bi Gan
Met Huang Jue, Tang Wei
Te zien in Eye

Kaili Blues is opgesplitst in een gefragmenteerde eerste helft en een tweede helft die bestaat uit één imponerend lang aangehouden shot van bijna drie kwartier, waarin de hoofdpersoon door het dorpje Kaili en door zijn eigen herinneringen dwaalt. In deze opvolger houdt Bi een vergelijkbare structuur aan, maar doet hij er in alle opzichten een schepje bovenop. De eerste helft is nóg fragmenta­rischer en de tweede nóg imponerender, met een single take shot van bijna een uur – in 3D.

Huzarenstukje

Alleen al dat ene shot kostte de regisseur en zijn team bijna een jaar aan voorbereidingen voor het er perfect op stond, vertelde Bi in interviews, en er waren maar liefst drie cameramannen bij de opnamen betrokken. Het is een huzarenstukje dat je ademloos achterlaat, van een motorrit door een mijntunnel via een afdaling langs een kabelbaan naar meanderende kleine dorpsstraatjes.

Overigens is Long Day’s Journey into Night al ver voor het 3D-brilletje op mag een visueel overdonderende ervaring. Net als in Bi’s debuut is het stadje Kaili de plaats van handeling, en opnieuw tovert hij wat in werkelijkheid een wat slaperig subtropisch provinciestadje is (en ook Bi’s woonplaats) om tot een mystiek oord. Neonlicht kaatst van eeuwenoude stadsmuren, regen en roest bepalen de textuur. Dat is geen oppervlakkige mooifilmerij, maar de kern van de film. Omdat het benadrukt hoe zowel film als onze herinneringen dingen soms mooier maken dan ze zijn, en zelfs het verval een schoonheid weten te geven die de werkelijkheid niet heeft. Of zoals een personage in Long Day’s Journey into Night het zegt: “Het verschil tussen films en het geheugen is dat film altijd een leugen is; het geheugen vermengt leugen en waarheid.”

Misleidende kus

In thuisland China zette de distributeur van Long Day’s Journey into Night de film in de markt als romantisch epos, wellicht aangespoord door de originele Chinese titel Di qiu zui hou de ye wan, te vertalen als ‘laatste nacht op aarde’, met een meer romantische connotatie dan de filosofische internationale titel. In de marketing rond de film, die werd uitgebracht rond Nieuwjaar, werd de kus tussen de hoofdpersonen benadrukt. Dit had succes: de film trok volle zalen, maar alleen in de eerste week. Al snel had men door dat het hier niet ging om een toegankelijke publieksfilm. Op Chinese sociale media ging #iksnap­LongDayniet viraal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden