PlusReportage

Loeki de Leeuw is terug om te blijven en iedereen wordt er vrolijk van

Loeki in een met de hand gemaakt decor in de Toonder Studio’s in 1982. Beeld Hollandse Hoogte/Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Loeki in een met de hand gemaakt decor in de Toonder Studio’s in 1982.Beeld Hollandse Hoogte/Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Loeki de Leeuw is na 17 jaar terug op televisie in vernieuwde vertrouwde gedaante en klunst er weer vrolijk op los. Over alles is minutieus nagedacht, van zijn op maat gemaakte kleding tot aan het wapperen van zijn staart.

Loeki’s moeder

Haar lobby om Loeki de Leeuw terug op televisie te krijgen duurde jaren, maar had uiteindelijk succes. Sinds Loeki’s terugkeer is Louise Geesink, rechtenhouder van het reclameleeuwtje, zo in haar nopjes dat ze de directie van de Stichting Etherreclame (Ster) bij elk bezoek trakteert op croissantjes.

De ideeën voor de Loekifilmpjes komen van Geesink. Zij tekent de storyboards; filmscripts waarin de grapjes in drie schetsen zijn uitgetekend. Vaak gaat er iets mis: Loeki struikelt op de atletiekbaan over een horde of belandt op z’n kop in de sneeuw. Geesink laat zich inspireren door de seizoenen, sportevenementen – zoals nu de Olympische Spelen – maar laat Loeki ook klooien met nieuwe gadgets als een selfiestick of een drone. “Blijft-ie lekker fris.”

Grapjes bedenken voor het klunzige leeuwtje gaat Geesink gemakkelijk af. “De ideeën zitten in mijn genen,” zegt ze, verwijzend naar haar vader Joop. Hij bedacht het oranje beestje in 1972, als onderbreking van de Ster-reclames. Na zijn overlijden in 1984 nam zijn dochter het werk over. Tót 2004, het moment dat het reclameleeuwtje werd wegbezuinigd.

Bij Loeki’s rentree, in mei, stelde Geesink één voorwaarde: Loeki moest een pop blijven die handmatig beeldje voor beeldje, in stop-motion dus, werd verplaatst. Het mocht geen stripfiguur worden. “Een computeranimatie ziet er veel te gelikt uit,” vindt Geesink. “Loeki is juist zo leuk omdat je als kijker de naadjes en kreukeltjes in zijn lijf kunt zien. Vergelijk het met een tapijt dat handgeknoopt is. Je ziét het verschil met een fabriekskleed.”

Als er een reeks Loekifilmpjes is gemonteerd, gaat Geesink met het resultaat opnieuw naar de Ster. Grijnzend: “Ja, dan neem ik wéér een doos croissantjes mee.”

Geesink is nu 67 jaar oud, maar aan stoppen denkt ze beslist niet. “Creatieve beroepen kun je doen tot je erbij neervalt.”

Loeki’s rariteitenkabinet

De kijker is het waarschijnlijk nooit opgevallen, maar Loeki had tot voor kort geen benen. Er hingen dikke hammetjes naast zijn lijf, die vakkundig buiten beeld werden gehouden als de leeuw zich inspande of een voetbal inkopte. Paul Mathot, eigenaar van animatiestudio Pedri in Ankeveen waar de Loekifilmpjes worden opgenomen, werkt al sinds 1982 met het leeuwtje. Hij bouwde een compleet nieuw skelet voor Loeki, van aluminium en met kogelgewrichten.

De decors – vroeger waren het er driehonderd per jaar – worden nu deels op de computer gemaakt. Toch blijft er genoeg werk over voor Mathot. Alles wat Loeki vasthoudt of waar hij bovenop zit, is namelijk handgemaakt.

Loeki de Leeuw heeft pas benen sinds hij is teruggekeerd op de Nederlandse televisie, tijdens het Eurovisie Songfestival in mei. De pop kreeg daarvoor een heel nieuw skelet, nu met kogelgewrichten. Beeld STER
Loeki de Leeuw heeft pas benen sinds hij is teruggekeerd op de Nederlandse televisie, tijdens het Eurovisie Songfestival in mei. De pop kreeg daarvoor een heel nieuw skelet, nu met kogelgewrichten.Beeld STER

Loeki’s coupeuse

Ontwerpster Anneloes van Holten is al een paar keer met een scheerapparaatje over Loeki’s huid gegaan. Door de tientallen opnames van de afgelopen maanden begint het oranje velletje te pluizen en vallen er gaatjes in. Het is tijd om Loeki van een nieuw vel te voorzien. Van Holten heeft dat in de loop der tijd al talloze malen gedaan.

Het is soms zweten en ploeteren om de reclameleeuw – 30 centimeter hoog, inclusief kuif – een strak huidje of nieuw kostuum aan te meten. Poppenkleertjes past hij niet. Loeki’s peervormige lijf vereist een eigen kledinglijn. Dus naait ze alles zelf, van de Noorse trui, het postbodepakje tot aan de vingerdopjes op de shorttrackhandschoenen (‘eigenlijk staat álles hem goed’).

Van Holten heeft net een week zitten zwoegen op een paars gewatteerd ski-jasje. De productie van de filmpjes voor komende winter is namelijk al in volle gang. “Je moet het zo maken dat Loeki zich nog wel vrij kan bewegen.”

Loeki’s facelift

De leeuw heeft door de jaren heen een facelift ondergaan. “Hij had vroeger een sikje, nagels en pluisjes aan zijn ellebogen,” vertelt Geesink. “Ik heb hem iets verjongd met een bollere toet, een groter oogvlak en – al zeg ik het zelf – een heel mooi golvend kapsel.”

Vroeger zette coupeuse Van Holten nog pietepeuterig kleine krulspelden in Loeki’s kapsel, maar voor de hedendaagse Loeki heeft ze op de Albert Cuypmarkt een pruik op de kop getikt die al krult én – niet onbelangrijk – als ‘beton op zijn hoofd blijft zitten’.

Vandaag draagt de leeuw een skihelm, die nog stamt uit de begintijd. “Die moest wel iets worden aangepast, hij leek te veel op de helm van André van Duins Willempie.”

De moderne Loeki. Het poppetje wordt nog steeds beeld voor beeld op beeld vastgelegd, maar het decor komt uit de computer. Beeld STER
De moderne Loeki. Het poppetje wordt nog steeds beeld voor beeld op beeld vastgelegd, maar het decor komt uit de computer.Beeld STER

Loeki’s filmset

Vroeger waren álle attributen rondom Loeki handgemaakt. Wanneer in een filmpje het leeuwtje omviel of met zijn staart een rekwisiet ommepte, duurde het eindeloos voor het complete decor weer was opgebouwd. Alle minimeubels en ander toebehoren moesten namelijk exact op dezelfde plek staan of hangen – aan een visdraadje – anders zag je de foutjes gegarandeerd in de filmopnames terug.

Anno 2021 staat Loeki voor een groen scherm van ongeveer een meter breed en worden de decorstukken later met de computer aan het beeld toegevoegd. Het resultaat van een opname is meteen te zien op een groot computerscherm. Foutjes kunnen direct worden hersteld.

Dat scheelt een hoop werk, vertelt animator Patrick Raats, die van 1990 tot 2004 ook al met Loeki werkte. “In mijn beginjaren schoten we alle beelden blind op film, met van die Mickey Mousecassettes. Kregen we de eerste opnames terug van het lab, bleek er per ongeluk een schaartje in beeld te liggen. Kon je opnieuw beginnen.”

Ondanks de digitale hulpmiddelen is Raats werk er niet per se eenvoudiger op geworden. Dan heeft te maken met de nieuwe benen van Loeki. Daarmee kan de leeuw nu dus rennen, sporten of een radslag maken. Maar hoe breng je bijvoorbeeld een vrolijk dansje in beeld?

Meestal schetst Raats de bewegingen op papier. Zijn collega Raymon Wittenberg maakt dansfilmpjes van zichzelf en spiegelt Loeki daaraan, vaak tot hilariteit van het team. Twee werkwijzen dus, maar het resultaat is hetzelfde: voor elk filmpje van vier seconden moet Loeki handmatig 48 keer in een andere houding worden gebogen: twee frames per positie. Daarbij komt het aan op een scherpe timing. Raats: “Zijn manen of staart moeten precies de goede kant op wapperen. Anders kloppen zijn bewegingen niet.”

Met een pincet kan hij de pupillen en oogleden van de leeuw verplaatsen om hem een andere expressie te geven. “Soms zit ik te vloeken op Loeki. Doet ie niet wat ik wil.”

Loeki’s digitale trucjes

Waar de makers vroeger een dikker armpje in Loeki’s lijf schroefden, is die wisseltruc niet langer nodig. Dankzij de computer kunnen de spierballen van Loeki gemakkelijk worden opgeblazen. Dat is het werk van animator Gatze Zonneveld. Hij laat Loeki ook op een tapijtje vliegen, in de beroemdste voetbalstadions spelen en bouwt digitale decors die er levensecht uitziet. Neem de servieskast in Loeki’s keuken. Waar de decorbouwer eerst handmatig een bordje moest kleien, fabriceert de computer nu in één keer een digitale stapel.

Loeki’s stem

Asjemenou, tiedieee, oh. Loeki’s woordenschat is beperkt. Dat heeft een reden. Zijn geestelijk vader, Joop Geesink, kon voor zijn geesteskind geen goede voice-over vinden en sprak zelf wat woordjes in. Na zijn overlijden raakte de geluidsopname zoek.

Uit oude Loekifilmpjes konden nog een paar ‘mompeltjes’ geknipt worden, die nog altijd worden gebruikt. Loeki spreekt overigens ook een woordje Frans (allez, voilá), omdat hij ook op de Franse televisie te zien is geweest.

Medewerkers van de Toonder Studio’s tijdens het maken van een Loekfilmpje in 1982. Anders dan nu werd ook het decor helemaal met de hand gemaakt. Beeld Hollandse Hoogte/Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Medewerkers van de Toonder Studio’s tijdens het maken van een Loekfilmpje in 1982. Anders dan nu werd ook het decor helemaal met de hand gemaakt.Beeld Hollandse Hoogte/Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Loeki’s baas

Toen Frank Volmer vier jaar geleden bij de Ster aantrad als directeur was de eerste reactie van zijn omgeving: ‘O, de Ster, van Loeki?’ De legendarische reclameleeuw was toen al ruim tien jaar van de televisie verdwenen, vanwege de hoge productiekosten.

Nu de korte filmpjes deels worden gemaakt met de computer is Loeki weer levensvatbaar en onderbreekt hij sinds het songfestival in mei de Ster-reclameblokken weer. “We krijgen heel veel blije reacties van kijkers. Iedereen wordt vrolijk van hem,” zegt Volmer.

Eerst zou Loeki alleen tijdens de sportzomer opduiken, maar hij blijft definitief. “De Ster is verplicht de reclameblokken duidelijk te onderscheiden van de NPO-programmering. Loeki is daar een leuk én herkenbaar middel voor.”

De leeuw heeft overigens geen morele of politieke agenda. “Van de vraag of hij zich laat vaccineren, blijven we bijvoorbeeld weg. We willen vooral dat hij wat vrolijkheid brengt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden