PlusInterview

Lilian Stolk van The Hmm: ‘We willen het internet beter begrijpen’

Zes kunstenaars(duo’s) en instellingen zijn genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst. Internetplaform The Hmm maakt kans in de categorie Werk van het Jaar.

Internetplatform The Hmm werd mede-opgericht door kunstenaar Lilian Stolk. Volgens de jury van de Amsterdamprijs is ‘The Hmm is in tijden van corona relevanter dan ooit'. Beeld Eva Plevier
Internetplatform The Hmm werd mede-opgericht door kunstenaar Lilian Stolk. Volgens de jury van de Amsterdamprijs is ‘The Hmm is in tijden van corona relevanter dan ooit'.Beeld Eva Plevier

The Hmm is een platform voor internetcultuur dat vijf jaar geleden werd mede-opgericht door kunstenaar en historicus Lilian Stolk. Het biedt een podium aan wetenschappers, beeldmakers en denkers die reflecteren op thema’s als gezichtsherkenning, privacy, deepfakes en de bias van algoritmen. De jury van de Amsterdamprijs stelt: ‘The Hmm is in tijden van corona relevanter dan ooit. De organisatie houdt ons op lichtvoetige en creatieve wijze scherp en kritisch ten opzichte van big tech.’

Wat kenmerkt uw werk?

“Met The Hmm willen we het internet beter begrijpen. Tot anderhalf jaar geleden deden we dat via live-events maar corona maakte dat onmogelijk. In die tijd ging iedereen bovendien ad hoc dingen online doen op een offlinemanier, terwijl op het internet heel andere regels gelden – je kunt je bezoekers in één klik verliezen. Wij hebben tours over het internet georganiseerd waarin we kritisch kijken naar de platforms van grote technologiebedrijven en hoe zij de interactie beïnvloeden. Zo vond ons allereerste online-evenement plaats op vijf verschillende platforms. We nodigden vijf sprekers uit die elk vijf minuten spraken over de rol van internet tijdens de coronapandemie. Dat deden ze via YouTube, Zoom, Discord, Jitsi en Twitch. Bezoekers moesten van het ene platform naar het andere schakelen om alle presentaties te zien en de voor- en nadelen te ervaren. YouTube werd beoordeeld als meest eenvoudig in gebruik, Discord als leukste platform omdat het veel ruimte biedt voor emoji en gifs, en Jitsi leek het meest op een fysieke bijeenkomst vanwege de gemakkelijke interactie.”

Wat betekent Amsterdam voor u?

“Ik ben opgegroeid in Rotterdam. In Amsterdam valt echt nog wat te ontdekken: zoveel verschillende scenes met een enorme diversiteit en internationale connecties. The Hmm heeft geen vaste plek en dat biedt ons de vrijheid de stad te verkennen. We hebben evenementen georganiseerd in onder andere De Roze Tanker, Het Volkshotel en FC Hyena, maar ook in Felix Meritis.”

Welke lessen kan de culturele sector trekken uit alle online-experimenten?

“Livestreamplatforms moeten makkelijk toegankelijk zijn. Verplicht inloggen of iets downloaden werkt dat tegen. Hybride evenementen zijn het ding van de toekomst en sommige dans- en theatergezelschappen hebben daar al ervaring mee opgedaan. Het belangrijkste is dat je voor de online bezoekers eenzelfde ervaring creëert met opgebouwde verwachting en betrokkenheid als wanneer je naar een theater fietst, je jas in de garderobe hangt en in de zaal gaat zitten wachten totdat het doek opgaat. Dat is een hoop extra werk. Je moet niet alleen een moderator in de zaal hebben maar ook eentje in de chat. Bij ons eerste hybride event werkten we met een buddysysteem waarbij de bezoeker met smartphone in de zaal gekoppeld werd aan iemand die online meekeek.”

Wat zijn de grootste bedreigingen voor de online communicatiemogelijkheden van de culturele sector?

“De afhankelijkheid van big tech! Zoom is de afgelopen anderhalf jaar erg populair geworden omdat het makkelijk te gebruiken is met veel deelnemers. Maar het bedrijf heeft onlangs een lezing van een Palestijnse activist geblokkeerd – dan bemoeit Zoom zich met de inhoud. Zeker culturele instellingen, die vaak deels gefinancierd worden met publiek geld, hebben de verantwoordelijkheid hun bezoekers een veilige ruimte te bieden. Dat kan betekenen dat je moet betalen voor diensten die anders gratis worden aangeboden in ruil voor data.”

In 2018 schreef u Het zonder woorden-boek dat u het predicaat Nederlands eerste emoji-expert opleverde. Zou de pictogrammentaal van het internet volgens u kunnen uitgroeien tot een volwaardige taal?

“Die beeldtaal zal zeker nog verder doorgroeien, maar persoonlijk denk ik dat het beter is als niet het hele leven wordt vertaald naar emoji’s. Ze worden gecodeerd en gedistribueerd door een beperkt aantal grote platforms waardoor iedereen beschikt over dezelfde symbolen. Je kunt meer persoonlijkheid leggen in stickers of gifjes. Tot nu toe worden emoji’s beschouwd als aanvulling op de reguliere taal om non-verbale en informele dingen uit te drukken: handgebaren, gezichtsuitdrukkingen, tone of voice. Om er een echte taal van te maken, moet je ook een grammatica ontwikkelen en dan moet je abstracte elementen introduceren: een driehoek voor een emoji bijvoorbeeld om er een werkwoord van te maken. Maar zoiets tast de snelheid van de communicatie met emoji aan en dat is precies de aantrekkingskracht ervan.”

Wat doet u over vijf jaar?

“Dat is moeilijk te zeggen. Er is de afgelopen jaar zoveel bijgekomen dat we nog amper vooruit kunnen kijken. Maar ik en mijn collega Margarita Osipian blijven op een creatieve en kritische manier kijken naar het internet, met een programma dat groeit en internationaler wordt. Ook de stichting moet groeien en structureler ingebed raken in de Amsterdamse culturele sector. We organiseren workshops TikTok en emoji en hebben er onlangs een ontwikkeld met het Stedelijk Museum over deepfakes. Volgend jaar organiseren we evenementen over het energieverbruik van digitale platforms en het ontstaan van de metaverse, de parallelle virtuele wereld waar socialemedia-platforms als Facebook nu op inzetten.”

Het prijzengeld van de Amsterdam Prijs is 35.000 euro. Wat gaat u ermee doen als u de prijs wint?

“Ons programma uitbreiden, ons livestreamplatform verbeteren en ons kleine team, dat nu bestaat uit vier parttimers, versterken. Ook zouden we een praktische toolkit willen ontwikkelen die andere organisaties helpt om van hun online evenement net zo’n leuke, spannende of enerverende ervaring te maken als de fysieke versie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden