PlusTen slotte

Liesbeth List (1941-2020) had het leven lief

Zangeres Liesbeth List verrijkte ons land met een schat aan onvergetelijke liedjes. Solo of samen met zielsverwant Ramses Shaffy.

Liesbeth List overleed op 78-jarige leeftijd.Beeld ANP Kippa

Ze zag het als een dure plicht. Het leven diende omarmd te worden, liefgehad zelfs. Ze moést ervan genieten. Van z’n schoonheid, maar ook van z’n lelijkheid. Een overtuiging die ze vrijwel elk optreden de zaal in zong in haar lijflied: Heb het leven lief / Als de stormwind gromt en als de lente komt/  En verberg je niet.

Die houding was het resultaat van een grillig bestaan: List was een vechter, die door het leven vroeg op achterstand was gezet, maar weigerde op te geven en de gekregen klappen met een ijzeren glimlach retourneerde.

List deed uiteindelijk 55 jaar waar ze volgens haar voor op de wereld was gezet: zingen. Ze verrijkte ons land in de loop der jaren met een schat aan onvergetelijke liedjes. Soms solo, maar in de herinnering net zo vaak aan de zijde van Ramses Shaffy, in wie zij een zielsverwant en onafscheidelijke, creatieve metgezel vond. ‘Shaffy en List. Dat was magie,’ zei ze zelf over de relatie die altijd platonisch bleef. ‘Alsof we elkaar al uit een vorig leven kenden.’

Samen voegden ze onder meer Pastorale, Aan de andere kant van de heuvels en later een duetversie van Shaffy’s eigen levenslied Laat me aan de canon van de Nederlandse popmuziek toe. Toen Shaffy in 2009 overleed, trad List op als de executeur van zijn artistieke testament. Ook bekostigde ze met echtgenoot Robert Braaksma een grafsteen op begraafplaats Zorgvlied. 

Ze bleef met ongeremde passie over Shaffy (niemand kon zijn naam zo prachtig uitspreken als zij: ‘Rrrrámses!’) praten, aanvankelijk zonder te bemerken dat haar eigen licht ook langzaam dimde. De alzheimer besloop haar. In 2017 beëindigde ze haar loopbaan en trok zich terug uit het openbare leven. Donderdag overleed ze, 78 jaar oud, in haar woonplaats Soest.

Interneringskamp

List was de achternaam van haar adoptiefouders. Ze werd geboren als Elly Driessen in het oorlogsjaar 1941 in Bandoeng, Nederlands-Indië, in een interneringskamp van de Japanners. Haar moeder maakte er de gruwelen van de bezettingsmacht van nabij mee en raakte er, in de woorden van haar dochter, apathisch door. Ze benam zichzelf vlak na de bevrijding het leven. Vader Driessen - die zijn dochter lang voorhield dat haar moeder aan een tropische ziekte was gestorven - reisde terug naar zijn vaderland Nederland en hertrouwde.

In de verhalen die List op latere leeftijd over haar adoptie vertelde, vervulde de nieuwe echtgenote van haar vader de rol in van boze stiefmoeder in al zijn gemeenheid. ‘Ze zag mij als een wedergeboorte van mijn moeder, die haar relatie bedreigde,’ vertelde ze dan. ‘Ze heeft me gewoon weggegeven.’

De ontvangers werden haar nieuwe ouders, een echtpaar dat op Vlieland een hotel bestierde. Later werd haar pleegvader er vuurtorenwachter. Het waren gelukkige jaren, zei List later. Om de herinneringen aan vroeger nog verder uit te wissen, veranderde ze ook haar voornaam.

Als Liesbeth List toog ze als 18-jarige naar Amsterdam waar ze in 1962 Shaffy ontmoette. Die vroeg haar voor zijn Shaffy Chantant, een muzikale én succesvolle revue. List bloeide op en verloor onder de vleugels van haar Ramses de onzekerheid die haar altijd had geplaagd. Ze durfde ook solo op het podium te klimmen en zong een indrukwekkend oeuvre bij elkaar.

Haarstuk

De look die bij haar podiumpersonage hoorde, perfectioneerde ze in de loop der jaren. Lichtbleke make-up, met kohl omrande ogen en felrode lippenstift. En natuurlijk het haarstuk met de opbollende manen. Wie haar wilde interviewen werd geacht ruim na het middaguur te verschijnen. Voor die tijd was List nog Elly Driessen en die kon, vond ze, beter ongezien blijven.

Hoewel ze op de bühne sterk leek als een rots, bleef zelftwijfel haar lang kwellen. Toen recensenten haar platen uit de jaren 80 aan flarden schreven, trok ze zich de kritiek vreselijk aan. Zonder Ramses naast zich voelde ze zich verloren. Pas toen Frank Boeijen begin jaren 90 twee albums voor haar produceerde met door hem geschreven nummers, omarmden critici en publiek de chansonnière weer. ‘De grote Boeijen wilde met mij, die eenvoudige zangeres van Vlieland, een plaat maken. Ik vind het nog steeds een geweldige eer,’ zei ze in 2012.

List had zich toen al enige tijd opnieuw uitgevonden als zangeres van muziektheater. Vooral de voorstelling over Edith Piaf, de Franse legende in wie ze veel strijdlust herkende, maakte indruk. Met de jaren kwam er een rauw randje op Lists kastanjebruine stem. Het maakte haar vertolking van het Franse levenslied alleen maar beklemmender.

List, in 2002 werd ze benoemd tot Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw, was van 1965 tot 1979 getrouwd met schrijver Cees Nooteboom. Een ongelukkig huwelijk, waarvan ze altijd zei dat ze er jaren te lang in was blijven hangen.

Begin jaren 80 trad ze in het huwelijk met restauranteigenaar Robert Braaksma, met wie ze dochter Elisah kreeg. Samen bewoonden ze een gloednieuw appartement in Amsterdam-Noord, met uitzicht op ’t IJ. Totdat Braaksma in 2014 plotseling overleed, op 64-jarige leeftijd. ‘Nu weet ik pas echt wat leed is,’ zei List. Ze trad nog mondjesmaat op. De laatste keer tijdens een bijeenkomst van de CPNB in 2017. Ze zong er een chanson van Piaf. De boodschap ervan was niet mis te verstaan: Non, je ne regrette rien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden