Review

Lieke Marsman - Wat ik mezelf graag voorhoud ****

Ze publiceerde al paar keer in het literaire tijdschrift Tirade, ze stond al op de Nacht van de Poëzie en haar naam klonk het vaakst als het ging om nieuwe talenten in de poëzie. Nu is ze dan echt gedebuteerd: de negentienjarige dichteres Lieke Marsman: na H. Marsman (bekend van Denkend aan Holland...) en Bernlef (geboren als Hendrik Marsman) de derde Marsman in de Nederlandse poëzie. Wat ik mijzelf graag voorhoud, zo heet haar bundel.
Lieke Marsman heeft een voorkeur voor proza-achtige gedichten, met breed uitwaaierende regels, maar soms is ze ook heel compact. Voor een jonge debutante heeft ze een duidelijke eigen toon: helder, weloverwogen en met gevoel voor de kracht van ritmiek en herhaling. Op dagboekachtige wijze doet ze verslag van herinneringen, gebeurtenissen en gedachten, van het leren van haar vader hoe je een uil nadoet tot het geven van levensadvies aan haar jongere broer:

Maak je vandaag nog maar
geen zorgen, broertje. Als je wacht,
gaat de tijd langzaam. Sta voor nu
nog maar even met een cafetariasnack
in je hand te kijken hoe het eind
van de straat het eind van de straat
zonder mensen blijft.

Mooi is die herhaling op het einde, waardoor het goedbedoelde advies iets onuitsprekelijk melancholieks krijgt.
Er wordt veel teruggekeken op een (bijna) voorbije jeugd: Op mijn veertiende was ik /voor het eerst echt / sprakeloos, zo opent een gedicht en een ander: Toen ik vijftien was, dronk ik met Oud en Nieuw voor het eerst alcohol, waarna de wereld begon te draaien. Ze hoeven niet per se op de dichteres zelf te worden geprojecteerd, ook al omdat ze schrijft: 'Toen ik achtenzestig werd, schreef ik mijn eerste gedicht over / de liefde waarin ik het niet hoefde te vergelijken met dieren of /planten.
Humor heeft Marsman zeker, een prettig soort onderkoeld absurdisme dat aanspreekt, met een daarbij een flinke dosis zelfrelativeringsvermogen:
Ik schreef: als ik in een parallel universum geloofde,
zou het zijn waar ik mijn huis liet bouwen.
Als ik in mijzelf geloofde, zou ik er lachend
op de bank zitten wachten
totdat ik thuis kwam.

Het verlangen naar een groots en meeslepend leven, waar H. Marsman ooit over dichtte, is ook aanwezig in een gedicht als New York, waarin ze te gast is in een talkshow en daarna op een feest in het Engels sweeping statements maakt tegen generatiegenoten (You guys you're all underestimating yourselves. (...) you are capable of everything) die weinig onder de indruk lijken of niet reageren. Dan gaat ze met iemand mee naar een appartement, haar broek wordt al naar beneden getrokken en zij kan alleen maar denken: Oh Gut /heb ik de koelkast /wel dichtgedaan.
Dit soort vervreemding - van het leven, van de wereld, van haarzelf - komt een paar keer op verrassende wijze om de hoek kijken. Het gedicht Rome begint als een zelfportret: Net als Rome ben ik gebouwd / op zeven heuvels: het hoofd, de ziel, / de buik, de handen, de vuisten, de vagina, /de ogen. Een breedsprakige vergelijking, maar ze komt voort uit het feit dat ze iets aan het opzoeken is over triomfbogen en Marcus Aurelius en is dus kennelijk al bladerend ontstaan. Dat klinkt alweer een stuk minder krachtig, en de spanning tussen die twee invalshoeken is wat dit boeiende poëzie maakt.
Met haar laconieke, geestige manier van filosoferen slaat Marsman geregeld de spijker op zijn kop. 'Ik word niet achtervolgd door herinneringen, /ik word achtervolgd door het tegenovergestelde /van herinneringen,' schrijft ze verderop in hetzelfde gedicht, 'Dat is alles /wat ik vergeten ben, of /de toekomst. Dat lijken me nu al een beetje klassieke regels van een dichteres van wie we in de komende jaren veel zullen horen. (VICTOR SCHIFERLI)

Lieke Marsman: Wat ik mezelf graag voorhoud
Van Oorschot, € 14,50.

null Beeld

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden