PlusInterview

Lidewijde Paris: ‘Poëzie vraagt erom hardop voorgelezen te worden’

Niemand die zo enthousiast over gedichten schrijft als Lidewijde Paris (59). Ze neemt de lezer aan de hand en wandelt met je door de wereld van poëzie. ‘Als je poëzie niet altijd snapt, is er niks aan de hand.’

Lidewijde Paris: ‘Ik wil in mijn boeken mensen dingen laten ontdekken.’ Beeld Annabel Oosteweeghel
Lidewijde Paris: ‘Ik wil in mijn boeken mensen dingen laten ontdekken.’Beeld Annabel Oosteweeghel

Een lijvig boek is het geworden en het had nog veel dikker kunnen zijn, als het aan Lidewijde Paris had gelegen. “Er zijn zó veel anekdotes gesneuveld.” Paris groeide op in een huis met poëzie. Haar ouders lazen veel, haar vader leerde gedichten uit het hoofd en beiden hielden schriften bij met gedichten die ze mooi, interessant of ontroerend vonden.

Paris schrijft zoals ze vertelt: aanstekelijk, enthousiasmerend en steeds nieuwe verbanden vindend. En dat is precies wat Een gedicht is ook maar een ding zo’n mooi beleefboek maakt. Ze neemt de lezer aan de hand en meanderend stap je samen rond door de wereld van de poëzie. “Het is doorwrochter geworden en veelzijdiger dan ik van plan was. In Nederland is zoveel toegankelijk via de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letterkunde. Typ maar eens iets in op dbnl.org. Wat een goudmijn. Ik wil de herkomst van gedichten laten zien en hoe ze de tijd hebben doorstaan. En hoe hard er vaak aan gedichten is gewerkt, en in welke traditie ze staan. Neem het lied Dat ik je mis van Maaike Ouboter, dat past precies in de traditie van Zie je ik hou van je van Herman Gorter. De meeste mensen denken niet aan zo’n vergelijking. Maar ook moderne gedichten luisteren vaak naar een stramien, een methodiek, een geschiedenis.”

Het is ook een persoonlijke selectie geworden.

“In het boek staan een hele hoop gedichten die niet in de canon staan. Het lijkt een willekeurige selectie, maar het is allemaal poëzie die ik gekozen heb omdat de gedichten passen bij het verhaal dat ik wil vertellen. En soms is het persoonlijk. Toen ik net bezig was, overleed mijn moeder; ze liet een huis na dat zich 56 jaar had gevuld. Ze schreef veel brieven, 46 bananen­dozen vol mappen en ordners werkte ik door. En elke keer stuitte ik op een Engels gedicht dat mijn moeder naar iemand opstuurde: When I am Dead, my Dearest van Christina Rossetti. Op seniorennet vond ik toevallig een oproep van een oudere heer op zoek naar een Zuid-Afrikaans lied dat hij vroeger zong en op een begrafenis wilde laten horen. Het bleek de Zuid-Afrikaanse vertaling te zijn van When I am Dead. Zo kom ik elke keer dieper in een gedicht.”

null Beeld -
Beeld -

‘Zie poëzie niet als het dure servies dat je alleen op zon- en feestdagen uit de kast haalt, maar gebruik het elke dag om gezellig van te eten en van te genieten,’ raadt u aan.

“Mijn eerste boek, Hoe lees ik?, schreef ik voor mensen zoals ik die kende van een leesgroep in Middelburg. De mensen daar lazen veel en goed, maar wisten soms niet hoe ze verder in een tekst konden komen. Ze kenden de betekenis van symboliek en metaforen, maar herkenden die niet in de tekst. Sommige lezers mochten van huis uit niet lezen, het werd gezien als tijdverspilling. Anderen hadden geen tijd omdat carrière of gezin voorrang hadden. Nu ze op latere leeftijd wel weer lezen, weten ze net niet dat bruggetje te slaan tussen theorie en praktijk. Ik wil in mijn boeken mensen dingen laten ontdekken. Poëzie is niks duurs. Ook als je poëzie niet altijd snapt, is er niks aan de hand. Kies wat je aanspreekt. En het is extra leuk als je iets opsteekt. Als je bijvoorbeeld na mijn boek begrijpt waarom Paul van Ostaijen zulke rare vrije gedichten maakte, en dat we mede daarom nu zoveel vrije poëzie hebben.”

‘Lees hardop,’ zeg je ook.

“Ik had een vriend en die las aan tafel Madame Bovary voor. Elke dag vijf pagina’s. Als je er kwam eten, pakte hij het en begon te lezen, hardop. Ik raad dit altijd aan op leesworkshops. Even ophouden met kletsen en lees wat voor. Poëzie vraagt erom hardop voorgelezen te worden. Dan begin je het gedicht te begrijpen. Oefen daarmee. Ook als mensen zelf geen poëzie lezen maar een gedicht voorgelezen krijgen, raakt het vaak. Soms is een gedicht als abstracte kunst. Je ziet een vlak en het doet je niks. Dan kijk je naar een ander vlak en plotseling raakt het je. Zonder dat je snapt waarom.”

Poëzie als alternatief

Letterkundige Jeroen Dera heeft een inleiding geschreven tot de moderne poëzie. Hij is ervan overtuigd dat poëzie je kijk op de wereld kan veranderen en volgt in Poëzie als alternatief Nederlandse dichters die zich uiten over de grote en kleinere proble­men van onze moderne wereld. Hij laat zien hoe ­divers de hedendaagse poëzie is, hoe ze de maatschappij een kritische blik voorhoudt en een stem geeft aan degenen die veel te lang niet mochten spreken.

Jeroen Dera: Poëzie als alternatief, Wereldbibliotheek, €18,99, 192 blz.

null Beeld -
Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden