Plus PS

Lex Harding: 'Mao met een donkerblauwe kop trek ik niet'

'Er zijn mensen die ontzettend kunnen ouwehoeren over een schilderij en de diepere betekenis ervan.' Oud-dj en ondernemer Lex Harding (72) doet daar niet aan. Zijn verzameling popart hangt vanaf 2 juli in de Beurs van Berlage.

Lex Harding: 'Ik vind muziek en beeldende kunst twee totaal verschillende grootheden' Beeld Ivo van der Bent

Lex Harding is een sleutelfiguur in de Nederlandse radio- en televisiegeschie­denis. Hij was dj, maar vooral grondlegger van onder meer Veronica, RTL Véronique, Radio 538, Sky Radio en TMF. Nu heeft hij geen mediabedrijf meer onder zijn hoede en woont hij in een indrukwekkende herenboerderij te Nijkerk, waar zijn imposante popartverzameling aan de muren hangt.

Die verzameling, met talloze authentieke zeefdrukken van Andy Warhol, hangt vanaf volgende week in de Beurs van Berlage, in een speciaal ingerichte tentoonstelling.

Harding ontvangt in zijn werkkamer, vol snuisterijen uit zijn radioverleden, en omdat uw verslaggever over weinig liever praat dan over The Beatles, gaat het al snel over de overdonderende nieuwe stereo-remix van Sgt. Pepper. Harding blijkt onaangedaan te zijn.

"Eerlijk gezegd kan die geluidskwaliteit mij niks schelen. Monoversie, stereoversie - het haalt geen zak uit. Het gaat me om de liedjes, en om de herinnering die het oproept. Ik heb een radiostation, LXClassics, de muziek wordt geleverd door Rob Stenders. Die let er heel erg op: de oorspronkelijke versie. Niet ingekort of geremixt. De echte. De hit."

Dat woord - 'de hit' - spreekt u met liefde uit.
"Het gaat toch om hits? Ik ben ook nooit een albumdraaier geweest. Ja, om te kijken of er een hit op staat. Eentje die nog niemand heeft ontdekt. Dat is waar je als diskjockey mee bezig bent. Niet met vage albumtracks. Het grote publiek plezieren doe je met hits. Op een zeker moment treedt er een beroepsdeformatie op waarbij je alle muziek gaat beoordelen op de hitkwaliteit. Ben ik altijd heel erg goed in geweest. Ik had aan een paar tonen van een liedje genoeg om te horen of het een hit werd."

Heeft u ooit geanalyseerd wat het dan was wat je hoorde?
"Nee. Ik ben niet zo van het analyseren.''

Dat talent om hits te ontdekken is toch de basis geweest van uw werkzame leven.
"Dat is wel heel simpel gesteld, maar voor een diskjockey in die tijd, toen een dj zijn muziek zelf ontdekte, ging het daar inderdaad om. Je deed het voor je publiek, de smaak van je publiek. Niet míjn smaak. Dan is het herkennen van hits heel erg belangrijk. We praten over 1967."

Kijkt u net zo naar beeldende kunst als u naar muziek luistert?
"Dat zijn totaal verschillende dingen."

Hoezo?
"Muziek was een onderdeel van mijn vak. Ook wel een passie. In die zin is het wel vergelijkbaar, kunst heeft zich ook ontwikkeld tot een passie. Maar ik vind muziek en beeldende kunst twee totaal verschillende grootheden."

Waarom dan?
"Ja. Waarom. Muziek doe je met je oren, kunst met je ogen. Muziek was voor mij een middel, een werktuig, en beeldende kunst is dat helemaal niet. Dat zet ik op een voetstuk, ik bewonder het en ik kijk ernaar. Als je over kunst praat, heb je het niet over hits."

Er zullen genoeg verzamelaars zijn die er wel zo over denken.
"Maar dan is Andy Warhol ook een hitmaker, een producent van hits. Voor mij is het anders. De interesse voor kunst is eigenlijk pas ná de muziek gekomen. Mijn eerste Warhol kocht ik in 1998, sinds 2000 ben ik niet meer actief in de media."

Wat was voor u het moment om een Warhol aan te schaffen?
"Ik had goede zaken gedaan, het ging me voor de wind. Ik kon het mij ineens permitteren om dit huis te kopen. Ik trok erin met mijn meubeltjes, maar er moest iets aan de muur. Toen ging ik mij interesseren voor kunst. Dat begon met oude meesters, figuratieve dingen, en ontwikkelde zich langzaam naar impressionisme. Op een gegeven moment dacht ik: goh Warhol, wel heel mooi."

"Popart is kunst waarmee ik ben opgegroeid, daarom heb ik het nooit herkend als kunst. Ik had het nooit die waardering gegeven. Ik vond het normaal dat Andy Warhol de platenhoes van Velvet Underground met die banaan maakte, of Sticky fingers van The Rolling Stones. Maar ineens drong tot me door dat ik daar eigenlijk meer mee heb dan met al die andere schilders."

"Ik had mijn eerste zeefdruk van Warhol gekocht, een portret van Beatrix, en vond dat ik moest nadenken: wat nu? Het is leuk, ik kijk er graag naar, ik ga naar veilingen, maar wat wíl ik ermee? Ik had een rotzooitje, van alles wat, dat is geen kunstverzameling."

U had uw muren gevuld met lukraak wat kunstwerken.
"Precies. Ik heb me georiënteerd op hoe dat nou werkt, kunst verzamelen, een collectie opbouwen. Dan noem ik even de naam van Sandra Reemer, die had met Ferdi Bolland ook een kunstcollectie opgebouwd. Zij heeft mij wegwijs gemaakt. Ze zei: 'Als je een leuke collectie wilt opbouwen, moet je focussen op een stroming.'"

Popart is een stroming die ook veel raakvlakken met de popmuziek heeft.
"Dat zit 'm meer in dat woord, 'pop', dan in iets anders."

Lex Harding: 'Muziek was voor mij een middel, een werktuig, en beeldende kunst is dat helemaal niet' Beeld Ivo van der Bent

Het zijn allebei kunstvormen die creatief gezien op een hoog niveau staan en tegelijkertijd een groot publiek aan willen spreken, die niet voor een kleine groep kenners worden gemaakt.
"Als je het op die manier bekijkt, heb je helemaal gelijk, ja. Je laat me allemaal dingen zeggen waar ik niet over nagedacht heb. En dan reageer ik impulsief."

U bent geen domme man, u denkt toch wel na over dit soort dingen?
"Nee. Ik zeg ook altijd: ik ben een kunstverzamelaar, geen kenner. Ik weet er geen zak vanaf."

U bent nu twintig jaar aan het verzamelen, u denkt toch weleens na over de aard en betekenis van die kunst?
"Maar ik heb nooit zo nagedacht over die link met popmuziek. Inderdaad, popmuziek wordt ook gemaakt voor de massa, popart ook, met al die zeefdrukken. Maar popmuziek heeft - en had dat zeker in de jaren zestig - ook nog iets inhoudelijks."

"Popart is inhoudelijk niks. What you see is what you get, zoek niks achter een soepblik. Dat is wat de popartartiesten zelf ook verkondigden: er zit geen diepere betekenis achter die werken, het is een weergave van het dagelijks leven, van ­consumptiegoederen. Een beroemde uitspraak van Andy Warhol is: 'If you want to know everything about Andy Warhol and his art, just look at it, there's nothing behind it.'"

Natuurlijk heeft dat soepblik betekenis: het is begin jaren zestig gemaakt, de massaproductie was in opkomst, de Amerikaanse middenklasse die het gemak daarvan ontdekte, de heiligverklaring van het merk... Dáár staat dat blik symbool voor.
"Warhol wilde het niets schilderen, en dit was het. Die filosofie spreekt me aan. Het is gewoon mooi, that's it. Er zijn mensen die ontzettend kunnen ouwehoeren over een schilderij en de diepere betekenis ervan."

Daar hou ik dan maar weer mee op.
"Het interesseert mij niks. Ik vind het plaatje, de afbeelding mooi. Fijn om naar te kijken."

Zoals een hit gewoon fijn is om naar te luisteren.
"Ja. Ik ga er door dit gesprek wel totaal anders tegenaan kijken, hahaha. Het ligt toch wel in het verlengde van mijn carrière bij de radio."

Zoals u eerder het doorgeefluik was van hits, bent u dat nu van beeldende kunst.
"Dat wil ik wel graag zijn. Om mijn hele collectie ook aan het grote publiek te tonen."

U was op ontdekkingstocht naar hits, nu naar kunstwerken.
"Dit is helemaal geen ontdekkingstocht, dit heeft meer iets weg van post­zegels verzamelen. Al streef ik niet naar compleetheid, ik ben bijvoorbeeld wel blij dat ik nu alle tien de Mick Jaggers heb. Vind ik leuk. Van de Marilyns zijn er ook tien, maar daarvan vind ik er maar drie mooi, de rest niet. Mao idem dito - Mao met een donkerblauwe kop, dat trek ik niet."

Op uw tentoonstelling zijn ook platenhoezen van Warhol te zien. Die banaan is natuurlijk iconisch.
"Het is ongelofelijk dat iemand met zoiets simpels, een banaan, zoiets tijdloos kan neerzetten. Dáár zat nou weer wel een gedachte achter. De banaan kon geschild worden, peeled off, dan kwam er een pik tevoorschijn. Althans, een banaan, maar wel roze. Seksistisch, maar dat wás Warhol ook. Echt een viespeuk. Hij maakte ook allemaal pikken en weet ik het allemaal."

Is de hoes van Sticky fingers, met die gulp, zijn beste?
"Ik vind de banaan de beste. Die herken je van een kilometer afstand en associeer je onmiddellijk met die plaat. Wat ik overigens ongelofelijke kutmuziek vind."

Velvet Underground moet voor een hitzoeker iets verschrikkelijks zijn.
"Kolere. Velvet Underground had waarschijnlijk ook nooit wat voorgesteld als die hoes er niet was geweest. Mensen kochten die plaat vanwege die hoes."

Die plaat heeft aanvankelijk sowieso niet goed verkocht, maar wel een enorme invloed gehad. Op David Bowie bijvoorbeeld.
"Zo zie je maar. Ik blijf het klotemuziek vinden. Maar die hoes: prachtig. Vijftig jaar later staat ie nog als een huis."

Bevalt het ouder worden u eigenlijk?
"Sommige dingen wel, andere niet. Als ik 's morgens opsta en in de spiegel kijk, denk ik: ik moet de spiegel wegdoen! Het ouder worden komt natuurlijk ook met lichamelijke, tja, ik wil niet zeggen gebreken, maar het gaat wel minder makkelijk allemaal."

"Voor de rest vind ik het niet zo erg. De omstandigheden waaronder ik ouder word - ik kan niet beter wensen. Ik heb een mooie vrouw, een prachtig landgoed, mijn werkelijke passie is hierbuiten ­rotzooien. In de tuin wroeten. Rozen kweken."

Uw vader was boomkweker. Lijkt u op hem?
"Ik denk dat ik meer op mijn moeder lijk. Zij verzamelde ook: postzegels. Ze had een brede belangstelling. Mijn vader was boomkweker, that's it, geen belangstelling in andere dingen."

Had hij interesse in u?
"Ook niet zo erg. Ik ook niet in hem. Ik heb nooit zoveel gehad met mijn vader, veel meer met mijn moeder. Zij was actief, penningmeester van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen, altijd actief, aan het werk in de tuintjes."

Waarom is het werken in de tuin zo mooi?
"In mijn jonge jaren wist ik één ding zeker: ik ga niet die tuin in. Iedereen ging die tuin in. Ik heb drie broers, allemaal de tuin in... De een is fotograaf geworden, maar wel van planten, de andere boomkweker, de derde tuinarchitect. Iedereen naar de Rijks Middelbare Tuinbouwschool, bij ons aan het eind van de laan, ik wilde dat niet."

"Ik heb geprobeerd mijn schooltijd zo lang mogelijk te rekken: van de ulo naar de hbs, naar Nyenrode, naar de Erasmus Universiteit: een methode om niet in het arbeidsproces te worden opgenomen. Ik had vrienden, als die eenmaal gingen werken, zag je ze niet meer. Ik was bezig met studeren en was manager van een bandje. Een prettiger leven. Toen ben ik de media in gerold, dj geworden bij Radio 227, bij Veronica... wat was de vraag ook alweer?"

Waarom het werken in de tuin zo mooi is.
"Ik ging in Nijkerk wonen, aan de andere kant, in de polder. Een oude boerderij met een hectare grond eromheen. Daar moest wat mee. Ben ik gaan ontginnen, met plantjes aan de gang gegaan. Ineens merkte ik dat ik het wél leuk vond. Plantjes kweken, moestuin, sla, komkommers. Ik ben een autodidact op dat gebied. Wat ik daarna ook gedaan heb, ik heb altijd voor die tuin gezorgd, gezorgd dat mijn gras er netjes uitzag."

Maaien, wieden, snoeien - u geniet daarvan.
"Fantastisch. Met mijn jatten in de grond. Dit huis heb ik gekocht vanwege de bomen, het huis zelf interesseerde me minder. Die bomen zijn honderd jaar oud, dat kun je zelf niet zelf creëren. Ik vind het ook leuk om dingetjes te kweken, te veredelen. Ik doe niets liever dan in die tuin werken."

Ontroerend.
"Ik weet niet of het ontroerend is, maar het is de waarheid. Ik koester hier een ­azalea die vernoemd is naar mijn moeder: azalea Hanny. Het is een plant die niks voorstelt, niet zo mooi is, niet meer wordt veredeld. Ik heb 'm zelf gestekt."

Denkt u vaak aan uw moeder?
"Ik ben helemaal niet zo bezig met het verleden. Ik vind het niet vervelend om erover te praten, maar mijn gedachten gaan niet vaak terug. Ik ben best een verzamelaar, maar ik bewaar niks. Archieven over Veronica? Heb ik niet. Als iemand zegt: 'We willen dat oude Veronicapand nog eens bezoeken,' zeg ik: 'Ik vind het best, maar niet met mij.'"

Hoe zien uw dagen eruit tegenwoordig?
"Op het ogenblik word ik helemaal kierewiet van die tentoonstelling."

Spijt dat u eraan begonnen bent?
"Geen moment. Ik ging in gesprek met de Beurs van Berlage, blijkt die ruimte ontiegelijk duur te zijn. Dan kom je ineens in een heel andere orde van grootte, dan is het niet meer: we hangen leuk die spullen op. Wil ik dat kunnen betalen, dan moet ik veel bezoekers hebben. Als ik veel bezoekers wil, moet ik aan marketing doen. Kost allemaal poen. Prima, maar ik wil geen geld weggooien. Dus je moet in feite een bedrijf opzetten voor die drie maanden."

"Heel arbeidsintensief. Ik leg de lat hoog. Ik wil een catalogus, moet die in het Nederlands of Engels? Graag allebei. Ik wil een winkeltje, waar haal je die spullen vandaan? Dan moet je met de Andy Warhol Foundation in gesprek. Keith Haring heeft een foundation, die vindt alles goed als het maar netjes gebeurt. Warhol heeft een foundation, die vindt niets goed. En als ze schoorvoetend akkoord gaan, willen ze graag afrekenen. Allemaal dingen waar je vooraf geen rekening mee houdt."

Lex Harding: 'In mijn jonge jaren wist ik één ding zeker: ik ga niet die tuin in' Beeld Ivo van der Bent

Maar straks hangt al dat prachtige, door u verzamelde werk te stralen op die tentoonstelling.
"Ik verheug me er zeer op, maar ik denk ook: als het 1 juli geweest is, is het klaar. Ik moet er zó veel voor laten. Mijn aardbeien staan te rotten aan de plant."

Bent u eigenlijk een gelijkmatig mens?
"Ik ben zeer ongelijkmatig. De ene dag kan ik heel chagrijnig zijn, de andere dag heel vrolijk."

Vond u het, in uw bedrijf, bijvoorbeeld moeilijk om mensen te ontslaan?
"Dat is altijd moeilijk. Als je personen raakt, doet dat wat met je. Nou heb ik altijd bedrijven opgebouwd, dus voornamelijk mensen aangenomen. Dat is een heerlijke fase. Over het algemeen zei ik toedeloe na een jaar of drie, vier. Ik zei altijd: je moet jezelf als ondernemer overbodig zien te maken, dan doe je het goed. Ik hou er niet van om jarenlang mijn stoel warm te houden in een directie. Op het moment dat er een ondernemingsraad binnenkwam, was ik weg, hahaha."

Hoeveel kinderen heeft u?
"Twee. Mijn huidige vrouw heeft een dochter, dus samen hebben we er drie. Sinds een halfjaar heb ik ook een kleinkind."

Heeft u ook een opadag?
"Hou even op zeg. Ik vind het hartstikke leuk, ik wil ervan kunnen genieten, maar ik hoef geen poepluiers. Dat mogen de dames doen, dat heb ik wel gehad."

Heeft de scheiding van uw vrouw u veel verdriet gedaan?
"Toen wel, nu ben ik er helemaal overheen. Zij is bij mij weggegaan, des te meer raakt het je. Mannen kunnen er niet zo goed tegen als ze aan de kant worden gezet. Mijn ego was gekrenkt."

En dat was nog nooit gebeurd?
"Nee, zo erg niet."

Hoe bent u daarvan hersteld?
"Tijd. Ik was ervan overtuigd dat tijd deze wonden niet ging helen, maar het was wel zo. Je kan nog zo in de stront zitten, tijd verzacht het allemaal. Terwijl ik ervan overtuigd was dat die pijn me niet zou verlaten. Is wel gebeurd. Er is helemaal niets meer van over."

Heeft de beeldende kunst u destijds troost geboden?
"Nee, ik zie dat niet als een troostend."

En muziek?
"Muziek is afleiding, geen troost. Ik ben eigenlijk wel een heel rationeel mens. Maar soms, tijdelijk, ook even heel emotioneel."

U beschouwt kunst op een heel andere manier dan de meeste mensen, denk ik.
"Jij denkt er heel erg over na, ik niet. Ik beschouw het simpelweg als schoonheid."

Lex Harding

Echte naam: Lodewijk den Hengst
16 april 1945, Boskoop

1966 Nyenrode
1967 Dj en nieuwslezer Radio Veronica
1976 Directeur Radio bij Veronica Omroep Organisatie
1988 Medeoprichter Sky Radio
1989 Medeoprichter/directeur RTL Véronique
1992 Oprichter/directeur Radio 538
1995 Medeoprichter/directeur TMF
2005 Radio 538 verkocht aan Talpa, Eigenaar Slam!FM
2015 LXClassics, digitaal radiostation met oude hits

Lex Harding woont in Nijkerk met zijn vrouw Fariba, hij heeft twee zoons (33 en 31) en een kleindochter, zij heeft een dochter (29).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden