Plus

Less is More: minimalisme in museum Voorlinden

Museum Voorlinden wijdt een expositie aan 'leven met minder'. Minimal art en Zero mogen terug zijn in de kunst, de inspiratie komt uit het heden.

Beeldhouwer Antony Gormley maakte het mannelijke figuur van lood. Rechtsboven: kurkumakunst van Ernesto Neto. Beeld Antoine van Kaam

In een tijd vol prikkels, nieuwe berichten op de telefoon en spullen kun je wachten op een tegenbeweging. En die kwam er ook. Voor een recept in een boek van Yotam Ottolenghi moest je een paar jaar geleden twaalf winkels afstruinen voor granaat­appelmelasse, labneh, tamarindepasta, freekeh of sumac.Nu zijn we daar blijkbaar klaar mee. Simpel, Ottolenghi's laatste boek, staat vol met gerechten die je snel kunt maken, met weinig ingrediënten.

De hedendaagse mens wil meer genieten met minder gedoe en minder spullen. Museum Voorlinden ziet de trend ook in de kunstwereld. Hedendaagse kunstenaars grijpen terug op minimal art en Zero van een jaar of vijftig geleden. Ze willen terug naar de essentie, pakken minimalistische principes weer op, ordenen eenvoudige vormen.

Less is More heet de tentoonstelling met werken uit de eigen collectie. Het is een uitspraak die bekend werd door architect Ludwig Mies van der Rohe, die gebouwen ontwierp zonder decoraties, recht-toe-recht-aan en functioneel.

Fles jenever
Het is misschien een vreemd thema voor een tentoonstelling in Museum Voorlinden. De stichter van dat museum, Joop van Caldenborgh, is immers de grootste verzamelaar van moderne en hedendaagse kunst in Nederland. More is More lijkt eerder zijn devies.

Van Caldenborgh begon als tiener met het kopen van kunst en zijn hart lag toen bij minimal art en Zero. Pas later raakte hij geïnteresseerd in figuratieve kunst.

Die voorliefde komt terug in Less is More. Er hangen bijvoorbeeld twee reliëfs van Jan Schoonhoven. Vroeger woonden Schoonhoven en Van Caldenborgh vlak bij elkaar in Delft en destijds werden er regelmatig kunstwerken geruild voor een fles jenever.

De tentoonstelling verloopt niet chronologisch, maar maakt allerlei hink-stap-sprongen door tijd en ruimte. In de eerste zaal staat een beeld van de Engelse beeldhouwer Antony Gormley. Een mannelijke figuur van lood, misschien meer een omhulsel van een mannelijke figuur, houdt met gestrekte armen een loden vierkant voor zich.

Binnen het oeuvre van Gormley verwijst het werk waarschijnlijk naar de verhouding tussen het menselijke lichaam en geometrie, maar binnen het thema Less is More doet het vooral ook denken aan het zwarte vierkant van Malevich. Dat werk uit 1915 werd beschouwd als een soort nulpunt in de schilderkunst.

Daarnaast hangt een groot schilderij van Olivier Mosset: een wit liggend vlak wordt in tweeën gedeeld door een horizontale gele lijn. Een formalistisch gebaar in een schilderij dat louter naar zichzelf verwijst, zo lijkt het. Maar de titel Patricia's Pillow suggereert een andere inhoud. Een verhaal misschien wel.

Dagenlange opbouw
Ook het werk van Ernesto Neto roept allerlei associaties op met weinig middelen. Het bestaat uit een grote panty gevuld met kurkuma, die van enige hoogte op de vloer gegooid is. Als het gele poeder de grond raakt, ontstaat een stofwolk die zich over enkele vierkante meters verspreidt.

Het installeren van zo'n kunstwerk vereist een zorgvuldige voorbereiding. Diverse kunstwerken in de tentoonstelling zijn dagenlang door meerdere mensen opgebouwd.

Michel François ontwierp een soort kroonluchter bestaande uit vijfhonderd zakjes water. Elk zakje bevat een liter water, weegt dus een kilo en hangt aan een lange draad aan het plafond. Door het gewicht van het water zijn zakjes in het midden al gaan knappen. Men weet niet hoe dat in het verloop van de tentoonstelling zal gaan.

Monnikenwerk
De sculptuur van Alicja Kwade bestaat uit metalen en stenen objecten die een aaneengesloten reeks vormen. Tussen de objecten zitten spiegels geklemd, wat een betoverend effect heeft. Maar het is bijna niet mogelijk om dit werk te installeren zonder hier en daar een spiegel te breken.

En het kunstwerk van Liza Lou uit 2008 bestaat uit 4,5 miljoen witte kraaltjes die met elkaar een touw vormen met een lengte van een mijl (1609 meter). Deze ligt keurig opgerold volgens een specifiek patroon. De kralen zijn geregen door Zoeloevrouwen in Zuid-Afrika en het idee is dat het monnikenwerk een weerslag vindt in het eindresultaat. De gesprekken die de vrouwen tijdens het maken hadden liggen als het ware in het werk besloten.

Dat onderscheidt de nieuwere werken ook van het minimalisme uit de jaren zestig en zeventig. De huidige generatie kunstenaars koppelt hun minimale beeldtaal aan thema's als ecologie, vluchtelingenproblematiek of voedselschaarste.

Miroslaw Balka maakte een groot vloerkleed dat bestaat uit een grote hoeveelheid deurmatten die hij verzamelde in een arme buurt in Krakau. Hij vroeg bewoners om hun oude mat te ruilen voor een nieuwe. Samen vormen ze een soort vloerkleed dat de bezoeker welkom heet bij de uitgang van de tentoonstelling.

Less is More is in elk geval tot de zomer te zien in Museum Voorlinden in Wassenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden