PlusTen slotte

Leon Fleisher (1928-2020): de pianist die zelfs met één hand een meester was

Aan ambitie geen gebrek bij de ouders van Leon Fleisher, immigranten uit Rusland en Polen, die in de jaren twintig in San Francisco waren beland. Leon zou óf de eerste Joodse president van de Verenigde Staten worden óf een beroemd concertpianist. Fleisher werd pianist, en ook beroemd. 

Beeld EPA

Leon Fleisher zal in de annalen worden bijschreven als een van de grote musici van de twintigste eeuw. Maar het was roem met een twist. Als gevolg van een zeldzame neurologische kwaal, die in het Nederlands schrijverskramp heet, trokken de spieren van zijn rechterhand zich vanaf het begin van de jaren zestig steeds meer samen, waardoor hij zich uiteindelijk noodgedwongen moest concentreren op muziek voor uitsluitend de linkerhand. Hij wendde zich tot het repertoire van Paul Wittgenstein, de pianist bij wie in de Eerste Wereldoorlog zijn rechterarm was geamputeerd en voor wie Ravel, Prokofjev, Britten, Hindemith, Korngold en vele andere componisten belangwekkende stukken en zelfs meesterwerken schreven.

Pas tegen zijn zeventigste kreeg Fleisher door botox-injecties en massagetherapieën zijn rechterhand weer terug. Het ontbreken van de laatste procenten in de aloude brille van zijn micromotoriek compenseerde hij met zijn inzicht en zijn gerijpte, diepe muzikaliteit.

Fleisher gaf op zijn zevende al zijn eerste concert. Op instigatie van de dirigent Pierre Monteux studeerde hij twee jaar bij de grote Artur Schnabel (die nooit lesgaf aan kinderen) in Italië en in New York, won in 1952 als eerste Amerikaan de eerste prijs bij de Koningin Elisabethwedstrijd, die zijn toch al drukke internationale carrière een extra impuls gaf. Hij woonde toen inmiddels in Europa, eerst in Nederland, daarna in Italië, tot hij in 1958 terugkeerde naar de VS. Geliefd werden zijn opnamen van de pianoconcerten van Beethoven en Brahms die hij tussen 1958 en 1963 maakte met George Szell en The Cleveland Orchestra.

Anders dan de meeste van zijn collega-virtuozen beperkte Fleisher zich niet tot Mozart, Beethoven, Brahms, Schubert en Liszt, maar verdiepte hij zich ook in de muziek van tijdgenoten, zoals Roger Sessions, Ned Rorem en Aaron Copland.

In de label-overstijgende monumentale, 100 dubbelcd’s tellende serie Great Pianists of the 20th Century is deel 27 gewijd aan Fleisher. Hij speelt daarop werken van Copland, Liszt, Mozart en het Concert voor de linkerhand van Ravel.

Na zijn terugkeer in zijn geboorteland ging hij lesgeven aan het vermaarde Peabody Institute in Baltimore, het Curtis Institute en was hij jarenlang artistiek directeur in Tanglewood. Ook ging hij dirigeren. Zondag is Leon Fleisher overleden. Hij was 92 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden