Plus

Leon de Winter over Brussel: 'Series zijn net zo goed als romans'

In de Beurs van Berlage wordt donderdagavond 'Brussel' gepresenteerd. Een 10-delige serie van Leon de Winter over grote thema's als migratie, terrorisme, liefde en wraak, te zien op een nieuw KPN-platform.

Johanna ter Steege speelt de hoofdrol van bestuurslid van een grote oliemaatschappij Beeld Johan Voets

Leon de Winter zegt het met een jongensachtige lach: "Ik ben de showrunner. Dat is de officiële term voor degene die alles op gang brengt, en zijn visie door dat hele ingewikkelde maakproces heen beschermt en uitdraagt."

Hij schreef het scenario dat gaat over Moniek van Dalen, een bestuurslid van een grote oliemaatschapij, die voor het bemachtigen van een contract de steun nodig heeft van Eurocommissarissen en in conflict komt met een Russische oligarch. Daarbij zocht De Winter zelf de regisseur uit, Arno Dierickx, en bemoeide hij zich met de casting. Begin deze week was hij nog druk bezig met de beeld- en geluidsmixage en ondertiteling.

"Tijdens het draaien was mijn rol beperkt: dan moet je je heel bescheiden opstellen. Vooraf en achteraf wil ik weten wat er aan de hand is, en hoop dat ik iets kan bijdragen. Het waren heel lange dagen, maar het was erg fijn. Ik had het filmen meer gemist dan ik dacht."

Voordat hij doorbrak als schrijver, ging De Winter naar de Filmacademie. Met zijn medestudenten Jean van de Velde en René Seegers vormde hij de Eerste Amsterdamse Filmassociatie, gedrieën maakten ze in 1979 De verwording van Herman Dürer. Vervolgens regisseerde De Winter De grens, waarmee hij in 1984 het hoofdprogramma van het festival van Cannes haalde, en schreef en produceerde hij Zoeken naar Eileen. Een commerciële film, heel succesvol, met de eerste grote rol van Thom Hoffman.

Daarna trok de literatuur. "De afgelopen vijftien jaar wilde ik niks met film te maken hebben. Ik had zo'n verschrikkelijke hekel aan het proces gekregen, aan het rekening moeten houden met commissies, subsidies bij elkaar graaien. Iedereen die er financieel bij betrokken is, wil meepraten. Ik kon dat niet meer opbrengen; ik wilde niet meer in dat systeem werken. Dus bleef ik op mijn kamer boeken schrijven."

En toch bent u weer aan een serie begonnen.
"Zoals zovelen ben ik de afgelopen jaren bezeten geraakt van de nieuwe televisieseries. Het werd maar intrigerender en beter wat ik allemaal zag. The Sopranos, Breaking Bad, House of Cards, True Detective... Mijn kinderen waren daar ook bezeten van. De opmerking 'kun je niet beter een boek lezen', heb ik al jaren niet meer uit mijn mond gekregen. De series waar zij nu naar kijken zijn net zo goed als romans."

"Dat komt ook door het streamen, waardoor er niet meer lineair geprogrammeerd hoeft te worden, en de duur van een aflevering er niet meer toe doet. Die vrijheid, daar ging het me om. Om niet binnen formules en time-slots te hoeven werken, of voor een specifieke demografische groep, niet voor een consumenten-unit... Totale vrijheid! Alsof je een roman schrijft."

Had Brussel ook een roman kunnen worden?
"Ik ben eraan begonnen als aan een roman. Maar toen ik aan het researchen was, dacht ik: dit is veel interessanter als televisieserie. Door de veelheid aan personages, omdat de stad een rol moest spelen, en vooral door de muziek. Die is een essentieel onderdeel. Ik denk dat ik wel duizend keer Brels lied Ne me quitte pas heb afgespeeld tijdens het schrijven - mijn vrouw werd er helemaal gek van. Alleen maar Ne me quitte pas, aan één stuk door. Het was lastig om de rechten te regelen, maar het moest en zou erin."

Met het basisidee - een mozaïekvertelling in en rond Brussel - stapte u naar KPN. Waren ze daar direct enthousiast?
"Ik was al langer met KPN in gesprek over andere dingen dan filmprojecten. Zij waren toen net begonnen met nadenken over hun streamingdienst KPN Presenteert. Als je zoiets wilt - was mijn stelling - moet je niets gaan maken wat al wordt gemaakt in Hilversum. Want dat doen ze heel goed: Flikken, Penoza... dat kan Hilversum uitstekend."

Leon de Winter staat bekend om zijn tegendraadse mening. Hij won vorig jaar de Pim Fortuyn Prijs Beeld ANP

"Dus als we iets gaan doen, zei ik tegen mijn vrienden van KPN, moet het daarvan afwijken. En dan moet je ook een heel andere ruimte creëren voor de makers. Let eens op hoe ze dat bij Netflix doen, zei ik: er is een project, er is vertrouwen, en vervolgens kun je je gang gaan. Dat werd ook mijn rol tijdens het draaien: elke dag dat ik op de set was zei ik tegen regisseur Arno Dierickx: je bent vrij, speel niet op safe. We gaan heel hoog springen en als we vallen dan vallen we diep, maar dan hebben we in ieder geval iets groots geprobeerd."

U hebt Arno Dierickx zelf uitgekozen. Op basis van series die hij heeft gemaakt voor de publieke omroep?
"We hebben uren zitten ouwehoeren en na afloop wist ik: dit is iemand die dat bonte, barokke materiaal van mij kan hanteren; die mijn honderden pagina's te lange script hanteerbaar en produceerbaar kan maken. Arno is een heel degelijke, technisch ervaren maker met een groot gevoel voor stijl. Een ander voordeel was dat zijn vader politicus was en dat Arno tien jaar in Brussel heeft gewoond; hij was de juiste man om mijn verhalen wortels te geven."

Hebt u nog overwogen om Brussel zelf te regisseren?
"Het is weleens door mijn hoofd geschoten. Het grootste deel van mijn werkende bestaan zit ik nu alleen op mijn kamer. Dat is een bewuste keuze en dat is fijn, maar ik weet hoe leuk en opwindend het leven op de set kan zijn. Maar het is heel verstandig dat ik het niet heb gedaan, ik had dit nooit tot stand kunnen brengen. Het is dus ook Arno's serie geworden. Gelukkig maar."

Had u ook een politiek doel met de serie?
"Nee, dat bewaar ik voor mijn columns. Als je verhalen wilt vertellen gaat het om de psychologie en de beweegredenen van de personages. Die wil je niet belasten met een politieke missie. Daarbij zou ik er ook nooit zijn uitgekomen met Arno; ik heb het er nooit met hem over gehad, maar ik heb gehoord dat hij behoorlijk links is."

Er komt ook weer een nieuwe roman van u aan, De dood van Europa.
"De titel is een beetje misleidend. Het gaat wel over Europa, maar niet in directe zin; het is geen roman over het continent, het draait om een jonge vrouw die Europa heet. Het boek verschijnt in maart, ik zal nog eventjes heel hard moeten werken."

Brussel is vanaf vrijdag te zien via KPN Presenteert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden