PlusAchtergrond

Legendarische Bijlmerflat Gliphoeve staat centraal in nieuw theaterstuk

Surinaams gezin in de Gliphoeve in de jaren zeventig. Beeld gijsbert hanekroot
Surinaams gezin in de Gliphoeve in de jaren zeventig.Beeld gijsbert hanekroot

Na het succesvolle Woiski vs. Woiski duiken Orkater en Bijlmer Parktheater opnieuw in de relatie Suriname-Nederland. Centraal staat dit keer Bijlmerflat Gliphoeve, die in de jaren zeventig uitgroeide tot Surinaams bolwerk.

Het is dat beton niet kan ­blozen. De Bijlmerflat Glip­hoeve, in de vorige eeuw het landelijke schrikbeeld van mislukte volkshuisvesting en integratie, krijgt de laatste jaren zowaar weer wat kleur op de wangen. In 2017 was er al een radio­documentaire van Maartje Duin en Daan Dekker waarin met nieuwe ogen werd gekeken naar de geschiedenis van de Surinaamse bewoners. Nu kiezen Orkater en Bijlmer Parktheater de verguisde flat als decor voor een gelijknamig theaterstuk over de harde landing van een gezin in Nederland na de onafhankelijkheid van Suriname.

De Gliphoeve vertelt het verhaal van een moeder en haar twee kinderen die zich voegen bij de stroom van vele tienduizenden Surinamers die in de jaren rond de onafhankelijkheid naar Nederland komen. De drie komen terecht in een gekraakte flat in de Bijlmer, en proberen daar een nieuwe start te maken. De voorstelling gaat over armoede en tegenslag, vertelt regisseur Geert Lageveen, die met Bodil de la Parra en Maarten van Hinte ook tekende voor de tekst, maar ook over volharding en levenskracht.

Lageveen: “Ik woonde eind jaren zeventig in de flat Kikkenstein in de Bijlmer. Gliphoeve had een slechte reputatie. Na een grote renovatie in de jaren tachtig kreeg de flat een andere naam in een poging een streep te zetten onder het ver­leden. Maar mensen die er hebben gewoond, kijken er vaak heel anders op terug. Zij roemen de saamhorigheid, en hebben prachtige verhalen over het leven in de flat. Over de muziek van de Funmasters, over het lekkere eten, over de ­rituele wasi in de woning van mevrouw Holband: het was allemaal te vinden in Gliphoeve.”

Slechte naam

Actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld, in het stuk moeder Etta, groeide op in Paramaribo, en was alleen bekend met de slechte naam van de flat. “De vuilniszakken vlogen door de lucht, de mensen staken elkaar bij het minste of geringste neer en iedereen was verslaafd. Dat was het beeld. Ik ben nu vooral gegrepen door de manier waarop de bewoners van Gliphoeve aan hun lot werden overgelaten. Het waren Nederlandse staatsburgers die op allerlei manieren met ­racisme en discriminatie te maken kregen, ook van de kant van de overheid.”

Dat laatste thema was ook nadrukkelijk ­aanwezig in Woiski vs. Woiski, de succesvolle voorganger van De Gliphoeve. In de moeizame relatie tussen de populaire nachtclubeigenaar Max Woiski en zijn zoon speelde de omgang met de kolonisator een cruciale rol. Senior koos voor de lieve vrede, junior was kritisch en opstandig. Die verschillen keren ook weer terug in De ­Gliphoeve, vertel Zeegelaar: “De moeder houdt zich met veel humor en energie staande, de dochter is activistisch en de zoon loopt tegen zo veel muren op dat hij zijn identiteit op straat moet zoeken.”

Wantrouwende ­samenleving

Het thema van de offers die nodig zijn om een positie te veroveren in een wantrouwende ­samenleving loopt als een rode draad door ­beide voorstellingen. Zowel de Surinaamse kwartiermakers uit Woiski vs. Woiski als de grote stroom uit De Gliphoeve kregen er mee te maken. Volgens Zeegelaar is de situatie vandaag de dag niet heel veel beter. “Black Lives Matter heeft beslist een verandering in gang gezet, maar het gaat nog langzaam. Mensen van kleur staan in Nederland nog steeds op een achterstand. Daar gaat De Gliphoeve ook over.”

Muziek heeft ook dit keer een belangrijke plek in de voorstelling, bijvoorbeeld met nummers van Lieve Hugo, de koning van de kaseko én ­Gliphoevebewoner. Lageveen: “Er zit een enorm aanstekelijke levenslust in zijn muziek. Dat helpt ook om de zware onderwerpen in het stuk wat lichter te maken.” Zeegelaar: “Laat dat maar aan Surinamers over. Die kunnen zelfs van een begrafenis nog iets vrolijks maken.” ­Lageveen: “Het stuk heeft een hoopvol einde. Het is een eerbetoon aan mensen die onder moeilijke omstandigheden iets van hun leven proberen te maken.”

Feest der herkenning

De Gliphoeve beleeft (hopelijk) eind februari zijn première in het Bijlmer Parktheater en trekt daarna het land in. Dat een stuk voor verschillende soorten publiek verschillende reacties kan losmaken, merkte het gezelschap met Woiski vs. Woiski. “In de Bijlmer was het voor de mensen een feest der herkenning,” vertelt de regisseur. “De sfeer was uitgelaten en tijdens de voorstellingen in Suriname ging daar nog een schep bovenop.” Zeegelaar: “Dat was een groot cadeau, acht voorstellingen in een uitverkocht Thalia. Het publiek was enorm aanwezig. Ik vond het heerlijk.”

Actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld en regisseur Geert Lageveen. Beeld Richard Terborg
Actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld en regisseur Geert Lageveen.Beeld Richard Terborg

Een scherp contrast met veel zalen hier, waar de voorstelling stukken stiller werd geconsumeerd. Lageveen: “Het stuk heeft voor een wit publiek ongetwijfeld ook een andere lading, ­bijvoorbeeld als het gaat over het wantrouwen waarmee de Surinaamse diaspora werd begroet. Ik kan mij voorstellen dat mensen daar even op moeten kauwen.”

Zeegelaar vertelt over een opvoering van Woiski voor een Molukse vereniging. “Daar was juist weer veel herkenning. Ook de Molukkers ­ontdekten bij hun aankomst dat de liefde niet wederzijds was.”

De Gliphoeve door Bijlmer Parktheater en Orkater, première vooralsnog gepland voor eind februari in Bijlmer Parktheater. Voor informatie en tickets: ­www.orkater.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden