PlusBeeldspraak

Lastige buren: in Rukajärven tie pakken de Finnen de fiets en verslaan ze de Russen

De Finnen willen tot de Navo toetreden om de Russen buiten de deur te houden. In het oorlogsepos Rukajärven tie geven ze de troepen van Stalin een pak slaag.

Bart van der Put
Luitenant Eero Perkola (Peter Franzén) zoekt Russen in ‘Rukajärven tie’ uit 1999. Beeld
Luitenant Eero Perkola (Peter Franzén) zoekt Russen in ‘Rukajärven tie’ uit 1999.

Hoe laat is het nu? We hebben geen idee. We zijn vreemdelingen in een vreemd land en dragen geen horloge. We hebben tijd in overvloed en dorst ook. Maar we zijn in Finland anno 2001. Over de sluitingstijd valt hier niet te praten. Stevig innemen zit in de volksaard. Aan rondjes geven doet men niet: iedereen heeft zijn eigen drankprobleem en betaalt daarvoor zijn eigen rekening. Sommigen betalen de hoogste prijs, vooral in de winter wanneer het stervenskoud is en dag en nacht donker blijft.

Maar nu is het zomer in het hoge noorden en dat betekent dat de zon nooit helemaal ondergaat. We kwamen net na sluitingstijd de kroeg uit en zagen alweer een zonsondergang met pimpelpaarse accenten. Er zal toch nog wel iets open zijn? Alles is beter dan de beste bar van Finland. De Finse neef van mijn boezemvriend had er eerder die avond hoog van opgegeven. We waren in Helsinki met de Finnen aan het stappen en lieten ons van de ene naar de andere gelegenheid voeren. De heren hadden het beste voor het laatst bewaard, zo werd ons verzekerd.

Maar de beste bar van Finland had zijn beste tijd gehad. Het was een sportcafé naar Amerikaans model, ingericht om vanuit ruime zithoeken naar sportwedstrijden op grote beeldschermen te kijken terwijl er drank en spijs wordt geserveerd. De televisietent werd door onze gastheren gekoesterd omdat ze er de mooiste avond van hun leven hadden. Finland had de Russen met ijshockey verslagen en de hele stad was door het dolle heen. Het was een uitzonderlijke overwinning met een historische meerwaarde. De Finnen hadden heel wat met de Russische buren te stellen gehad.

Rijwielpeloton van de Finse infanterie

Voor een goed begrip van de kwestie kregen we het advies om de beste Finse film te bekijken. De mannen waren eensluidend in hun oordeel: er was geen betere Finse film dan Rukajärven tie (De weg naar Rukajärvi). Het oorlogsepos toont hoe een rijwielpeloton van de Finse infanterie in 1941 deelneemt aan de Vervolgoorlog, waarin het grondgebied dat de Russen twee jaar eerder in de Winteroorlog hadden ingenomen teruggewonnen werd.

‘Met rente’, aldus de jonge luitenant Eero Perkola (Peter Franzén), die de fietsbrigade naar het front loodst terwijl zijn teerbeminde Kaarina (Irina Björklund) als verpleegster tijdens een ziekentransport voor hetere vuren komt te staan. Wanneer Eero het bericht krijgt dat Kaarina gesneuveld is zijn de rapen gaar.

Zal de knappe luitenant het hoofd koel kunnen houden om met zijn fietsploeg achter de Russische linies te belanden en Stalins troepen de pas af te snijden? Komt de gewoonte van Finse mannen om in hun blote tokus in elk beschikbaar meer te springen ook van pas tijdens de oorlogsvoering? Is de stoere Kaarina werkelijk bezweken aan dat ene schampschot of zien we haar aan het slot toch weer in de armen van Eero? Rukajärven tie werd in 1999 een dijk van een hit in de Finse bioscopen omdat regisseur Olli Saarela dergelijke vragen consequent met een instemmend Kyllä! beantwoordt.

Gelegenheidsverbond met de nazi’s

Het eind goed, al goed was de Finse bioscoopbezoekers van harte gegund, maar de film rept met geen woord over de ondersteuning die het nationale leger in de Vervolgoorlog van Hitler en diens oorlogsmachinerie kreeg. Het is een gelikte nationalistische crowdpleaser, die het beladen gelegenheidsverbond met de nazi’s buiten beeld houdt om de heldenmoed van fietsende Finse frontsoldaten te bezingen.

Rukajärven tie is nu een film uit de vorige eeuw. Er zijn sindsdien nog drie Finse films over de Winteroorlog en de Vervolgoorlog gemaakt. Misschien worden die films door Finse mannen nog hoger gewaardeerd.

Het onderstreept hoe dan ook dat het roerige verleden met de Russische buur de gemoederen onverminderd bezighoudt. Het wekt geen verbazing dat de Russische invasie van Oekraïne ook in Finland tot een politieke en strategische heroriëntatie heeft geleid. Het vredesverdrag dat de Vervolgoorlog in 1944 moest beëindigen stond sindsdien al vaak ter discussie. Nu kan het waarschijnlijk in de prullenbak en treden de Finnen alsnog tot de Navo toe om zich tegen hernieuwde Russische agressie teweer te stellen. Het is een gewaagde strategische keuze, die beter valt uit te leggen dan die van tachtig jaar geleden.

Rukajärven tie is met de Engelse titel Ambush op dvd verschenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden