Plus

Lara Verheijden: 'Ik ben niet narcistisch, wel ijdel'

Lara Verheijden fotografeert voor i-D Magazine, verschillende kunstbladen en exposeerde op fotobeurs Unseen. Haar documentaire Jamaica, a year ago ging viral. Verheijdens werk is expliciet, vervreemdend en ongemakkelijk. Tot 9 juni hangt haar werk in HE.RO Art Gallery in Amsterdam-Noord.

'Ik kan zo vier uur naar mijn eigen foto's kijken op Instagram.' Beeld Imke Panhuijzen

Gehuíld heeft ze. Fotograaf Lara Verheijden (28) geeft het maar gewoon toe. Het kwam door die foto met die tepel, denkt ze, dat Instagram haar account deactiveerde. Of door dat filmpje waarin iemand haar voet likt. Kan ook. Ze haalt haar schouders op. Maakt nu ook niet meer uit. Ze heeft het weer terug, nadat ze elke dag een klacht had ingediend bij de Instagramcensuurcommissie.

Verheijden laat het voetenfilmpje zien. Kijkt af en toe mee. Haar voet dus, een jongen die zijn tong tergend langzaam langs haar tenen laat gaan, terwijl hij de camera in kijkt, Verheijdens stem die vertelt dat Quentin Tarantino dit lekker had gevonden. "Die heeft een voetenfetisj, wist je dat?" Met een plechtig gebaar zet ze haar telefoon vervolgens op vliegtuigstand, legt hem neer, buiten bereik maar wel in het zicht.

Waarom was dat zo'n drama, die verwijdering van dat Instagramaccount?
"Ik realiseerde me toen pas hoe belangrijk dat was. Ik plaats er nu drie jaar foto's op, dus dacht: ik ben drie jaar werk kwijt. Alsof mijn harde schijf was gewist."

Bestaat uw kunst dan niet zonder Instagram?
"Jawel, maar het is er zo'n belangrijk onderdeel van. Ik fotografeer documentair, maak foto's van wat er in mijn leven gebeurt. Van mezelf, van mijn vrienden. Los van dat Instagram een manier is om mijn werk te laten zien, is het voor mij ook een reden om dat werk te maken. Ik denk voortdurend: o, dat is goed voor op Instagram. Toen dat account er niet meer was, dacht ik: waarom zou ik nog fotograferen?"

Omdat u fotograaf bent?
"Haha. Ja. Dat zeg ik pas sinds een jaar hardop. Dat ik fotograaf ben. Ik heb lang gedaan alsof ik het er een beetje bij deed. Ik heb Nederlands gestudeerd. Geen fotografie, los van die zes maanden aan de kunstacademie in Den Haag dan."

Vreesde u dat u niet serieus zou worden ­genomen omdat u geen kunstopleiding had ­gevolgd?
"Ik nam het zelf eigenlijk niet serieus."

Verheijden steekt haar armen voor zich uit. "Dit heeft daar ook mee te maken. Ik heb nooit de juiste spullen aangeschaft om mijn werk verantwoord te kunnen doen. Foto's voor exposities selecteerde ik vanaf mijn telefoon, uren scrollend. En ik bewerkte alles vanachter mijn laptop in een slechte houding in een café." Nu heeft ze RSI. "Kun je het zien? Ik heb het idee dat je het kunt zien."

Waarom nam u uzelf niet serieus?
"Uit zelfbehoud, denk ik. Ironisch genoeg. Als je jezelf en anderen vertelt dat je het er maar een beetje bij doet, kun je je daarachter verschuilen. Dat is prettig."

Want dan kun je ook niet afgebrand worden.
"Ja. Zo hoef je nooit helemaal de verantwoordelijkheid te nemen voor wat je maakt. Die positie van buitenstaander is luxe. Als je dan een mooie foto maakt, zeggen mensen: wow, ze kan ook nog foto's maken. Terwijl wanneer je zegt dat je fotograaf bent, je als dusdanig wordt beoordeeld."

In 2017 hing Verheijdens werk op fotobeurs Unseen in de Westergasfabriek. Ook fotografeert ze voor mode- en kunstbladen als Novembre Magazine, en voor i-D Magazine. Vorig jaar ging haar documentaire en reisdagboek Jamaica, a year ago viral. De film werd niet veel later verwijderd van YouTube, dat alleen de gekuiste variant nog toestond. Op Vimeo is de documentaire 132.000 keer bekeken.

Is uw werk pas geslaagd wanneer het provoceert?
"Ik ben daar niet bewust mee bezig. In Jamaica, a year ago praat ik met mijn beste vriendin over seks. Dat was niet anders dan normaal. Alleen deze keer filmden we. Dat was ook zo tijdens de scènes met Andre, mijn Jamaicaanse liefde. Ik dacht toen niet: zo, híer gaan mensen straks van alles van vinden."

Op geen enkel moment?
"Nee. Of misschien wel toen hij aan mijn borsten zat en ik dat filmde. Maar ik zit heus niet op allerlei reacties te wachten. En het is ook niet zo dat ik niet preuts ben. Het gekke is dat mensen nu verwachten dat ik meteen mijn tieten laat zien als ik ze tegenkom."

"Nu heb ik geen moeite met naakt - ik zou nu mijn tieten aan jou laten zien, of naakt door het huis lopen als dat zo uitkomt - maar ik ben helemaal niet wild. Soms gaan mensen tijdens het uitgaan heel grof tegen me te praten. Over pijpen of zo. Dan vertel ik dat ik net bij mijn ouders in Deventer ben geweest, en dat het heel gezellig was. Dan schrikken ze."

En zo hebt u alsnog een beetje geprovoceerd.
"Ja, maar niet op een beledigende manier. Het is nooit mijn bedoeling te beledigen."

PowNews ging op bezoek bij je ouders om te vragen wat ze van de 'seksvakantiedocu' van hun dochter vonden. Hoe was dat?
"Mijn moeder ging toen de hond even uitlaten, maar mijn vader beantwoordde alle vragen perfect. De verslaggever zei: 'Als mijn zusje zo'n film maakte, zou mijn vader gék worden.' Waarop hij zei: 'Dat zegt meer over jouw vader dan over mijn dochter.' Mijn vader kent dat hele PowNews ook nauwelijks, hij was er niet van onder de indruk."

"Ik vond die verslaggever nog heel netjes. Hij vroeg of ik niet bang was dat mensen mij op straat gingen naroepen met 'hé seksmeisje'. Toen dacht ik: dat is toch geen scheldwoord, hoezo begint hij niet over mijn hazenlip? Over dat mensen dát naar me gaan roepen?"

Gebeurt dat?
"Niet sinds ik in Amsterdam woon, maar vroeger in Deventer wel. Daar ben je ook sneller afwijkend. Als je wat aparter gekleed gaat, vragen ze of het soms carnaval is."

"Dat gescheld heeft me wel gevormd, denk ik. Ik ben er sowieso sterker van geworden. Alles wat ik over mezelf online lees, heb ik in het echt al eens naar mijn hoofd gekregen."

Werd u er onzeker van?
"Af en toe. Maar vooral opstandig. Meer wil ik er eigenlijk niet over zeggen. Ik ben nu een documentaire aan het maken over mijn ouders, en daarin komt dit ook aan bod. Als ik nu naar foto's van vroeger kijk, zie ik trouwens een heel mooi kind."

Ik zag een kinderfoto van u op Instagram. ­Daarop kijkt u heel zwoel de camera in.
"Die foto maakte mijn nichtje van mij toen ik elf was. Kennelijk kon ik al zeer jong zo ongepast geil kijken. Ik ben altijd gefascineerd geweest door mijn uiterlijk. Dat ik er in Deventer niet altijd positieve respons op kreeg, weet ik eerder aan die mensen dan aan mezelf. Daarom wilde ik naar Amsterdam verhuizen."

Wat zou er in Amsterdam gebeuren?
"Daar zouden ze mij beter begrijpen. Ik had een theorie over 'dorpsknap' en 'arty-knap'. Meisjes die ze in Purmerend mooi vinden, zou Andy Warhol nooit uitkiezen voor zijn films. In mijn hoofd was ik meer een Warholmeisje. Ik was als kind best overtuigd van mezelf."

'Kennelijk kon ik al zeer jong zo ongepast geil kijken.' Beeld Imke Panhuijzen

Hoe kwam dat?
"Weet ik veel. Door mijn ouders? Ik heb veel aandacht gekregen. Ik heb een heel lieve oudere broer die gehandicapt is. Hij is mentaal één jaar, en woont in een instelling. Natuurlijk hebben ze veel werk aan hem gehad, maar dat was vooral in praktische zin. Ik hoefde thuis met niemand écht de aandacht te delen."

"Mijn ouders zijn overdreven trots op mij. Laatst sneed ik een komkommer. Toen zei mijn moeder: o lieverd, wat goed van je, wat fíjn dat je dat doet. Maar ook op mijn werk zijn ze trots, al checken ze soms of ik weleens aan een normale baan denk."

Wilt u iets zeggen met uw werk?
"Ik heb geen boodschap. Ik wil gewoon aan anderen laten zien hoe ik de wereld zie, op een manier die zij mooi vinden en kunnen bewonderen. Ik ben gefascineerd door aantrekkingskracht. Door wat sexy is."

Ziet u uzelf als kunstobject?
"Ja. Ik kijk naar mezelf zoals ik ook naar mijn modellen kijk. Ik ben niet narcistisch, wel ijdel. Mijn vader zei vroeger: 'Als jij de tijd die je voor de spiegel doorbrengt aan je huiswerk zou besteden...' Ik ben wel voortdurend bezig met hoe anderen mij zien. Ik kan zo vier uur naar mijn eigen foto's kijken op Instagram. Van vrienden hoor ik dat ze die tijd besteden aan het bekijken van profielen van anderen. Dat doe ik zelden."

Wat haalt u uit die obsessie?
"Door mijn ijdelheid word ik expert. Door mijn foto's te bekijken, zie ik hoe ik me heb ontwikkeld. En ik kijk ook heus wel eens naar de foto's van anderen, maar vooral voor inspiratie, en om te bedenken hoe ik het beter zou doen."

Hoe besluit u of iemand uw model wordt?
"Als diegene niet overduidelijk knap is, maar iets heeft wat anderen niet zien. Ik wil mensen ontdekken. Ik wil die jongen of dat meisje zo fotograferen dat anderen hun aantrekkelijkheid ook zien. Zo word ik met die persoon geassocieerd en is diegene een beetje van mij."

"Vroeger was ik geïntimideerd door mensen die ik knap vond. En nu kan ik ze fotograferen. Zo eigen ik me hun schoonheid een beetje toe."

Uiteindelijk slaan de foto's die u van anderen neemt dus op uzelf?
"Ja, misschien wel. Mijn werk moet in dienst staan van mezelf. Dat vind ik het interessantst: mijzelf in relatie tot anderen. Waar dat vandaan komt, weet ik niet en ik wil ook niet gaan psychologiseren. Ik vind het simpelweg interessant om na te denken over wat mensen aantrekkelijk vinden. In mijn werk, maar ook daarbuiten."

Hoe gaat dat daarbuiten?
"Laatst had ik een date. Toen heb ik uren nagedacht over hoe ik me ging transformeren tot de vrouw die hij wilde. Als ik een jongen leuk vind, wil ik weten wie zijn sekssymbolen zijn, en zo kleed ik me dan. Ik kon alleen maar niet beslissen welke jas hij mooi zou vinden. Ik heb hem daarover een bericht gestuurd."

En?
"Hij antwoordde: 'Het boeit me niet, kom gewoon.' Ik was veel te laat."

Plaatst u wel eens iets niet online omdat u het te persoonlijk vindt?
"Toen ik bij mijn ouders was, rende mijn moeder naakt door de huiskamer omdat ze even iets moest pakken. Ik wilde haar filmen, maar deed dat niet."

"Ze zou dat niet leuk vinden, al heeft ze een prachtig lichaam. Zo ga ik ook met mezelf om. Het is misschien alsof ik alles maar online gooi, maar uiteindelijk maak ik die beelden zelf. Ík bepaal hoe naakt en kwetsbaar ik ben, en vanuit welke hoek je me ziet."

Het is zelfverkozen kwetsbaarheid.
"Ja. Toen ik zestien was, plaatsten een vriendin en ik vaak dronken foto's van onszelf op het forum van Elle Girl. Ik zette er één op waarop ik in de gracht plas. Een leuke foto: je zag alleen mijn lange benen en mijn onderbroek spande daar prachtig tussen."

"Je zag niet écht iets. Toch reageerden mensen geschrokken en iemand zette die foto op de site 'Rate my crackhead'. We hebben een dreigmail gestuurd, waarna die eraf werd gehaald. Ik moet de controle kunnen behouden over mijn online bestaan."

Heeft dat online bestaan ooit tegen u gewerkt?
"Nou... Een paar maanden geleden kreeg ik een baan aangeboden bij mijn oude middelbare school in Deventer. Het ging om de invalfunctie van docent Nederlands. Leek me wel grappig. Ik vroeg ze tijdens het sollicitatiegesprek of ze op de hoogte waren van mijn controversiële online leven. Kijk eerst mijn film maar, adviseerde ik."

"Toen ik later belde om te zeggen dat ik het aanbod aannam, hadden zij mijn film net gezien. Ze trokken het aanbod in. Even was ik in paniek. Stel, ik wil opeens toch een normaal leven, dacht ik, dan kan dat dus niet meer. Er is geen weg meer terug."

CV

Geboren
28 februari 1990, Deventer

Opleiding
Vrijeschool De Kleine Johannes, Deventer
Middelbare school Het Vlier, Deventer
Nederlandse taal en cultuur, Universiteit van Amsterdam

Loopbaan
Fotograaf voor Vice en kunstmagazines, documentairemaker en instagrammer

Opgebiecht
Leermeester: "Stefan Ruitenbeek en Kate Sinha, de oprichters van kunstkritiekplatform Kirac, Keeping It Real Art Critics."

De beste uit het vak "Picasso."

De slechtste uit het vak "Te veel om op te noemen."

Het beste advies "De goede artistieke adviezen die ik kreeg waren vaak specifiek toepasbaar op projecten, foto's of films waar ik op dat moment mee bezig was. Maar een goed algemeen en praktisch advies was: alles wat je binnen twee minuten kunt doen, moet je meteen doen."

Het slechtste advies "Probeer normaal te doen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.