PlusInterview

Laila Lalami schreef een familiesaga, whodunit en liefdesroman ineen: ‘Niemand vindt zichzelf slecht’

In De zaak aan Highway 62 wordt Nora’s vader doodgereden in de Mojavewoestijn. De onbekende dader rijdt door.  Beeld Getty Images
In De zaak aan Highway 62 wordt Nora’s vader doodgereden in de Mojavewoestijn. De onbekende dader rijdt door.Beeld Getty Images

Met De zaak aan highway 62 (The Other Americans) wilde Laila Lalami een boek schrijven over de consequenties van emigratie voor de verschillende leden van een gezin. ‘Maar het werd een boek over veel meer dan dat.’

Laila Lalami (53) schreef met haar roman De zaak aan Highway 62 (The Other Americans) een geschiedenis van een Marokkaans im­migrantengezin in Ame­rika. Het verhaal is tegelijkertijd een whodunit, waarin Lalami de Amerikaanse samenleving een spiegel voorhoudt.

Nora’s vader wordt voor zijn diner in een klein plaatsje in de Mojavewoestijn doodgereden. Van de dader is geen spoor te bekennen. Haar vaders overlijden brengt Nora terug naar Joshua Tree, waar haar moeder en zus wonen, met wie ze een moeizame band heeft. Samen met Jeremy, een voormalige klasgenoot die tegenwoordig rechercheur is, gaat ze op onderzoek uit.

Hoe kwam u op het idee een roman te schrijven naar aanleiding van de dood van een Marokkaanse man die het slachtoffer wordt van een fatale hit-and-run in een dorp in de Mojavewoestijn?

“In de zomer van 2014 was ik met mijn gezin op vakantie, toen we werden opgeschrikt door een telefoontje dat mijn vader in het ziekenhuis lag. We lieten alles uit onze handen vallen en ­vertrokken halsoverkop naar Marokko. Toen ik terugkwam, realiseerde ik me de reikwijdte van de consequenties van mijn immigratie naar Amerika.”

“Ik ben hier bij toeval terechtgekomen, omdat ik tijdens mijn studie aan een Amerikaanse universiteit verliefd werd op een Amerikaanse man. Daarbij realiseerde ik me niet wat de ­consequenties op de langere termijn zijn, hoe ingewikkeld het bijvoorbeeld is als je snel naar het ziekenhuis moet voor je vader.”

“Op hetzelfde moment was er een golf aan haatmisdaden in Amerika. Verschillende ideeën kwamen bij elkaar. Ik dacht dat ik een boek zou gaan schrijven over de manier waarop een gezin wordt beïnvloed door de beslissing van de ouders om naar Amerika te emigreren, maar het werd een boek over veel meer dan dat.”

null Beeld -
Beeld -

U laat zien hoe de immigratie het gezin heeft verdeeld. Is dat de grote tragedie die het teweegbrengt binnen gezinnen?

“Voor dit specifieke gezin gaat dat zeker op. De ouders vluchtten vijfendertig jaar eerder naar Amerika, omdat vader in jaren tachtig in de ­problemen was gekomen aan de universiteit vanwege zijn politieke opvattingen. Ze komen naar Amerika in de waan dat het daar veilig is.”

“De ironie wil dat de vader vervolgens om het ­leven komt door een hit-and-run. Dat doet me denken aan een citaat van Nick Baldwin: ‘Er zijn geen landen zonder problemen in deze diep verontrustende wereld.’ De moeder wilde heel graag naar de VS, maar werd teleurgesteld omdat haar gezin uit elkaar viel. De vader wilde helemaal niet naar de VS, maar is er wel gelukkig.”

“En dan de twee dochters: Salma is geboren in Marokko, zij doet alles om zich aan te passen op een perfectionistische manier. Nora is kuns­tenaar en daardoor per definitie onaangepast. De immigratie heeft ieder gezinslid op een ­andere manier beïnvloed.”

Minstens zo belangrijk als de personages is het decor van de roman: de Mojavewoestijn.

“Ik ben geboren in Rabat, ging naar school in Londen en studeerde in Californië. Kortom: ik ben het gewend in grote steden te wonen. Ik had dan ook niet gedacht dat de woestijn me erg aan zou spreken. Tot ik een keer met mijn man ging kamperen in Joshua Tree, tweeënhalf uur ­rijden van Los Angeles. Ik werd getroffen door de schoonheid van het landschap vol hoogteverschillen; het was zo compleet anders en ­vredig. Ik was meteen verliefd en bleef er terugkomen.”

“De roman heb ik daar gesitueerd, omdat ik op die manier een aantal jaren in dat landschap kon verblijven. Daarbij: in Los Angeles wonen acht miljoen mensen en overal zijn camera’s. Het was ongeloofwaardig dit ongeval daar ongezien te laten plaatsvinden.”

Heeft u veel research moeten verrichten naar dit soort details?

(Lacht.) “Mijn vorige roman La Florida (het gefictionaliseerde reisverslag van de eerste zwarte ontdekkingsreiziger van Amerika, red.) was een historische roman, dus daarvoor heb ik ontzettend veel tijd besteed aan research. Nu wilde ik het mezelf makkelijk maken. Ik dacht dat ik met deze hit-and-run voor de eenvoudigste misdaad had gekozen zonder camera’s en getuigen.”

“De Amerikaanse wetgeving rond doorrijden na een ongeluk zit echter heel vreemd in elkaar. Zelfs als iemand wordt aangehouden moet je aantonen dat hij wist dat hij iemand heeft aangereden en dat deze persoon gewond was. Het is erg ingewikkeld om een dader te bestraffen.”

“Ik sprak met een bevriende journalist over mijn boek en hij bracht me in contact met een getuige-expert van hit-and-runs. Wat bleek? Er klopte helemaal niets van wat ik had geschreven. De manier waarop het lichaam erbij lag, klopte bijvoorbeeld niet. De getuige-expert ­stelde me allerlei vragen over vanuit welke hoek het slachtoffer was geraakt, en door welk type auto. Het bleek nog best lastig iemand dood te rijden op die manier, er waren allerlei technische ­aspecten om rekening mee te houden. ”

“Gedurende het schrijven kwamen er steeds meer vragen bij. Zoals wat doet een sheriff de hele dag? Ik ben meegereden tijdens een twaalf uur durende dienst van de sheriff in Joshua Tree om een indruk te krijgen. Door me te verdiepen in wat mijn personages doen, begreep ik ze ook beter en kon ik ze geloofwaardiger neerzetten.”

Hoe kwam u uit op negen personages?

“Aanvankelijk had ik het boek vanuit drie perspectieven geschreven, dat van Nora, Jeremy en de detective. Ik moest allerhande kunst­grepen toepassen om het verhaal te laten voortbewegen. Toen dacht ik: wat als ik de andere personages ook een stem geef? Ik ben het hele boek gaan herschrijven. Door vanuit negen perspectieven te schrijven opende het verhaal zich voor mij. Nu ging het over de microkosmos van deze gemeenschap die in zekere zin model staat voor de problemen waar Amerika als natie mee worstelt, zoals de manier waarop we met immigranten omgaan.”

Hoe was het om te schrijven vanuit het perspectief van A.J., een oude klasgenoot van Nora die er racistische ideeën op nahoudt?

“Hoe meer je van het personage verschilt, hoe harder je moet werken aan dat personage. Ik vond het ingewikkeld zijn personage vanuit de eerste persoon te schrijven, maar het boek zou niet oprecht zijn als ik bij hem voor een ander vertelperspectief had gekozen.”

“Tijdens het schrijven realiseerde ik me dat niemand zichzelf slecht vindt. Mensen zijn voor zichzelf maximaal empathisch. Dat inzicht vormde de sleutel tot dit personage. Hij voelt zich een slachtoffer. Zijn land wordt overgenomen door anderen. Een dergelijk perspectief komt voort uit een specifiek soort ervaringen, onderwijs en opvoeding. Voor de duur van het boek was ik in staat hem te begrijpen. Ik ben echter van mening dat een persoon zelf zeggenschap heeft over wie hij wil zijn. We blijven verantwoordelijk voor onze daden.”

Wereldwijde doorbraak

Laila Lalami (Marokko, 1968) is docent aan de Universiteit van ­Californië, romancier en essayist. Haar historische roman La Florida (2020) haalde de shortlist van de Booker Prize en de Pulitzer Prize en betekende haar wereldwijde doorbraak. Ook de De zaak aan Highway 62 kreeg nominaties, voor onder meer de Book Award.

Laila Lalami: 'De roman heb ik in Joshua Tree gesitueerd, omdat ik op die manier een aantal jaren in dat landschap kon verblijven.' Beeld imitrios Kambouris/Getty Images
Laila Lalami: 'De roman heb ik in Joshua Tree gesitueerd, omdat ik op die manier een aantal jaren in dat landschap kon verblijven.'Beeld imitrios Kambouris/Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden