PlusFilmrecensie

L’événement doorbreekt het zwijgen over abortus: ‘Het idee dat ik het zélf had moeten doen’

In het vormvaste L’événement sleept regisseur Audrey Diwan de kijker mee in de ervaring van een jonge vrouw die een illegale abortus ondergaat. ‘Ik wil niet dat je naar haar kijkt; je bént Anne.’

Joost Broeren-Huitenga
Anne (Anamaria Vartolomei) met haar moeder Gabrielle (Sandrine Bonnaire) in ‘L’événement’. Beeld
Anne (Anamaria Vartolomei) met haar moeder Gabrielle (Sandrine Bonnaire) in ‘L’événement’.

“Ik heb zelf een paar jaar geleden een abortus gehad.” Zo omslachtig als een collega om de zaak heen draait wanneer hij vraagt naar de beweegredenen achter haar film L’événement, zo direct is regisseur Audrey Diwan in haar antwoord.

Die directheid is weloverwogen, blijkt iets later in het gesprek met een groepje journalisten op het filmfestival van Venetië, waar haar film afgelopen september in première ging. “Ik zal eerlijk zijn: ik heb getwijfeld of ik er in interviews over wilde praten,” vertelt Diwan. “En dat terwijl ik een film maak die dat zwijgen juist wil doorbreken! Zo diep zit dat taboe dus, zo diep gaat die stilte. Dat betekent dat er nog werk aan de winkel is – zelfs in landen waar het zogenaamd geregeld is.”

Het was een belangrijke reden waarom Diwan begon aan de film, pas haar tweede als regisseur; de Française werkte tot nu toe vooral als scenarist. Het is een verfilming van de gelijknamige, autobiografisch roman van Annie Ernaux uit 2000, in het Nederlands uitgegeven als Het voorval. In het boek beschrijft Ernaux nauwgezet haar ervaringen rond een abortus die zij als jonge vrouw had in 1963, toen dat in Frankrijk nog verboden was.

Verboden en ongereguleerd

“Omdat ik het zelf had doorgemaakt, maar dan in een gereguleerde setting, kwam het boek des te harder binnen,” legt Diwan uit. “Het idee dat ik het zélf had moeten doen, met een breinaald, ergens in iemands keuken... dat raakte me in mijn buik, mijn hart én mijn hoofd. Het maakte ook dat ik me besefte hoe weinig films er zijn waarin dit getoond wordt.”

Regisseur Audrey Diwan: ‘Er is nog werk aan de winkel – zelfs in landen waar abortus zogenaamd geregeld is.’ Beeld Corbis via Getty Images
Regisseur Audrey Diwan: ‘Er is nog werk aan de winkel – zelfs in landen waar abortus zogenaamd geregeld is.’Beeld Corbis via Getty Images

Ernaux kon het navertellen, maar dat geldt niet voor iedereen die deze ingreep onderging. De film kijkt niet weg van alle momenten waarop het voor de hoofdpersoon verkeerd af had kunnen lopen. “Alles wat haar overkomt, het goede en het slechte, is toeval,” zegt Diwan. “Dat is wat er gebeurt als dingen verboden zijn en ongereguleerd gebeuren: je bent overgeleverd aan het toeval. Dat is een doodenge gedachte, zeker als het gaat om je eigen lichaam.”

Waar Ernaux’ boek in het hoofd van de jonge vrouw kruipt, draait de even rauwe als meeslepende film om haar volledige fysieke ervaring. Voor Anne betekent de zwangerschap het einde van haar ambities en de zelfstandigheid die ze net begon te koesteren: vrouwen met een kind kunnen niet studeren en niet werken. Ze lijdt, zoals ze het zelf omschrijft, aan de ziekte die vrouwen tot huisvrouw maakt.

Zien wat zij ziet

Van meet af aan was voor Diwan duidelijk dat de film ons zo dicht mogelijk bij Annes ervaringen moest brengen. “Ik wil niet dat je naar haar kijkt; ik wil dat je haar bént,” zegt ze. “De hele film lang zie je alleen wat zij ziet, wat overigens technisch een enorme uitdaging was. Bijna elk shot had een complexe choreografie, waarin alle acteurs en de camera precies op het juiste moment op de juiste plek moesten zijn. Soms hadden we drie of vier uur repetities nodig om het perfect te krijgen – wat nogal wat druk op ons beperkte budget legde.”

Maar die rigide keuze gaf haar op veel andere momenten juist houvast. Bijvoorbeeld bij de vraag hoeveel ze precies van de abortus moest laten zien. “Als regisseur worstel je altijd met het tonen van gruwelijke beelden. Maar hier was het simpel: we zien alleen wat zij ziet. Ik stelde mezelf de vraag wat ik in die situatie zou doen. Je weet dat je beter niet kan kijken, maar je weet ook dat je toch gaat kijken. Dus je kijkt, maar je kijkt niet goed en niet lang. Zo filmden we het.”

Die uitzonderlijk vormvaste invulling leverde Diwan uiteindelijk de Gouden Leeuw op, de hoofdprijs van het festival. Daarvan had ze nog geen weet toen we haar spraken op de dag van haar première. Maar de selectie voor de competitie voelde op zichzelf al als een hoofdprijs, vertelde ze toen. “Het is een kleine film met een zwaar onderwerp. Dus we wisten dat als niemand voor ons zou schreeuwen, we misschien geen aandacht zouden krijgen. Toen we hier geselecteerd werden, voelde ik me gehoord.”

Geen film over het verleden

L’événement speelt zich weliswaar af in het Frankrijk van de vroege jaren zestig, maar Diwan benadrukt die historische setting nergens. “Ik wilde geen film over het verleden maken,” stelt ze onomwonden. “Omdat dit ook vandaag de dag nog de realiteit is – misschien niet in Frankrijk, maar wel op veel te veel andere plekken in de wereld. Ik hoop dat het ons lukt om de film ook op sommige van die plekken vertoond te krijgen. Sowieso hoop ik dat we mensen die het niet op voorhand met ons eens zijn de bioscoop in weten te krijgen. Ik ben niet op zoek naar controverse, het is geen provocatieve film, maar ik hoop wel dat hij een opening kan bieden voor een gesprek met mensen die tegen abortus zijn.”

L’événement

Regie Audrey Diwan
Met Anamaria Vartolomei
Te zien in Cinecenter, City, Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp, Rialto VU, Tuschinski

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden