Kunstsector wil eigen bank opzetten: ‘Maatwerk is nodig’

Er is een grootstedelijk fonds nodig om de culturele en creatieve infrastructuur in Amsterdam overeind te houden: de Amsterdamse Bank voor het Behoud van Kunst en Cultuur (ABBKC). Dat staat in een advies dat de Kunstraad donderdagochtend heeft aangeboden aan het gemeentebestuur.

Tassenmuseum Hendrikje sloot, mede als gevolg van de coronacrisis de deuren.Beeld ANP

“De doelstelling van de ABBKC is een zo breed mogelijk pallet aan artistieke en creatieve instellingen helpen de economische crisis door te komen. Daarbij spelen naast haalbaarheid en realiteitszin ook toekomstdromen en wensen een rol,” aldus Kunstraad-voorzitter Felix Rottenberg, die zich gesteund weet door het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) en Amsterdam Culturele Instellingen (ACI).

Rottenberg schetste de contouren van de ABBKC begin april al in deze krant; eind april zei hij in een online paneldiscussie van Pakhuis de Zwijger over ‘de Cultuursector in crisis’ dat er minstens een half miljard nodig is om de kunstsector overeind te houden, waarvan een derde beschikbaar zou moeten worden gesteld door de gemeente.

Rottenberg: “Ik heb direct aangegeven dat er een basis nodig is van 25 miljoen euro. Sindsdien hebben AFK, ACI en wij permanent contact gehad met kunstinstellingen, en is tot ons doorgedrongen dat je het straks ook niet redt met 200 miljoen. We moeten de problemen dus op een andere manier oplossen, en dat heet maatwerk. En daar is het idee van die bank uit voortgekomen.”

Positieve reacties

Rottenberg spreekt van ‘een bank ­tussen aanhalingstekens’; een not-for-profitbank die op zo’n manier gaat functioneren dat er geen bankvergunning nodig is, maar wel als bank gaat functioneren. “Die bank moet uitblinken in maatwerk en snelheid. En dat kan. Ik heb zelden meegemaakt dat er door zo veel partijen zo positief gereageerd wordt en dat ze ook direct met een aanbod komen. Er zijn particuliere fondsen en filan­tropen die serieuze interesse hebben getoond en financiële experts zijn al met enorm goede suggesties gekomen.”

Voor de zomer moeten de ‘de eerste heipalen de grond in’, meent Rottenberg. “Voor de korte termijn heeft de wethouder 17 miljoen euro beschikbaar gesteld voor kunstinstellingen waarmee de gemeente al een sub­sidieband heeft. Dat is maar liefst een derde van het noodfonds van de ­gemeente, en daar verdient Touria Meliani echt een enorm compliment voor. De ABBKC richt zich niet op de korte termijn, maar is er voor de middellange en lange termijn. En de scope is breder dan het gesubsidieerde kunstenplan; ook de vrije sector en de creatieve industrie kunnen terecht bij de ABBKC.”

Er moet, aldus de Kunstraad, een directie komen die de kunsten kent, op de hoogte is van financieringsrege­lingen en die weet hoe je zaken met banken regelt. Daaronder komt een flexibele organisatie, met gedetacheerde mensen die geen vergoeding krijgen. “We vragen aan banken, financieringsfondsen en een aantal gepensioneerde accountants of ze een dag of anderhalve dag in natura willen bijdragen. Die mensen adop­teren een of twee instellingen. Ze gaan daar op bezoek, of spreken ergens af op 1,5 meter, en beginnen met het doornemen van de excelsheets. En op basis daarvan kijken ze hoe een instelling geholpen kan worden – niet alleen met cashflow, maar ook met het beschermen van je reserve of het doorvoeren van een herstructurering.”

Namen voor de directie wil Rottenberg nog niet noemen. “Het is essentieel dat AFK, ACI, kunstzaken en wij daar gelijk in optrekken. Volgende week gaan Annabelle Birnie van het AFK, Annet Lekkerkerker van het ACI, kunstzaken en wij bij elkaar zitten om te bedenken hoe we het voorbereidingsproces in gang kunnen zetten. De wethouder en de burgemeester willen het initiatief nemen voor een zogenaamd ‘ambtswoninggesprek’. Olga Leijten, hoofd Kunst & Cultuur van de gemeente, heeft gesuggereerd dat dat in de raadszaal zal plaatsvinden, omdat daar ook met 1,5 meter afstand nog voldoende mensen die hierbij van belang zijn uitgenodigd kunnen worden. We moeten eerst een goed profiel opstellen, daarna is er wel een namenlijst. Maar als ik die nu al ga noemen, schiet ik mezelf in de voet.”

Gezonde bedrijfsvoering

Rottenberg hoopt dat de gemeente erin slaagt om in samenwerking met het rijk ‘of op een andere manier’ een kredietfaciliteit te regelen, waardoor er geld is dat gebruikt kan worden voor de financiering van de grote noden in de stad, waaronder kunst. “De gemeente heeft te kampen met enorme tegenvallers; het stilgevallen toerisme kost de stad al minstens 200 miljoen. Dat gaat natuurlijk bezuinigingen opleveren. Dat moeten we ons goed realiseren: niet alleen kunst en cultuur zijn in nood.”

De ABBKC zal niet elk faillissement kunnen voorkomen, benadrukt Rottenberg. “Daar moet je reëel in zijn, maar wij zijn geen bank die hard ­saneert. Bij een normale lening is ­afslanking en herstructurering een voorwaarde om te komen tot een gezonde bedrijfsvoering. Als culturele instellingen bezuinigen om weer break-even te kunnen draaien, kan dat al snel ten koste gaan van schrijvers, regisseurs, artiesten en technici. De ABBKC zal ook hun verdiencapaciteit meewegen. Van geval tot geval moet bekeken worden welke route het geschiktst is om te bewandelen.”

Felix Rottenberg, voorzitter van de Kunstraad, ziet een not-for-profitbank voor zich die uitblinkt in snelheid.Beeld Marc Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden