Plus Dansrecensie

Kunstkamer: zoektocht naar de grenzen van het menselijk buigvermogen

Het NDT kenmerkt zich door een fabelachtige techniek, theatraliteit en expressie. Beeld Rahi Rezvani

Een plaatje van een witte neushoorn, geprojecteerd op een monumentaal vormgegeven achterwand. Ziedaar het ietwat raadselachtige slotbeeld van Kunstkamer. De afbeelding van dit bijna uitgestorven dier verwijst naar de al net zo unieke Carel Birnie (1925-1995), de onverzettelijke oprichter van Nederlands Dans Theater.

Zestig jaar geleden vertrok deze administrateur van het Nederlands Ballet – de voorloper van Het Nationale Ballet in Amsterdam – om samen met enkele rebelse dansers het experiment op te zoeken. Birnie vestigde zijn Nederlands Dans Theater in Den Haag, op veilige afstand van zijn voormalige bazin, de als tiranniek bekend staande Sonia Gaskell.

De jubileumvoorstelling bevat nog veel meer verwijzingen naar het verleden, zoals een fraai tableau vivant dat een link is naar een groepsportret uit 1965. Wie het hoofdgezelschap NDT 1 en de juniorenclub NDT 2 de afgelopen decennia volgde, zalbewegingen, muziek en choreografiestijlen herkennen in de achttien fraai aan elkaar gemonteerde stukken, met natuurlijk hommages aan de stempeldrukkende choreografen Hans van Manen en Jirí Kylián.

Deze jubileumvoorstelling laat ook zien hoe NDT 1 en NDT 2 zijn gegroeid onder aanvoering van de volgend jaar als artistiek leider afzwaaiende Paul Lightfoot.

Zelfs als je niets over het roemruchte verleden van het gezelschap zou weten, is het fantastisch om een avondje rond te dolen in het door NDT 1, NDT 2 en Het Ballet­orkest gepresenteerde rariteitenkabinet. Geïnspireerd door de kunstig vastgelegde collectie van de Amsterdamse zoöloog Albertus Seba (1665-1736) tonen de vier huischoreografen zeer verschillende uitingsvormen van hedendaags danstheater: een geestige peepshow, expressionistisch mompeltheater, lyrische duetten, cartooneske soli en grandioos ensemblewerk.

In een imposant decor – bewegende wanden met talloze deuren, opgetrokken in neoclassicistische stijl – werpt Jorge Nozal zich op als curator, bewaker en rondleider. Je zou de indrukwekkende Spaanse danser, die de laatste jaren beeldbepalend was voor NDT, sterdanser kunnen noemen, maar in feite bestaat het ensemble volledig uit sterdansers.

Meer nog dan een hommage aan het eigen verleden is Kunstkamer dan ook een eerbetoon aan het schier oneindige kunnen van deze dansers, die samen de herkenbare basisstijl van NDT belichamen: geworteld in fabelachtige techniek, ongekend atletisch en soepel, en dat alles zonder theatraliteit en expressie uit het oog te verliezen.

Voortbouwend op dit stevige fundament zetten de samenwerkende choreografen hun handtekening.

Op muziek van Johann Strauss jr. en Janis Joplin zet Marco Goecke vooral de bovenlijven aan het werk, met razendsnelle arm- en nekbewegingen. Sol Léon plaatst de dansers als individuen in een vervreemdende ruimte, terwijl Crystal Pite (gesteund door Beethoven en Schubert) de grenzen van het menselijk buigvermogen juist opzoekt in imposante dansers­sculpturen.

Paul Lightfoot houdt zoals een artistiek directeur betaamt de grote lijnen in het oog met spatgelijk uitgevoerde groepsballetten, maar maakt eveneens indruk met een korte explosie van dansante inventiviteit op een compositie van Béla Bartók. Het stuk voor de pauze, dat afsluit met een denderend bedanste 9de Symfonie van Beethoven, pakte net wat minder geweldig uit dan het tweede deel, waarin toch iets minder theatrale waanzin was verwerkt.

Dans Kunstkamer

Door NDT 1, NDT 2 en Het Balletorkest

Gezien 11/10, Scheveningen

Te zien 15–16/10, Nationale Opera & Ballet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden