Plus Videokunst

Kunsthal KAdE gaat aan de haal met het fenomeen tijd

Kunsthal KAdE in Amersfoort viert haar tienjarig bestaan met een tentoonstelling geheel gewijd aan videokunst die aan de haal gaat met het begrip tijd.

Tentoonstellingen met uitsluitend videokunst zijn schaars; alleen al daarom is deze in KAdE interessant. Beeld Mike Brink

Het is alweer 54 jaar geleden dat Nam June Paik met zijn Sony Portapak de New Yorkse processie van paus Paulus VI vastlegde, ’s avonds in een café de opnames afspeelde en zo aan de wieg stond van de videokunst. Sindsdien is het medium niet meer weg te denken. Op academies maken studenten meer videofilms dan potloodschetsen en door de visuele lawine van YouTube en social media staat ook het publiek steeds opener voor beeldschermkunst. Het is de vorm bij uitstek om de hedendaagse mediacratie te vatten.

Toch is videokunst relatief weinig te zien in musea en videotentoonstellingen zijn schaars. Alleen al daarom is het fijn dat Kunsthal KAdE in Amersfoort – altijd eigenwijs en daarmee echt iets toevoegend aan het nationale museumaanbod – haar huidige zomerexpositie uit louter videowerken heeft opgebouwd. Aanleiding voor de tentoonstelling Videoland is het tienjarig bestaan van de presentatieplek en dat is meteen een rode draad. De elf getoonde werken gaan allemaal over het begrip tijd.

Bekenden

Wie het Amsterdamse galeriecircuit regelmatig bezoekt zal onder de exposanten een paar bekenden vinden. Zoals Guido van der Werve, van wie het even vormelijke als heftige Nummer Negen te zien is. De kunstenaar reisde af naar het exacte punt van de Noordpool en draaide daar 24 uur tegen de rotatierichting van de aardbol in. Hij plaatst zichzelf daarmee als het ware buiten de tijd, op een plek die zo extreem is dat hij buiten ons voorstellingsvermogen ligt.

Nog een bekende: Christian Marclay. Van hem is niet het beroemde The Clock (2010) te zien, waarin klokken uit films en televisieseries gedurende een etmaal de tijd aangeven, maar The Telephone (1995), een voorloper gemaakt volgens hetzelfde procedé. In fragmenten uit 130 films gaan telefoons over, worden gesprekken gevoerd en hoorns opgehangen. Door de herhaling is niet het gesprek de kern maar juist het instrument dat de gesprekstijd opslorpt.

Meer verhalend maar op zeer verschillende manieren zijn de werken van Marijke van Warmerdam en Isaac Julien. Van Van Warmerdam is in Amersfoort Weather Forecast te zien. Regen valt in een badkuip die in een rood geschilderde kamer staat, steeds harder totdat een enorm blok ijs met een plons in het water landt. Tegenover deze relatief simpele spanningsboog zet Julien een associatieve beeldcollage waarin snelheid en sfeer constant heen en weer schakelen. Uit de gestileerde shots van monumenten, personen, boten en water is een verhaal te destilleren over slavenhandel en migratie.

Met bijna twintig minuten behoort Juliens Western Union: Small Boats (The Leopard) tot de langere werken in de tentoonstelling. Het bestaat grotendeels uit korte, visueel aantrekkelijke statements en past daarmee naadloos in de programmering van KAdE, dat niet snel hard­core conceptuele kunst zal tonen waar je twee pagina’s tekst voor moet lezen om überhaupt te vatten wat je ziet.

Glashelder

Dat neemt niet weg dat het werk van bijvoorbeeld Matt Calderwood aan zeer fundamentele zaken raakt – maar kort en glashelder. Een lamp verdwijnt in een pot zwarte verf, tl-balken versplinteren en lucifers doven uit. Het licht dat in eerste instantie oogverblindend is, neemt af waardoor dingen zichtbaar worden, om vervolgens uit te gaan zodat een nieuw maar nu zwart niets ontstaat.

De mooiste illustratie van het thema is Ballade to the Double van Tom Pnini. Op vier schermen is telkens hetzelfde stukje treinspoor te zien, in vier seizoenen. In zon, sneeuw en regen beweegt de camera langs bomen en gebouwen en telkens hetzelfde meisje dat naast het talud speelt. De mogelijkheid om beelden terug te spoelen, een moment te herhalen, zoals Nam June Paik voor het eerst demonstreerde, lost hier op in herhaling en stereotiepe filmtaal. Toch is het iedere keer anders en uniek, al was het maar omdat de kijker bij het volgende rondje weer een paar minuten ouder is.

Videoland is t/m 1 september te zien in Kunsthal KAdE, Amersfoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden