Plus Interview

Kunstfotograaf Elspeth Diederix legt onderwaterwereld bloot

Kunstfotograaf Elspeth Diederix (1971) is gegrepen door het leven onder water. ‘Veel mensen weten niet hoe mooi het er is.’ Haar onderwaterfoto’s zijn nu te zien op de tentoonstelling When Red Disappears in Huis Marseille.

Elspeth Diederix: ‘Dan heb je waan­zinnige dingen gezien, dan zie je wat je hebt gefotografeerd en dan denk je: wat is hier gebeurd? Wat is dit?’ Beeld Elspeth Diederix

De eerste keer dat Elspeth Diederix ging duiken, zo’n twintig jaar geleden, zag ze meteen een haai. “Ik schrok me kapot. Het was bij een eiland voor de kust van Colombia. Supereng, maar ik vond het meteen waanzinnig onder water, en ik wilde ook direct onder water fotograferen,” zegt ze, gezeten aan de keukentafel in haar woning in Amsterdam-West.

En dat deed ze. Ze zat nog op de Rijksacademie van beeldende kunsten in Amsterdam en met een bevriende kunstenares reisde ze over de wereld voor projecten. In tropisch water, in de Rode Zee, helder en blauw en 20 meter zicht.

Rare beestjes

“Ik wilde ook in Nederland duiken. Het is hier heel mooi onder water. Volgens mij weten veel mensen dat niet. Het water is niet superblauw en helder, en daardoor kun je je misschien niet voorstellen dat er een hele spannende wereld onder zit. Ik heb cursussen gevolgd bij een kleine duikvereniging in Amsterdam. We zijn een keer naar Zeeland gegaan om bij de Zeelandbrug te duiken, en dat was spectaculair. Je duikt naar de eerste pijler en dan zak je naar beneden. Die pijler is helemaal begroeid met oesters, anemonen, sponzen, wieren, helemaal vol. En bij de bodem was daar een tapijt van brokkelsterren en krioelende beesten. Er komen allemaal gekke anemonen uit de grond.

Elspeth Diederix: ‘Dan heb je waan­zinnige dingen gezien, dan zie je wat je hebt gefotografeerd en dan denk je: wat is hier gebeurd? Wat is dit?’ Beeld Elspeth Diederix

En er zijn van die rare beestjes, spookkreeftjes, die zijn aan het dansen, met hun gekke ledematen. Daar kun je een uur naar kijken, zo grappig. En soms zie je een mooie zeedahlia, een soort bloem, en dan vergeet ik alles om me heen, en dat het zo eng is. Dat heeft zo’n indruk op me gemaakt. Eigenlijk was het doodeng. Je ziet niets, en dan opeens die bodem die leeft... gewoonweg geweldig.”

Ze staat op, en komt even later aanzetten met een doos met foto’s die ook op de tentoonstelling te zien zullen zijn. “Heel spannend om in Huis Marseille van beneden tot boven te vullen met mijn onderwaterfoto’s. En ik maak ook een boek: When Red Disappears. Met een tekst van de Engelse science writer Philip Ball. Jaren geleden las ik zijn boek Bright Earth: Art and the Invention of Color. Over hoe de ontdekking van alle pigmenten de kunst heeft beïnvloed.”

“Ik vond het een fascinerend boek, omdat mijn werk ook erg over kleur gaat. Ik heb hem gevraagd of hij kan uitleggen wat er gebeurt met kleur onder water. Daar is iets geks mee. Na een paar meter zie je geen rood meer, want dat wordt weggefilterd, al weet ik niet precies hoe. Eerst verdwijnt rood, dan oranje, dan geel, en uiteindelijk blijft er een blauwgroengrijs landschap over. Maar als je er met je zaklamp op schijnt, komt alle kleur terug. Rode en oranje sponzen, gele dingetjes, soms roze pokken. Heel bijzonder, ook omdat je niets verwacht. Dat rood is dan zo knallend als dat terugkomt, echt prachtig.”

Diederix werkt met een flitser, een zaklamp en ook omgevingslicht, maar ensceneert niet, zoals ze wel doet als ze bloemen onder water fotografeert, of als ze close-ups neemt van de bloemen in haar zelf aangelegde tuin in het Erasmuspark.

Elspeth Diederix. De eigenzinnige kunstfotograaf heeft een voorliefde voor de onderwatertuin van de Zeeuwse wateren.

Het is haar om een zo echt mogelijke weergave van de natuur te doen. “Wat gek is met kleur onder water: je hersenen maken alles natuurlijk. Als je een zandbodem ziet denken je hersenen: oké, dat is een zandbodem, ik geef ’m die natuurlijke kleur. Maar die camera doet dat niet, die past zich niet aan. Dan heb je waanzinnige dingen gezien, dan zie je wat je hebt gefotografeerd en dan denk je: wat is hier gebeurd? Wat is dit? Dan zit er een grote zweem van groen overheen. Daarna moet je die zweem eruithalen en ga ik de foto bewerken om het beeld er weer zo natuurlijk mogelijk uit te laten zien. Het is een beetje als schilderen; ik maak het hier en daar wat lichter en donkerder.”

Onaangenaam

Over schilderen gesproken, Diederix laat zich bij het fotograferen inspireren door compositie en het gebruik van kleur en licht van de zeventiende-eeuwse schilders van stillevens uit de Lage Landen. In de Rode Zaal van Huis Marseille hangt tussen haar werk als een hommage het schilderij Stilleven met Nautilusbeker (1648-1688) van Frans Sant-Acker (een bruikleen van het Rijksmuseum).

“Je weet eigenlijk niets van de wereld onder water, want het is niet natuurlijk om onder water te zijn. Dat schilderachtige verraste me, ik zag echt zeventiende-eeuwse schilderijen beneden. Maar soms leek het ook op action painting, met van die grote klodders.”

“Ik vond het in Nederland toch wel eng om te duiken. En donker en vooral koud. Onaangenaam eigenlijk. Vooral bij een nachtduik. Dan ging ik snel door mijn camera kijken en vergat ik mijn angst door de opwinding van al dat moois dat ik zag.”

Elspeth Diederix: When red Disappears. T/m 1/9. Huis Marseille, Keizersgracht 401.

Elspeth Diederix: ‘Dan heb je waan­zinnige dingen gezien, dan zie je wat je hebt gefotografeerd en dan denk je: wat is hier gebeurd? Wat is dit?’ Beeld Elspeth Diederix
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden