Plus

Kunstenplan: instellingen moeten werk maken van diversiteit

Bijltjesdag in subsidieland. De Raad voor Cultuur kwam donderdag met zijn advies over welke culturele instellingen de komende vier jaar in aanmerking komen voor een bijdrage van het rijk. Reputaties zijn niet heilig.

Het Metropole Orkest is met een jaarlijkse subsidie van drie miljoen euro een van de winnaars Beeld Remko de Waal/ANP

De vele Amsterdamse culturele instellingen die aasden op subsidie van het rijk konden donderdag worden ingedeeld in winnaars en verliezers. Sommige kregen meer dan gehoopt, andere minder dan verwacht.

De Appel is een van de verliezers. In het vorige kunstenplan kreeg de kunstinstelling nog vijf ton per jaar, maar gaat met ingang van 2017 ­terug naar nul.

De Appel reageerde donderdag 'geschokt'. Zonder subsidie van het rijk staat de toekomst van het instituut op het spel, staat in een korte verklaring op de website. 'De Appel is een gerenommeerd instituut met een lange historie dat een prominente plaats inneemt in de Amsterdamse en internationale kunstwereld. In de stad is absoluut behoefte en ruimte voor een ­instelling met een experimenteel programma als de Appel arts centre.'

Daar is de Raad voor Cultuur niet van overtuigd. De Appel is 'in zijn keuze van kunstenaars niet meer vooruitstrevend, maar eerder behoudend' en verliest daarmee zijn belang voor de doelgroep, luidt het harde oordeel.

Herkansing
Maar er zijn ook winnaars. Zo krijgt het Metropole Orkest jaarlijks drie miljoen euro en ook voor filmfestivals, zoals Cinekid en Idfa, is de Raad royaal. Filmmuseum Eye krijgt meer dan vijf miljoen euro per jaar.

Van de 118 subsidieaanvragen die de Raad voor Cultuur heeft gekregen, wordt in 77 gevallen een positief advies gegeven. Zij mogen wat de Raad betreft deel uitmaken van de culturele basisinfrastructuur 2017-2020 (BIS), de ruggengraat van het Nederlandse cultuurbestel. Op 41 subsidieaanvragen gaf de Raad een negatief ­advies; bij veertien daarvan krijgen de instellingen een herkansing. Zij moeten voor de start van de nieuwe subsidieperiode een nieuw plan indienen. In totaal is jaarlijks 220 miljoen euro te verdelen.

Diepe sporen
Instellingen die deel willen uitmaken van de culturele basisinfrastructuur, hebben zich na de door toenmalig staatssecretaris Halbe Zijlstra doorgevoerde bezuinigingen knap herpakt, meent de Raad. Maar achter de schermen laten de geslonken budgetten diepe sporen na: het zijn vooral de makers, kunstenaars en het personeel die de klappen opvangen. Zij werken ­vaker in deeltijdaanstellingen, als zzp'er en voor relatief zeer lage vergoedingen.

De Raad is enthousiast over de aandacht die de instellingen besteden aan talentontwikkeling en educatie - zowel gericht op scholen in het basis- en voortgezet onderwijs als op ­volwassenen en senioren. Hij is van mening dat cultuuronderwijs een stevige plek verdient in het curriculum. De Raad vindt dat de instellingen zich wel meer moeten inspannen om een publiek te trekken dat een betere afspiegeling vormt van de bevolking, die van samenstelling verandert. Dat geldt overigens ook voor de vaak onevenwichtige samenstelling van de raden van toezicht.

In hun plannen besteden de meeste instellingen nog te weinig aandacht aan ­diversiteit; ook de manier waarop zij invulling geven aan de Code Culturele Diversiteit is vaak beperkt. De jeugdtheatergezelschappen en filmfestivals vormen hierop een positieve uitzondering.

Transitie
Minister Jet Bussemaker (OCW) heeft bij de samenstelling van de BIS gekozen voor rust en stabiliteit. De Raad heeft begrip voor die keuze, maar is wel van mening dat de rijkssubsidiëring van het cultuurbestel toe is aan een herijking. Trends en ontwikkelingen in en buiten de ­cultuursector maken het nodig de functie van de BIS en cultuurfondsen opnieuw helder te ­beschrijven en meer in verband te brengen met het lokale cultuurbeleid.

Beleidsmatig gezien is de komende periode een tijd van transitie, artistiek gezien een tijd waarnaar de Raad reikhalzend uitkijkt. De subsidieaanvragen die zijn beoordeeld, laten eens te meer zien dat in Nederland een hoogwaardig en divers aanbod van kunsten is. Een aanbod waarvan de Raad van harte wenst dat het door velen gezien en gekoesterd zal worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden