PlusInterview

Kunstenaar Masha Trebukova: ‘Kleur doet iets met je hersenen’

De Nederlands-Russische kunstenaar Masha Trebukova heeft een nieuw boek gemaakt en exposeert bij BorzoGallery. ‘Ik moest iets doen om van die beelden af te komen.’

Opstelling met de Coronawandelingen van Masha Trebukova in de BorzoGallery

“Hier ben ik gelukkig. Net als iedereen draag ik mijn verleden met me mee, maar tegelijkertijd heb ik het echt goed, terwijl elders op de wereld nog steeds oorlogen woeden. Dat zette me aan het denken: wat is jouw relatie met de wereld buiten je comfortabele bubbel?” zegt Masha Trebukova, om daar streng aan toe te voegen: “We zijn passieve ontvangers van het nieuws geworden.”

Op het dakterras van haar atelier in Zuid vertelt de Nederlands-Russische kunstenaar over Anywhere Anytime, het net verschenen boek met een selectie fraaie, maar gruwelijke acrylverftekeningen die ze twee jaar geleden maakte op spreads van het FT Magazine, de zaterdagse bijlage bij de Britse krant Financial Times.

Amsterdam

De advertentieslogans en de beelden van consumptiegoederen raakten zo vermengd met door Trebukova op internet gevonden afbeeldingen van oorlog, terreuraanslagen, rampen, executies en vluchtelingen. Door die contrasten en de hier en daar doorschijnende tekstflarden worden de tekeningen nóg krachtiger. “Eigenlijk wilde ik nooit actuele kunst maken. Maar na de annexatie van de Krim moest ik iets met de beelden die me al die jaren achtervolgden. Ik moest er iets mee doen om van die beelden af te komen.”

Een werk uit het boek Anywhere Anytime

Trebukova wilde nagaan hoe ze de media als drager kon gebruiken, maar realiseerde zich gaandeweg dat ze zo zelf onderdeel van de keten werd. “Iemand schiet iemand dood, iemand anders filmt dat, weer iemand anders zendt het uit of plaatst een beeld in de krant of op internet… En ík gebruik dat beeld ook. Om de gruwel te laten zien. Om af te schrikken. De generatie die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt is bijna weg; latere generaties hebben vanzelfsprekend geen oorlog meegemaakt. Voor die generaties is het heel moeilijk, zo niet onmogelijk, zich te verplaatsen in iemand uit een conflictgebied, laat staan om empathie en begrip op te brengen.”

Masha Trebukova werd in 1962 geboren in Moskou en ging daar naar de Surikov School en vervolgens naar de Surikov Academie. “Dat was een geweldige opleiding, maar sociaalrealisme was destijds de enige mogelijke stijl. Kunst had alleen ten doel de staat te verheerlijken; in de Sovjet-Unie was alle kunst ideologische kunst.”

Haar leven veranderde toen ze in 1989 in Amsterdam belandde – Gorbatsjov had de grenzen van de Sovjet-Unie net voorzichtig geopend. Trebukova logeerde een maand bij de beeldhouwster Heleen Levano, die ze eerder in Moskou had ontmoet. Levano introduceerde haar bij Kunsthandel M.L. de Boer op de Keizersgracht; die bood haar een tentoonstelling aan.

Trebukova keerde terug naar Moskou, ging weer schilderen, en kwam een jaar later opnieuw naar Amsterdam met al het werk dat in haar treincoupé paste.

On the road (2016)

Kort voor die tweede reis naar Amsterdam was echter een van haar ooms vermoord in de Kaukasus; de situatie in de Sovjet-Unie werd sowieso steeds gevaarlijker, en Trebukova nam de dramatische beslissing in Nederland te blijven als dat mogelijk was. Maar dan moest de tentoonstelling wel een succes worden, want ze moest haar moeder en haar zoon kunnen onderhouden. “Zo is het ook gegaan. Het was een sprookje; alles werd verkocht, ik wist niet wat ik meemaakte want in Rusland bestonden geen ga­le­rieën. Het verkopen van je werk was strafbaar.”

Pijn en onrecht

De begrafenis van haar oom, pas 42 jaar, moet het zaadje hebben geplant voor haar huidige werk, denkt ze. “Het was voor het eerst dat ik meemaakte dat iemand uit pure haat werd gedood. Nooit eerder voelde ik me in mijn werk zo direct betrokken bij het onderwerp pijn en onrecht, het was een zeer pijnlijk proces.”

Onlangs keerde Trebukova terug naar de ‘vrijheid van verbeelding’; ze maakte een aantal abstracte, kleurrijke schilderijen die herinneren aan haar eerste tentoonstelling bij Kunsthandel M.L. de Boer. “Die doeken heb ik gemaakt omdat ik ook wel weer eens lekker met kleur wilde werken. Ik had vijf jaar in zwart-wit gewerkt en miste de kleur. Kleur doet iets met je hersenen en met je gemoed. Daarom ook de tentoonstellingstitel: Celebrating Color.”

In die tentoonstelling, die nog tot en met zaterdag te zien is bij BorzoGallery op de Keizersgracht, zijn ook de Coronawandelingen te zien, snel gemaakte gouaches van Amsterdam. “Die tekeningen zijn ook een vorm van verwerking. Zoals iedereen had ik in de eerste coronamaanden veel aan mijn hoofd en daar moest ik wat mee als kunstenaar. Als ik dan met mijn man een avondwandeling had gemaakt, ging ik aan de slag, eerst op tekenpapier, later ook op de pagina’s met coronanieuws van de krant. De angst is nu weg, en nu lukt het me ook niet meer om dit soort tekeningen te maken.”

Celebrating Color, t/m zaterdag in BorzoGallery, Keizersgracht 516. Het boek Anywhere Anytime is daar ook verkrijgbaar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden