PlusInterview

Kunstenaar Florian Göttke hangt de stad vol posters over Syrië: ‘Daar is het nog steeds oorlog’

Kunstenaar Florian Göttke en de Ierse Eabha plakken posters met gezichten van Syrische vluchtelingen op zuilen in de stad. 

 Beeld Jean-Pierre Jans
Kunstenaar Florian Göttke en de Ierse Eabha plakken posters met gezichten van Syrische vluchtelingen op zuilen in de stad.Beeld Jean-Pierre Jans

Met door de hele stad verspreide posters met krantenfoto's van recht in de camera kijkende Syriërs vraagt kunstenaar-onderzoeker Florian Göttke aandacht voor de gruwelijke burgeroorlog in Syrië. ‘Het gaat mij niet om goed of fout.’

Jan Pieter Ekker

Een paar dagen voor de opening is kunstenaar, onderzoeker en docent Florian Göttke (57) in de tentoonstellingsruimte van de Faculteit der Geesteswetenschappen aan het Turfdraagsterpad met een laser en plakband bezig zijn posters uit te lijnen. Op de wildplakzuilen in de stad hoeven ze niet kaarsrecht te hangen, maar hier, op de afsluitende tentoonstelling van zijn project, moet het er allemaal netjes uitzien.

Sinds 15 maart 2021 – op de kop af tien jaar nadat de oorlog in Syrië begon – heeft Göttke op gezette tijden aandacht gevraagd voor dat slepende conflict met door de hele stad gewildplakte posters. Erop staan uit de internationale editie van The New York Times geknipte portretten van Syriërs die je recht in de ogen kijken. Eronder staat om wie het gaat, en waar het (op dezelfde dag verschenen) nieuwsbericht over ging waarbij de foto stond.

Arabische Lente

Göttke kwam in de jaren negentig vanuit Düsseldorf in Duitsland naar Amsterdam, waar hij achtereenvolgens de Gerrit Rietveld Academie en het Sandberg Instituut deed, de masteropleiding van de Rietveld. Sindsdien werkt hij als kunstenaar en als docent – hij geeft les aan het Dutch Art Institute in Arnhem en tegenwoordig doceert hij ‘art and activism’ aan de UvA. Daarnaast werkte hij de afgelopen tien jaar aan zijn dissertatie, Burning Images – A History of Effigy Protests, eind vorig jaar uitgegeven bij Valiz.

Het begon allemaal met Toppled, Göttkes project rond een verzameling afbeeldingen van de gevallen standbeelden van Saddam Hoessein, geplukt van internet. “De beelden bevatten een verbazingwekkende hoeveelheid informatie: van de ontheiliging en vernedering van de standbeelden, hun transformatie van manifestaties van Saddams totalitaire macht in iconen van de nederlaag van zijn regime, hun verdrijving uit de publieke sfeer, tot hun toe-eigening in de musea van zijn vijanden en hun symbolische herinterpretatie voor gebruik in anti-oorlogsprotesten.”

Het verzamelen van (stand)beelden van Saddam Hoessein was eind 2010, toen de Arabische Lente uitbrak, de kiem voor zijn proefschrift. Göttke vond opeens heel veel foto’s van politieke protesten met effigies, poppen gemaakt van politici die werden verbrand of opgehangen. Het leidde in 2019 tot een lijvig boek, met meer dan 500 beelden en een tekst van 60.000 woorden, dat balanceert op het kruispunt van mediastudies, geschiedenis, antropologie, politieke filosofie en esthetiek.

Mainstream media

Via het Midden-Oosten en de Arabische Lente verschoof Göttkes aandacht verder naar de gruwelijke burgeroorlog in Syrië. Het resulteerde in 2014 in een 13 minuten durend videowerk, waarin tergend langzaam wordt ingezoomd op een uit The International Herald Tribune geknipt portret van een Syrische jongen, die tijdens protesten op straat toevallig in de lens van de fotograaf kijkt. Ondertussen praat hij in voice-over over de vermenging van protest, mediatisering, sociale media en de traditionele mainstream media en de relatie die ontstaat tussen die protesterende jongen die in de camera kijkt en de nieuwsconsument in het Westen.

“Het gaat over de mogelijkheid van die connectie, maar ook over de onmogelijkheid. Over de onmacht van die mensen daar, maar ook van ons – ik weet niet wat er met die jongen is gebeurd. Ik weet niet hoe ik hem zou kunnen helpen. Dat wringt: we nemen het nieuws tot ons, we vinden het vreselijk, maar we kunnen er weinig mee. Nou ja, je kunt op een partij stemmen die er wel wat aan zegt te gaan doen. Je kunt met mensen praten. Of je kunt activist worden en iets organiseren. Of ik mezelf een activist vind? Dat is een groot woord; ik wil problemen aankaarten, het zou fijn zijn als dat ons in de goede richting stuurt.”

Toen zijn video klaar was, wilde Göttke ook iets met de andere foto’s die hij de afgelopen tien jaar had verzameld. “Het was het begin van de coronatijd en ik wilde iets doen. Zo kwam ik op die posters; door de foto’s waarop de geportretteerden recht in de lens kijken in de openbare ruimte te plaatsen wordt hun blik weer geactiveerd. Het is bovendien een goede manier om een ander publiek te bereiken dan het galerie- en museumpubliek.”

Wildplakzuilen

Af en toe blijft er iemand staan terwijl hij zijn krantenpagina’s op een wildplakzuil plakt. “Mensen willen weten waar het over gaat, dan raak je vanzelf in gesprek. Meestal zeggen mensen ‘interessant’ of ‘heel goed’, maar er begon ook een keer een vrouw te huilen. Een groepje jongeren vroeg of het een goed of fout iemand was op de poster. Maar daar gaat het voor mij niet om.”

Om extra aandacht voor zijn project te genereren, heeft Göttke maandag alle vijftig posters op tien wildplakzuilen geplakt. De kans is groot dat er vandaag alweer andere posters overheen zijn geplakt. “Dat gaat soms heel snel, vooral in de binnenstad. En nu, met de verkiezingen al helemaal, terwijl de wildplakzuilen toch bedoeld zijn voor niet-commerciële culturele posters.”

De oorlog waarvoor Göttke aandacht vraagt, wordt al weken overschaduwd door de strijd in Oekraïne. “Dat is nóg een extra laag. Alle aandacht gaat nu terecht naar Oekraïne, maar het leed in Syrië is minstens zo erg. Het gaat mij erom dat deze oorlog niet wordt vergeten. Hij mag dan uit de krantenkolommen zijn verdwenen, mensen moeten weten dat ie nog steeds gaande is.”

Gazes from Syria: t/m 8 april bij de UvA Faculteit der Geesteswetenschappen, Turfdraagsterpad 15-17. Florian Göttke is iedere woensdagmiddag zelf aanwezig. Meer informatie op gazesfromsyria.org

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden