PlusTen Slotte

Kunstenaar Christo wilde geen concessies doen aan zijn artistieke vrijheid

Hij zat nog vol grootse plannen om de wereld een beetje mooier te maken. Inpakkunstenaar Christo transformeerde wereldberoemde gebouwen tot sprookjesachtige ervaringen. Christo overleed zondag op 84-jarige leeftijd in zijn woonplaats New York.

Christo op het jubileumcongres van de Rotterdamse Erasmus Universiteit, waar hij uitleg gaf over zijn plannen om de Berlijnse Rijksdag in te pakken.Beeld ANP

De Franse president François Mitterrand en diens aartsrivaal, de Parijse burgemeester Jacques Chirac, wilden hun vingers er niet aan branden. Kunstenaar Christo had het plan opgevat om de Pont Neuf, de oudste brug van Parijs, helemaal in te pakken. Veel te duur, veel te riskant, vonden de politici. Maar Christo gaf niet op en na tien jaar lobbyen kreeg hij groen licht van Mitterrand en Chirac

In september 1985 voltooiden 300 assistenten het enorme project. De Pont Neuf ging schuil achter 41.000 vierkante meter goudgele polyamide. Het was een enorm mediaspektakel, maar het project had voor de kunstenaar ook een persoonlijke betekenis. In Parijs kreeg Christo’s leven een dramatische wending. Hij ontdekte er een nieuwe vrijheid als kunstenaar en vond er de liefde van zijn leven.

Christo Vladimirov Javacheff werd op 13 juni 1935 geboren in de Bulgaarse stad Gabrovo. Na een onafgemaakte studie aan de kunstacademie van Sofia vluchtte hij in 1957 via Tsjechoslowakije naar het westen. Een jaar later arriveerde hij als politiek vluchteling in Parijs, waar hij op straat portretten ging schilderen. Hij leerde de dochter van een Franse generaal kennen, Jeanne-Claude Denat de Guillebon, die ook op 13 juni 1935 geboren was. Ze werkten sinds 1961 samen aan hun kunstprojecten, aanvankelijk onder zijn naam. Vanaf 1994 werd met terugwerkende kracht al het werk toegeschreven aan ‘Christo en Jeanne-Claude’.

In 1964 verhuisden ze naar New York. Christo werd in 1973 Amerikaans staatsburger. Nadat Jeanne-Claude in 2009 op 74-jarige leeftijd overleed bleef Christo werken onder de naam Christo en Jeanne-Claude. In interviews praatte hij in de wij-vorm, alsof zij nog meedeed.

Drijvende sculptuur

In 1961 maakten ze hun eerste kunstwerk in de openbare ruimte. In de haven van Keulen bedekten ze een stapel olievaten met doek, een groots sculpturaal gebaar dat met weinig middelen kon worden gerealiseerd. In juni 1962 sloten ze een smalle straat in Parijs af met 89 olievaten, als protest tegen de bouw van de Berlijnse muur.

Het Kröller-Müller Museum in Otterlo heeft een werk met 56 gestapelde olievaten uit 1968. In de jaren zeventig was het de bedoeling dat Christo en Jeanne-Claude een enorm werk met olievaten zouden maken op een nieuwe parkeerplaats van het museum. Otterlo Mastaba zou bestaan uit 250 duizend vaten in de vorm van een afgeknotte piramide. Ironisch genoeg werd de voltooiing onhaalbaar door de oliecrisis. Een vergelijkbare Mastaba werd twee jaar geleden gerealiseerd als drijvende sculptuur in Londen.

De grote projecten van Christo zijn nauw verwant aan de stroming Land Art in de Verenigde Staten, maar ze zijn nadrukkelijk tijdelijk van aard. In 1968 pakte hij een deel van de Australische kust in. Voor Valley Curtain (1972) werd een ravijn in Colorado voorzien van een oranje gordijn van 14.000 meter lang. Een storm maakte al twee dagen na de installatie een einde aan het kunstwerk. Dat vond Christo niet erg. “Kunstenaars en vooral architecten willen onsterfelijk worden, zei hij. “Ik niet. Ik wil niets achterlaten.”

Artistieke vrijheid

Een van zijn laatste projecten was The Floating Piers in het Italiaanse Iseomeer. In de zomer van 2016 werd honderdduizend vierkante meter geeloranje stof over drijvende kubussen gespannen. Er ontstond een drijvende pier, vijf kilometer lang, die het dorp Sulzano op het vasteland verbond met twee kleinere eilanden. Mensen konden twee weken lang over de stof wandelen en zo de sensatie krijgen over water te lopen.

Zulke kunstwerken in de openbare ruimte waren altijd gratis toegankelijk voor het publiek. Christo financierde de werken zelf, door de verkoop van schetsen, foto’s en voorstudies. Subsidies of sponsoring weigerde hij consequent, omdat hij geen concessies wilde doen aan zijn artistieke vrijheid.

Dat betekende wel dat hij vaak jarenlang moest lobbyen. Het inpakken van de Rijksdag in Berlijn kostte twintig jaar aan voorbereiding. Het project werd driemaal afgewezen, maar werd in 1995 alsnog gerealiseerd. Christo vond het een van zijn meest geslaagde kunstwerken. Het inpakken van de Arc de Triomphe in Parijs staat gepland voor september volgend jaar. Het zal postuum worden gerealiseerd.

De ingepakte Pont Neuf, 1985.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden