PlusAchtergrond

Kunstdetective Arthur Brand: ‘Gestolen Van Gogh wordt crimineel wisselgeld’

Lentetuin, de pastorie in Nuenen in het voorjaar. Beeld Groninger Museum

Wie roofde er een kostbaar, maar onverkoopbaar schilderij uit het Singer Museum in Laren? Kunstdetective Arthur Brand vermoedt dat Lentetuin, de pastorie in Nuenen in het voorjaar uit 1884 straks als onderpand dient in het criminele circuit.

De linker glazen deur van de hoofdingang van het Singer Museum is vervangen door een exemplaar van witgecoat hout. Hetzelfde is gebeurd met de deur van de vestibule erachter. De planken markeren de route van de inbrekers die er afgelopen nacht een kostbare Van Gogh weghaalden. Binnen in het museum zouden nog twee glazen deuren zijn ingeslagen, maar dat wil het museum niet bevestigen.

Zeker is dat Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar, een houten paneel van 25 bij 57 centimeter dat Van Gogh in 1884 schilderde, sindsdien in criminele handen is. Kwart over drie in de nacht geeft politiewoordvoerder Joost Lanshage als tijdsaanduiding voor de roof. Agenten waren volgens hem na de alarmmelding snel ter plaatse.

De dader of daders waren er toen al vandoor, met het paneel dat door het Groninger Museum in bruikleen was gegeven voor de tentoonstelling Spiegel van de ziel – Toorop tot Mondriaan. Hoewel het spoor van ingeslagen ruiten er niet al te gecompliceerd uitziet, zegt Lanshage dat het niet zeker is ‘dat de diefstal ook zo gemakkelijk is gegaan.’

Verminkt

Algemeen directeur van het Singer Evert van Os stelt dat ‘de beveiliging volgens protocol is verlopen’. In 2007 werden bij een grote kunstroof uit de museumtuin zeven beelden gestolen, waaronder een afgietsel van het beeld De denker van Auguste Rodin. Die sculptuur werd later zwaar verminkt teruggevonden.

Volgens Van Os is er recent nog met verzekeringsexperts naar de inbraakpreventie van het museum gekeken. De directeur van museum zelf, Jan Rudolph de Lorm, spreekt van ‘een absoluut worst case scenario’. Hij is ‘boos en verdrietig’ dat hij, uitgerekend op de geboortedag van Van Gogh, de diefstal van het werk van Nederlands beroemdste schilder moet aankondigen. Van Gogh maakte het toen hij op zijn 30ste net was aangekomen bij zijn ouders, bij wie hij twee jaar zou verblijven. “Zijn vader was dominee in Nuenen. Vincent vond rust in de tuin van de pastorie. Die troost zie je terug op dit paneel.”

Onverkoopbaar

Over de waarde van het werk wil De Lorm zich niet uitlaten. Een ander schilderij uit Van Goghs Nuenense periode werd recent verkocht voor een bedrag dat volgens kenners tussen de 12 en 15 miljoen euro lag. Volgens De Lorm is een Van Gogh echter ‘onverkoopbaar’ als gestolen goed. “Het zal een andere functie in het criminele milieu vervullen.’’

Welke dat is, daarvan heeft kunstdetective Arthur Brand een stellig vermoeden: het werk dient als onderpand bij transacties in de zware misdaad. Hij vermoedt dat de daders zich hebben laten inspireren door de verhalen van criminelen Cees Houtman en later Cor van Hout. Houtman wilde in 1994 voorkomen dat het Openbaar Ministerie een hoger beroep zou instellen tegen zijn straf. Hij beloofde op de proppen te komen met twee uit het Noordbrabants Museum gestolen Van Goghs van ‘een spijtoptant uit zijn kennissenkring’. Zo geschiedde.

Meesterwerken uit de schilderkunst als crimineel wisselgeld dus. Brand: “In 2002 roofde Octave Durham twee Van Goghs uit het Van Gogh Museum. Die zou hij verkopen aan Cor van Hout. De overdracht zou een dag zijn nadat Van Hout werd geliquideerd. Durham verkocht ze daarna door aan de Italiaanse maffia. Die gebruikte de doeken later weer voor een deal met justitie daar,” zegt Brand.

De gestolen van Goghs hangen na een afwezigheid van 14 jaar inmiddels weer op hun oorspronkelijke plek aan het Museumplein. Singer-directeur De Lorm: “Ik ben positief en ga ervan uit dat de Lentetuin vroeg of laat weer boven water komt. Maar ik besef ook dat zoiets lang kan duren.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden