Achtergrond

Kunst waar je eerder geen tijd voor had: Modiano, meester van de suggestie

Nu het vertier nog maar moeilijk buiten de deur is te vinden, kom je eindelijk toe aan kunst waar je eerder geen tijd voor had. Nu toch maar eens een roman van Patrick Modiano lezen?

Patrick Mondiano: Onzichtbare Inkt. Vertaald door Maarten Elzinga.Beeld -

De Fransman Patrick Modiano (75) won in 2014 de Nobelprijs voor de Literatuur. Misschien dat u toen dacht: Modiano, nooit iets van gelezen, ik koop toch maar eens een roman van hem. Dat u er vervolgens nooit toe bent gekomen de roman ook echt te gaan lezen: soit. Kan gebeuren.

Nu is het een goed moment alsnog naar Modiano te grijpen. Net verschenen: Onzichtbare inkt (Encre sympathique, 2019). Net als zijn meeste romans, hij schreef er zo’n dertig, is Onzichtbare inkt met 144 bladzijden bescheiden van omvang. Wat niet wil zeggen dat de werelden die Modiano oproept onder hoeven te doen voor die van bijvoorbeeld die Russen.

Of dat die Modiano van die makkelijke, dunne boekies schrijft. Een hardnekkig vooroordeel is dat, dat dunne boeken ongecompliceerd zijn. Moet je net Patrick Modiano hebben, die je binnen die 144 bladzijden meevoert in een roman waarvan je, als je hem uit hebt, schrikt omdat je dacht een veel dikker boek te hebben gelezen.

Bondgenoot

Dat is de kracht van Modiano, met niet heel veel woorden heel veel meer zeggen. Of beter: suggereren. Patrick Modiano is de meester van de suggestie. Hij laat je meevoelen, meedenken, mee verzinnen, maakt je bondgenoot van zijn vertelling.

De plot van Onzichtbare inkt is ogenschijnlijk te simpel voor woorden. De net twintig geworden Jean Eyben, op proef aangenomen bij een detectivebureau, krijgt de opdracht een vrouw op te sporen. Dat is het. Maar dat is, uiteraard, buiten Modiano gerekend, want bij hem is het nooit heel simpel. Want de schijnbaar eenvoudige opdracht wordt al snel een gecompliceerde zoektocht, waarin ook Jean zelf een rol zal gaan spelen, want hij kan de zaak niet loslaten en gaat er tientallen jaren mee door.

Getuigschrift

Jean is later schrijver geworden en put uit zijn herinneringen om het verhaal van die zoektocht, die een obsessie is geworden, te reconstrueren. De roman leest dus als een reconstructie. Op pagina 61 staat: ‘Vandaag begin ik aan de eenenzestigste bladzijde van dit boek (…)’.

Een boek dat een getuigschrift is van zijn geheugen. Maar hoe betrouwbaar is dat? In Onzichtbare inkt schrijft Jean: ‘Getuigen moet je nooit vertrouwen.’ Wat de vertelling meteen onbetrouwbaar kan maken. Ook een kenmerk van de verhalen die Modiano vertelt.

Parijs

Zoektocht, reconstructie. Twee sleutelwoorden die het oeuvre van Modiano samenvatten. Dossiers, notitieboekjes, adresboekjes en agenda’s zijn vaak hulpmiddelen bij waar het eigenlijk altijd over gaat: de zoektocht naar het verleden. Van een vrouw, van Modiano’s eigen Joodse verleden of dat van zijn ouders, een meisje dat in de oorlog verdween, een jeugd. Heel vaak is Parijs het decor. Bijna altijd is er sprake van schimmen, van veranderende decors, van mist.

Niet vreemd dat de herinneringen van zijn hoofdpersonages daardoor nooit helemaal naar boven komen, dat Modiano bewust een sluier over zijn verhalen legt. Wat ze des te intrigerender maakt.

Soms keert een personage ook terug in het werk van Modiano, wat de eenheid van zijn oeuvre nog eens versterkt. Zo kwamen we de man die het detectivebureau runt in Onzichtbare inkt, al tegen in het schitterende De straat van de donkere winkels (Rue des Boutiques Obscures, 1978).

Het is eigenlijk niet belangrijk of essentieel waar je instapt bij Modiano. Laat je meeslepen op zijn speurtochten naar het verleden, naar het verlangen naar een compleet verhaal. Laat je verrijken door die op het eerste gezicht eenvoudige, maar beklemmende, onder de huid kruipende stijl van Patrick Modiano.

Serie

Kunstredacteuren tippen werk waar je in normale omstandigheden wellicht minder snel aan toe zou komen. Vandaag: Onzichtbare inkt van Patrick Modiano. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden