PlusRecensie

Kunst- en antiekbeurs Tefaf in Maastricht: krapper, warmer, maar met grote finesse

Tefaf, de belangrijkste beurs voor kunst en antiek ter wereld, is dit jaar drie maanden later geopend dan normaal. Deze editie kenmerkt zich door bijzondere ontdekkingen – en tropische temperaturen.

Kees Keijer
Zelfportret van de kunstenaar Artemisia Gentileschi (1593-1654), als Cleopatra op haar sterfbed terwijl zij grijpt naar de adder op haar borst. Beeld Tefaf
Zelfportret van de kunstenaar Artemisia Gentileschi (1593-1654), als Cleopatra op haar sterfbed terwijl zij grijpt naar de adder op haar borst.Beeld Tefaf

Voetballers zie je steeds vaker met hun hand voor hun mond praten, om liplezers geen kans te geven. In een stand op de Tefaf staat een Engelse handelaar hetzelfde te doen. Discretie en persoonlijk contact met de klant zijn nog steeds goud waard in de kunsthandel. Twee jaar geleden leek het erop dat die handel zich ernstig zou verschuiven naar online zakendoen.

Bij kunsthandelaren en verzamelaars heerste tijdens de opening dan ook een gevoel van opluchting dat de beurs überhaupt weer plaatsvond. Twee jaar geleden moest Tefaf door het snel verspreidende coronavirus vier dagen eerder sluiten. Vorig jaar ging de beurs in Maastricht helemaal niet door en even leek het erop dat het dit jaar ook niet zou lukken. Uiteindelijk is ervoor gekozen om de beurs drie maanden later in het jaar te laten plaatsvinden.

Zwart plafond

Daardoor is het op deze 35ste editie veel warmer dan normaal. De vormgeving van de beurs werd aangepast, met minder velums zodat de warmte kan ontsnappen. Het hele plafond van de hal in het Mecc werd voor de gelegenheid zwart geschilderd, om een intieme sfeer te behouden. Toch worden bezoekers die gesteld zijn op formele kleding onaangenaam verrast door de tropische temperaturen in de hal.

Ook moest aan ruimte worden ingeboet, want een hal die normaal onderdeel is van Tefaf, was al verhuurd. De stands zijn daardoor wat kleiner dan in voorgaande jaren. Wel zijn ze met een onwaarschijnlijke finesse ingericht. Vooral bij sommige Parijse kunsthandelaren, zoals Steinitz, is het alsof je in een achttiende-eeuws paleis binnenstapt, compleet met lambriseringen, spiegels, gordijnen en parket.

Ook het niveau van de kunstwerken is onveranderd hoog. Dat komt mede door de strenge keuring. Museummedewerkers en andere experts beoordelen voor de opening van de beurs of alle kaartjes bij de kunstwerken kloppen. Bij twijfel moeten de werken van de muur. Musea leveren deze expertise, maar ze profiteren er ook van: ze staan vooraan in de rij om aankopen te doen. Op de besloten opening van de beurs wemelt het dan ook van de museummedewerkers, die elkaar via een groepsapp op de hoogte houden van interessante kunstwerken.

Lokale veiling

En er zijn fijne ontdekkingen. Oogverblindend is een ivoren bokaal in kwabstijl, omstreeks 1608 gemaakt door Nikolaus Pfaff. Medewerkers van het Rijksmuseum stonden er verlekkerd naar te kijken – maar ja, de vraagprijs van 1,2 miljoen euro is wel een forse drempel.

Die vraagprijs wordt door de kunsthandel in kwestie overigens angstvallig geheim gehouden. Sommige deelnemers op de beurs vermelden de prijzen gewoon bij de kunstwerken, anderen doen dat niet. Dat laatste doen ze vooral om een eerste gesprek op gang te brengen. Alles voor het persoonlijke contact tussen handelaren en verzamelaars.

Christopher Bishop uit New York kocht op een kleine, lokale veiling in Massachusetts een tekening van Maarten Harpertszoon Tromp, gemaakt door Jan Lievens. Geschatte prijs: twee- tot driehonderd dollar. Bishop zag dat het iets bijzonders was, maar hij was niet de enige. De tekening bleek model te hebben gestaan voor een beroemde prent en een postzegel. Toen de teller op 200.000 dollar stond, moest de veilingmeester even op adem komen. “Het lijkt erop dat we deze onderschat hebben.”

Uiteindelijk werd de tekening afgehamerd voor meer dan een half miljoen dollar. Veel grote Nederlandse musea hebben volgens Bishop sindsdien belangstelling getoond. Vraagprijs: 1,4 miljoen euro. Maar je kunt je afvragen of dit de tijd is voor het aankopen van een portret van een oude zeeheld.

Vrouwelijke kunstenaars

Musea zijn nu misschien meer geneigd om werk van een vrouwelijke kunstenaar aan te kopen. Van Artemisia Gentileschi bijvoorbeeld. Van deze zeventiende-eeuwse kunstenaar hangt bij Jean-François Heim uit Bazel een prachtig zelfportret waarop ze, uitgedost als Cleopatra, een adder vastgrijpt, vlak voor haar ontblote borst. Vraagprijs: 7,5 miljoen euro.

De New Yorkse kunsthandel Adam Williams presenteert een portret van Frans Hals, dat een half jaar geleden in Londen werd geveild voor bijna twee miljoen pond. Toen waren er twijfels over de toeschrijving. De huidige eigenaar weet echter zeker dat het werk authentiek is, dus gaat het prijskaartje omhoog. Het schilderij mag voor 6 miljoen naar een nieuwe eigenaar. “Euro of dollar, dat maakt niet uit,” aldus een medewerker van de kunsthandel.

Tefaf, Mecc Maastricht. T/m 30 juni.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden