PlusAchtergrond

Kritisch denker met vlijmscherpe pen – familiesaga van Dame Rebecca West (1892-1983) voor het eerst in Nederland uitgegeven

Rebecca West, een jaar voor haar dood. Beeld Nancy R. Schiff/Getty Images
Rebecca West, een jaar voor haar dood.Beeld Nancy R. Schiff/Getty Images

Uitgeverij A.W. Bruna geeft een driedelige familiesaga uit van de Britse schrijfster en suffragette Rebecca West (1892-1983). Bij het verschijnen van deel een, De familie Aubrey, publiceert Het Parool twee brieven van West aan schrijver George Orwell en actrice Ingrid Bergman.

Marjolijn De Cocq

Ze werd in 1892 geboren in Londen als Cicely Isabel Fairfield, de uitgesproken feministische en veel onderscheiden schrijfster, essayist en recensent die onder de naam Rebecca West in 1959 werd onderscheiden als Dame of the British Empire. Haar Schotse moeder Isabel, opgeleid tot concertpianiste streefde na haar huwelijk geen podiumcarrière meer na maar bracht veel muziek in het gezin. Haar vader Charles was een begaafde maar aan speculeren verslaafde journalist die zijn gezin in de steek liet en als armoedzaaier stierf.

Als meisje wilde ze actrice worden – haar podiumnaam Rebecca West ontleende ze aan de rebelse jonge heldin uit het toneelstuk Rosmersholm van Henrik Ibsen. Maar zij en haar oudste zus Letitia raakten betrokken bij straatprotesten van de suffragettebeweging die voor vrouwelijk stemrecht streed. Daarover publiceerde ze als achttienjarige een eerste artikel voor het feministische weekblad Freewoman dat de start vormde voor een meer dan zeventig jaar omspannende literaire carrière.

Controverse

West werkte voor een veelheid aan Britse en Amerikaanse kranten en tijdschriften, van het Times Literary Supplement tot The New Yorker. Ze deed verslag van de processen van Neurenberg, schreef non-fictieboeken over onder andere het voormalige Joegoslavië: het in 1941 verschenen Black Lamb and Grey Falcon, geldt als haar magnum opus. Ze werd beschouwd als een van de beste en meest erudiete journalisten van de vorige eeuw die de controverse nooit uit de weg ging.

Ze publiceerde tijdens haar leven zeven romans, waaronder het aan haar zus Letitia opgedragen, deels autobiografische The Fountain Overflows (1954), dat nu voor het eerst in Nederland verschijnt als De familie Aubrey – het eerste deel van een trilogie. Later volgen de postuum verschenen boeken Mary en Rose (This Real Night, 1984) en Rosamund (Cousin Rosamund, 1985). Centraal in het eerste deel staat het excentrieke gezin van de voormalige concertpianiste Clare en de spilzieke journalist Piers aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog.

Verteller is dochter Rose, een van de vier kinderen in wie duidelijk West zelf te herkennen is. Haar stem , scherp observerend, vaak fijn venijnig, is doordesemd van liefde voor die vaak absente vader die zijn gezin in armoede stort en de fragiele moeder die, gestut door haar dochters, een muzikaal bestaan hoog houdt.

Tegelijk schetst West een beeld van veranderende tijden, waarin ‘het feminisme als een bosbrand terrein won en zelfs een huishouden als het onze bereikte waarin de vader er radicaal tegen was, de moeder het te druk had om erover na te denken en in huis geen propagandistische geschriften lagen.’

Rebecca West in 1958. Beeld Getty Images
Rebecca West in 1958.Beeld Getty Images

West had vanaf 1913 tien jaar lang een relatie met de 26 jaar oudere, getrouwde schrijver H.G. Wells, met wie ze in 1914 een zoon kreeg. Op 37-jarige leeftijd trouwde ze met bankier Henry Maxwell Andrews, met wie ze samenbleef tot zijn dood in 1968.

Ze schreef bij benadering tienduizend brieven gedurende haar lange leven. Een selectie van 200 daarvan zijn in het Engels gepubliceerd. Uitgeverij A.W. Bruna is voornemens ook de vertaling daarvan uit te geven. Twee brieven die al in het Nederlands zijn vertaald, getuigen van Wests kosmopolitische vriendenkring, haar kritische geest en haar vlijmscherpe pen.

Ingrid Bergman

Ze kapittelt schrijver George Orwell over zijn aannames over schrijver Henry Miller. Actrice Ingrid Bergman wordt onderhouden over de regiekwaliteiten van haar echtgenoot Roberto Rossellini en zijn filmproject Europe 1951 – een neorealistische drama overigens waarvoor Bergman de Coppa Volpi voor beste actrice won op het Filmfestival van Venetië in 1952 en Rossellini de International Award. Zoals toneelschrijver en polemist George Bernard Shaw al in 1916 constateerde: ‘Rebecca West hanteert haar pen net zo briljant als ik, maar veel wilder.’ (Zij noemde hem, in een BBC-uitzending in 1976 reagerend op zijn vermeende flirt met haar, een silly old buffoon – zoiets als een domme oude sul.)

Brief aan George Orwell, 22 februari 1946

Beste meneer Orwell,

Volgens mij begrijpt u Henry Miller niet zo goed als ik, een buitengewoon beledigende aanname, dus ik zal u vergeven als u er aanstoot aan neemt. Het enige excuus dat ik heb, is dat u hem minder vaak hebt gezien dan ik. U zegt dat Henry Miller ‘veertig jaar, en zo niet langer… een onzeker, schandelijk bestaan leidde’. Ik ken Henry Miller al sinds 1933 en ik ben er stellig van overtuigd dat hoe schandelijk zijn reputatie misschien ook is, hij in elk geval tot het begin van de oorlog zich geen dag onzeker heeft gevoeld.

Miller is een Amerikaan van Duitse afkomst. Dat verklaart ook zijn alledaagsheid. Na een degelijke Spießburger-opvoeding (kleinburgerlijk) ging hij werken voor de Western Union Cable Corporation, waarvan hij uiteindelijk adjunct-directeur werd. Hij trouwde met een afgrijselijke sloerie van bijzondere, gemengde komaf – ze was Baudelaire + Jean Lorrain + de vroege Hemingway – en ze maakte hem van streek. Door haar belandde hij in allerlei problemen en dat viel niet al te best bij de Western Union.

Hij bedacht een manier om een eind te maken aan alle problemen met de Western Union, […] en zijn intrede te maken […] in een nieuwe, geweldige wereld door als een emigrant in Parijs obscure literatuur te gaan schrijven. Hij heeft dit allemaal heel kien uitgedacht. Als een Lucien de Rubempré de nos jours klitte hij zich vast aan een argeloos echtpaar: de jonge Amerikaanse bankmedewerker Guiler die was getrouwd met een prachtige vrouw die Anaïs Nin heette. Volgens mij is zij de enige ware genie die ik ooit heb gekend, hoewel haar werk onder invloed van Henry Miller en zijn vrouw er niet beter op werd. Vanaf het moment […] dat hij met deze mensen en hun vriendenkring in contact kwam heeft hij geen moment meer zorgen gehad om voedsel, kleding of onderdak. Hij had een heerlijke flat in Parijs waarop ik stikjaloers was.

(...) De gemeenplaatsen in zijn meningen en de leegte in zijn taal, waarover u terecht uw beklag doet, worden volgens mij veroorzaakt door het feit dat hij zonder meer een mooiprater is. Maar persoonlijk vind ik hem geen onaangename mooiprater, en volgens mij maak ik uit uw opmerkingen over zijn verblijf in Californië op dat als hij nu eens ophoudt met die mooipraterij, hij met behulp van de welbespraaktheid die hij daarmee heeft verworven, daadwerkelijk een goede schrijver kan worden.(...)

Met vriendelijke groeten,

Rebecca West

[Ik moet er nog bij zeggen dat mijn jeugd door armoede werd getekend. Hierdoor heb ik een scherp oog voor wat echt en nep is.]

Brief aan Ingrid Bergman, 10 maart 1953

Beste mevrouw Bergman,

Heel erg bedankt voor uw brief die ik in alle oprechtheid zal beantwoorden. Ik was echt niet gekwetst door het feit dat een reis die voor ons beiden een beproeving zou zijn geweest niet doorging. Maar het hele voorval maakte me wel van streek, zoals u ook hebt gezien. Ik was gevraagd om een dialoog te schrijven voor de verfilming van een belangrijke roman, Duo, van een belangrijke auteur, Colette. Maar in plaats daarvan bleek het te gaan om een belachelijk idee waarvan de uitwerking op geen enkele manier gunstig voor uw reputatie zal zijn.

U zult ongetwijfeld veel van uw man houden, maar u moet onder ogen zien dat hij geen talent heeft. U hebt wel veel talent en bent een geweldige persoonlijkheid. Maar het is absurd dat u omwille van persoonlijke gevoelens uw talent zou verkwanselen in zo’n potsierlijke film als Europe 1951. Zelfs uw talent, dat alom wordt bewonderd, zal dat niet vlot kunnen trekken.

U zult me niet geloven als u dit leest. En u zult me vast een weerzinwekkende vrouw vinden. Maar als uw echtgenoot straks nog twee films voor u heeft gemaakt, denk dan nog eens terug aan deze brief en overweeg in zee te gaan met een competente regisseur.

Ik heb nog nooit zo’n uitzonderlijke brief geschreven. Maar ik heb ook nog nooit zo’n uitzonderlijke situatie meegemaakt als de ondergang van uw artistieke leven.

Ik wens u alle goeds. Hartelijke groeten,

Rebecca West

De familie Aubrey

Rebecca West
Vertaald door Anke ten Doeschate en René van Veen
A.W. Bruna Uitgevers, €25,99
672 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden