Review

Kristien Hemmerechts - Kleine zielen

De laatste jaren vuurde Kristien Hemmerechts in hoog tempo boeken op ons af. Haar laatste roman, In het land van Dutroux (2007), beschreef de lotgevallen van een aantal doodgewone Belgen.

In 2008 produceerde zij vervolgens Ann, een non fictieboek over een anorexiapatiënte, en De man, zijn penis en het mes, een pamflet waarin de schrijfster in opstand kwam tegen het overheersende mannelijke geluid in de literatuur. Nu ligt er alweer een nieuwe roman: Kleine zielen, over de negentiende-eeuwse heilige Thérèse van Lisieux (1873-1897).

Een heiligenleven, het is weer eens iets heel anders. Waarom iemand zich geroepen voelt over dat onderwerp een roman te schrijven - of te lezen - is een vraag die moeilijk te beantwoorden is, maar het zou me niet verbazen als Hemmerechts aan dit boek is begonnen vanuit de gedachte: en waarom ook niet, elk onderwerp is er één?

Of: in elk onderwerp schuilt een roman, en anders valt er altijd wel een pamflet of een non-fictieverhaal uit te peuren. Op die regel vormt Thérèse van Lisieux geen uitzondering. Tenminste, zolang een en ander goed wordt opgeschreven. En dat is precies het punt waarop het heel erg misgaat in Kleine zielen: de stijl.

Maar laten we eerst het verhaal bekijken. In Kleine zielen verbindt Hemmerechts het leven van de heilige Thérèse met dat van Marthe, een achtjarig Belgisch meisje dat in 1978 met haar mama op pelgrimstocht gaat naar Lisieux. Daar schijnt een Mariabeeld te bloeden; in de krant wordt al gesproken van 'miraculeuze genezingen'. Onderweg ontmoeten zij ene meneer Douillet, een knappe charlatan die de vrome moeder aanzet tot 'immoreel gedrag'.

Marthe maakt zich zorgen om haar lieve papa, die thuis in België is achtergebleven, en in haar verwarring begint zij onverklaarbare dingen te zien. Een Mariabeeld dat glimlacht, daar begint het mee. Vervolgens kan zij ook gesprekken voeren met het houten beeld. Miraculeus, inderdaad. Maar in Lisieux kijkt niemand op van een wonder meer of minder, en dus wordt de kleine Marthe al snel aangezien voor 'een nieuwe Thérèse'. Een nieuwe heilige dus. De mensen zijn gek van opwinding.

Hemmerechts heeft gekozen voor een kinderperspectief - het verhaal wordt verteld door de achtjarige Marthe - en dat is altijd een riskante onderneming. Want hoe klinkt een kind? Kinderlijk, dat ligt voor de hand, maar op papier luistert het zeer nauw. Kinderlijk is iets anders dan kinderachtig of - de genadeslag - kinds.

Geen lezer houdt het ruim 150 pagina's uit met een verteller die hoognodig door een busje moet worden opgehaald: 'Mijn hoofd was een propvol ei dat dreigde open te barsten. Dan zou het in de kamer vol kuikentjes lopen. Mama zou denken dat het Pasen was terwijl de sint nog moest komen en ik voor hem een schoen moest klaarzetten. Met een wortel. Voor zijn paard. Dat een schimmel werd genoemd. En lichtvoetig als een ballerina over daken trippelde.'

Het is best mogelijk dat (sommige) achtjarigen zo praten, maar dat neemt niet weg dat Hemmerechts hier een taxatiefout maakt. Volwassen lezers kun je niet lastigvallen met dit gebrabbel. Het is strontvervelend.

Halverwege het boek heb je zin het kind in een donkere put te gooien. En dan mag de moeder van Marthe er meteen erachteraan, want zij is degene die haar dochter steeds aanmoedigt zich in 'typische Marthetjes' uit te drukken - dat zijn opmerkingen die alleen ontsproten kunnen zijn aan de knotsgekke, fantasierijke geest van Marthe. Over een teil die ooit toebehoorde aan de heilige Thérèse, merkt Marthe bijvoorbeeld op: 'Je zou de teil Tijl kunnen noemen. Misschien heet hij wel Tijl, maar denken wij dat het gewoon teil is.'

Een schrijver hoeft niet elk jaar een nieuw boek te produceren. Ik zou zelfs zeggen: als dit het resultaat is, vooral niet doen. Minder schrijven. Rustig blijven ademhalen en pas weer beginnen zodra iets te melden valt. (KARIN OVERMARS)

Kristien Hemmerechts - Kleine zielen
Atlas, 18,50

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden