Plus Theaterrecensie

Komedie Driving Miss Daisy voelt niet van deze tijd

Wat moeten we nu nog met Driving Miss Daisy - een verhaal waarin zich tegen de achtergrond van de rassenstrijd van de jaren vijftig en zestig een vriendschap tussen een koppige, Joodse weduwe en haar Afro-Amerikaanse privéchauffeur ontvouwt?

Anne Wil Blankers speelt Miss Daisy fenomenaal Beeld Leo van Velzen

Toneelschrijver Alfred Uhry won in 1988 de prestigieuze Pulitzerprijs voor het stuk, dat het jaar daarop werd verfilmd. De voorstelling is nu voor het eerst in Nederland te zien.

In een eenvoudig decor - vier stoelen, twee koplampen, één stuur en je hebt een Chevrolet; een scherm erachter en je rijdt door de straten van Atlanta - laat Miss Daisy zich door de stad rijden.

Het politieke aspect komt in regie van Agaath Witteman bepaald niet op de voorgrond. Sterker nog, af en toe lijkt het voor haar een onhandig vehikel te zijn in een universele toneeltekst over ouderdom.

Decor
Het expliciete racisme, de vele verboden voor zwarte mensen, het sluimerende ­antisemitisme en de opkomst van Martin Luther King krijgen beduidend minder focus dan de aftakeling van de oude vrouw om wie het allemaal draait.

Hoe erg is dat? Het is in eerste instantie een gemiste kans om via dat verhaal niet ook op de politieke situatie van onze tijd en de verharding van de maatschappij te reflecteren.

Ergens voelt het wrang om het alom geaccepteerde racisme in die tijd niet meer te problematiseren, maar het als decor te gebruiken om een verhaal over ouderdom en vriendschap op te schilderen.

Miss Daisy lijkt niet zozeer problemen te hebben met het verschil in huidskleur of geloof van haar chauffeur, maar zich te verzetten tegen elke vorm van afhankelijkheid.

De weerzin die haar zoon bij haar opwekt wordt veel prominenter uitgespeeld dan haar onderhuidse, soms onbedoelde, maar daarom niet ongevaarlijke vooroordelen. Het maakt van Driving Miss Daisy een wat tamme, brave toneelavond - die niet helemaal van deze tijd voelt.

Schreeuwerige rol
Aan de andere kant: Anne Wil Blankers speelt Miss Daisy zo fenomenaal dat je dat ook weer snel vergeet. Haar vrij hilarische starheid jegens haar chauffeur verglijdt subtiel richting liefdevolle acceptatie - en ten slotte zelfs in een ontroerende afhankelijkheid.

Blankers speelt onvermoeibaar in tegen de komedie die deze Driving Miss Daisy is, en geeft zo de nuance die een oppervlakkige Iwan Walhain ontbeert; hij speelt zoon King als een quasizorgzaam moederskindje, die zich in de anderhalf uur dat dit stuk duurt voor geen greintje ontwikkelt.

Edwin Jonker heeft als chauffeur ­Hoke mooie momenten in samenspel met Blankers, maar moet het te veel van zijn gebaartjes en grapjes hebben.

Blankers ontroert te midden van de komedie, en speelt op de lach wanneer je dat niet verwacht. Naar het einde toe reduceert ze het personage tot zo'n fragiele, breekbare oude vrouw, dat ze bijna onzichtbaar lijkt. Jezelf weg durven cijferen op het ­podium, dat doen alleen de grootste toneelspelers.

Driving Miss Daisy

Door Stichting (Inter)nationale Producties
Gezien 26/9, Den Haag
Te zien 4-7/10, DeLaMar; 19/10, Amstelveen; 27/11, Haarlem

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden