PlusBoekrecensie

‘Klein meesterwerk’ Of Mice and Men nu een indrukwekkende graphic novel

De Franse kunstenaar en illustrator Rébecca Dautremer maakte een indrukwekkende, meer dan 400 pagina’s beslaande graphic novel van John Steinbecks novelle Of Mice and Men uit 1937.

Beeld -

Een ‘klein meesterwerk,’ noemde de Zweedse Academie de novelle Of Mice and Men toen in 1962 de Nobelprijs werd toegekend aan de Amerikaanse schrijver John Steinbeck. Het verhaal over de arbeidsmigranten George en Lennie tegen de achtergrond van de Great Depression betekende in 1937 zijn literaire doorbraak.

Nu is er wat je een groot meesterwerk zou kunnen noemen: de Franse kunstenaar en illustrator Rébecca Dautremer waagde zich aan de
graphic novel Muizen en mensen, meer dan lijvig en even duister en droef als gewaagd, zinderend en verstild – en soms zelfs een beetje grappig.

Steinbeck (1902 - 1968) ontleende de titel aan een gedicht van de Schot Robert Burns, To a Mouse: ‘The best-laid schemes o’ mice an’ men, Gang aft agley’ (de best bedachte plannen van muizen en mensen lopen vaak mis). Muis en mens, beide ten prooi aan het noodlot. Waarbij de muis de gelukkige is: want die weet niet wat hem boven het hoofd hangt.

Muizen spelen ook letterlijk een rol: het is Lennie, de grote dommekracht, die in zijn zak een dode muis met zich meedraagt. Dan kan hij die tijdens het lopen met zijn duim aaien. Lennie heeft een zwak voor zacht en aaibaar, maar kent zijn eigen krachten niet – wat menig dier het leven kost.  En wat er ook toe heeft geleid dat ze op de vlucht moesten omdat Lenniie wordt beschuldigd van aanranding. ‘Wou alleen maar effies an dat jurkie van dat meissie voelen, wou ’t alleen maar effies aaien alsof ’t een muissie was…’, in de vertaling die Peter Bergsma in 2018 maakte voor Van Oorschot.

Ze zijn door het Californische landschap van Steinbecks jeugd op weg naar een andere ranch om te werken, George tegelijk gebelgd over Lennies gebrek aan geestelijke vermogens en beschermend voor de vriend met wie hij een toekomstvisioen deelt, ‘dat plekkie’ waar hun een betere leven wacht: vier hectare met een schuurtje waar ze groenten zullen verbouwen, konijnenhokken zullen houden die Lennie mag verzorgen en waar ze ‘van ’t vette der aarde’ kunnen leven..

Steinbeck schreef Of Mice and Men aanvankelijk als toneelstuk, het is ook enkele malen verfilmd, de laatste keer in 1992, met John Malkovich als Lennie en Gary Sinise als George. Dautremer maakt dankbaar gebruik van de constructie met uitgebreide situatiebeschrijvingen die worden afgewisseld met dialoog.

Haast lyrisch zijn haar illustraties van de natuur onderweg, waar de rivier de Salinas in de zinderende warmte langs het Gabilangebergte stroomt. De dialogen zijn weergegeven in een schetsmatige vorm, waarbij een extra meerwaarde van deze graphic novel is dat Dautemer in haar tekeningen ook flarden van de oorspronkelijke tekst bewerkt zodat je als lezer het Amerikaanse slang van de twee mannen meekrijgt .

Geestige toevoegingen

Dautremer gaat van woest en heftig naar verfijnd tot zelfs poezelig. Ze refereert aan kunststromingen, cartoons en aan filmposters. Geestige toevoegingen zijn de op reclameplaten gebaseerde tekeningen bij details uit de tekst waarbij ze velerlei muizen inzet. Lennie zeurt om ketchup bij de bonen – dus is er een muisje met een roze schortje voor bij een grote tomaat tegen een helblauwe achtergrond in een reclame voor ‘tomato ketchup, at all groceries a wonderful delicious relish.’

In dit kleine, grote meesterwerk dat in zijn diversiteit toch een hecht geheel vormt, schuilt het noodlot uiteindelijk in de kleur rood. In de rode jurk met witte noppen van ‘de vrouw van Curley’, de losbandige echtgenote van hun nieuwe baas, in haar rode mond en de woorden waarmee ze Lennie verleidt te voelen hoe zacht haar haar is.

John Steinbeck, Rébecca DautremerMuizen en mensenVertaald door Peter Bergsma. Davidsfonds/ Infodok, €39,99, 420 blz.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden