Klassiek: Krystian Zimerman - Chopin, Schubert ****

Recitals van het Pools-Zwitserse klavierwonder Krystian Zimerman zijn tegenwoordig een schaars goed. (Hij was eerder dit jaar nog te gast in de Serie meesterpianisten, maar het Nederlandse publiek heeft er lang op moeten wachten.) Dvd-opnamen van die recitals zijn nog veel schaarser. Sterker nog: ze zijn er überhaupt niet. Wel verschenen in 1992 de pianoconcerten van Beethoven, die Zimerman vastlegde met Leonard Bernstein en de Wiener Philharmoniker. Maar solo-optredens, nee.

De redenen laten zich raden. Zimerman geldt als één van de meest zelfkritische musici die bestaan. Zijn recitals bereidt hij angstaanjagend minutieus voor - een proces van vele jaren, waarbij hij zich rekenschap geeft van variabelen in de concertpraktijk waarvan gewone stervelingen het bestaan niet eens vermoedden. Kenmerkend is ook dat hij, toen hij op zijn achttiende het hoogaangeschreven Chopin Concours won, zich niet door een sluwe manager als het nieuwste pianowonder de wereld rond liet sturen, maar zich juist een paar jaar uit het muziekleven terugtrok om te studeren en zijn repertoire te verbreden.

In 1987 stemde Zimerman zowaar toe in video-opnamen van een solorecital. Wel van a tot z geregisseerd natuurlijk (door Humphrey Burton en Horant H. Hohlfield) en zónder publiek. Die opnamen zijn nu op dvd uitgebracht, waarmee een pijnlijk gevoelde leemte in Zimermans discografie wordt opgevuld.

Plaats van handeling was de studio van Wien-Film op de Rosenhügel in de Oostenrijkse hoofdstad. We zien Zimerman aan zijn Steinway zitten in een ronde kamer, met spuuglelijke groene vierkanten op de muren. Aan het plafond, pal boven de vleugel, hangt een reuzenkandelaar met nepkaarsen, waarop het regisseursduo gretig laat inzoomen als een titel moet worden geprojecteerd. Maar goed, als Zimerman eenmaal begint te spelen, heeft men daar verder weinig last meer van.

Zimerman speelt vijfmaal Chopin (Scherzo in Bes, Nocturne in Fis, de Vier ballades, Fantaisie in f en Barcarolle in Fis), gevolgd door de Vier Impromptus D 899 van Schubert en hij doet dat op een adembenemend hoog niveau, dat zich alleen met de ronkendste superlatieven laat omschrijven.

Met zijn Chopin laat hij iedereen achter zich. En dat je het allemaal voor je ogen ziet gebeuren, maakt het wonder alleen maar groter. Wat een onwaarschijnlijke beheersing, wat een kleurenpracht, wat een dynamische en coloristische nuances, wat een helderheid in zelfs het snelste passagewerk.

Zimermans Schubert is een ander verhaal. Of eigenlijk hetzelfde verhaal, want ook hier evoceert hij eenzelfde smetteloze, volmaakte wereld. Maar de muziek van Chopin verdraagt die aanpak beter dan die van Schubert. En hoe goddelijk Zimerman hier ook zit te spelen, je zou hier toch iets meer warmte, menselijkheid en wellicht boertigheid wensen dan de Poolse hyperestheet kan bieden.

Van een andere orde is de vraag hoe je dit alles in beeld brengt. Burton en Hohlfield kiezen voor een weinig verrassende aanpak. We zien de pianist van opzij en soms van voren en uiteraard ontbreken ook de close-ups van de handen niet. De shots van voren zijn het afleidendst. Zimerman trekt mal met zijn wenkbrauwen als hij speelt. Dat werkt op de lachspieren. Af en toe knikt hij met het hoofd, wat eruit ziet als 'god, dat heb je weer prachtig gedaan jongen'. Dat denkt hij vast helemaal niet, natuurlijk, maar toch.

Het mooist is Zimerman vlak voor de eerste inzet van een stuk. Roerloos, met de ogen gesloten, zit hij te wachten op Het Moment, met het lichaam in een hoek van 75 graden ten opzichte van de benen. Dan gebeurt het: hij lijkt lichtjes naar voren te vallen. Maar hij valt niet. Hij speelt de eerste toon. Nog nooit zo fraai muziek uit stilte zien ontstaan. (DG, dvd)
(ERIK VOERMANS)

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden