PlusAchtergrond

Kijkwijzer groeit al 20 jaar mee met het medialandschap

De pictogrammen die waarschuwen voor mogelijk schadelijke beelden zijn niet meer weg te denken uit het medialandschap. Kijkwijzer bestaat twintig jaar en hoopt nog decennia mee te kunnen.

Roelf Jan Duin
Kijkwijzer heeft iconen voor leeftijd en voor inhoud, bijvoorbeeld grof taalgebruik. Beeld
Kijkwijzer heeft iconen voor leeftijd en voor inhoud, bijvoorbeeld grof taalgebruik.

Het klinkt raar, maar de reden waarom de Kijkwijzer begin deze eeuw in het leven werd geroepen was de toenmalige ‘explosie van audiovisuele media’. Let wel: YouTube bestond toen nog niet, sociale media moesten nog uitgevonden worden, net als streamingdiensten.

Wel was er de Filmkeuring, een overheidscommissie die bepaalde voor welke leeftijdsgroepen films geschikt waren. De Filmkeuring vloeide voort uit de Bioscoopwet uit 1926 en de daaropvolgende Wet op de filmvertoningen uit 1977.

In 2001 ging dit systeem op de schop en deed de Kijkwijzer zijn intrede: een systeem van ‘co-regulering’ dat op dat moment uniek in de wereld was. Het onafhankelijke Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (Nicam) zou vanaf dan samen met onder meer filmdistributeurs zorg dragen voor de kijkadviezen, waarbij het Commissariaat voor de Media als toezichthouder fungeert.

Squid game

Cruciaal voor de Kijkwijzer is de rol van de zogeheten codeurs. Dit zijn mensen vanuit de branche zelf, die na een opleiding van het Nicam en op basis van een systeem dat op basis van wetenschappelijke inzichten tot stand is gekomen beoordelen tot welke leeftijd een film, serie of game schadelijk kan zijn.

En dat werkt wonderwel, legt directeur van het Nicam Tiffany van Stormbroek uit. “De sector heeft met elkaar regels afgesproken en controleert zichzelf. Daarnaast is er een klachtensysteem waar ouders terechtkunnen als ze het niet eens zijn met een kijkadvies. Aanbieders kunnen van een klachtencommissie een boete opgelegd krijgen.”

Soms glipt er wel eens iets tussendoor. Zo had Netflix de serie Squid game aanvankelijk voorzien van de leeftijdskwalificatie 12 jaar, maar werd dat later aangepast naar 16 jaar.

Nieuwe leeftijdscategorieën

De manier waarop kinderen audiovisuele media tot zich nemen is de afgelopen twintig jaar sterk veranderd. Van Stormbroek: “Vroeger stond de televisie bij wijze van spreken in de woonkamer en wisten ouders veel beter wat hun kind keek. Nu hebben kinderen zelf een smartphone en is de beschikbaarheid van audiovisuele media veel groter.”

En dus is de Kijkwijzer meegegroeid. Er zijn leeftijdscategorieën bijgekomen (er zijn inmiddels pictogrammen voor 6, 9, 12, 14, 16, 18 jaar en ‘alle leeftijden’), naast de pictogrammen die waarschuwen voor geweld, angst, seks, grof taalgebruik, drugs en discriminatie. Deze week werd een nieuwe website gelanceerd, waar ouders en kinderen nog makkelijker op kunnen zoeken bij welke film, serie of game gewaarschuwd wordt.

Online content

De uitdaging blijft content die kinderen online voorgeschoteld krijgen. En al hanteren platforms als Instagram, TikTok en Snapchat hun eigen regels, vooralsnog is niet te voorkomen dat kinderen er dingen zien die niet voor hen geschikt zijn.

En waar op YouTube de aanbieder nog verantwoordelijk gehouden kan worden, is dat op sociale media lastiger. Van Stormbroek hoopt dat er nog dit jaar criteria van het Commissariaat voor de Media komen waarmee de Kijkwijzer ook online uitgebreid kan worden.

Uiteindelijk is de Kijkwijzer geen doel, maar een middel. “We willen ouders en kinderen mediawijs maken, zodat ze bewuster kunnen omgaan met schadelijke content,” zegt Van Stormbroek. “Kinderen zijn veel autonomer geworden in hun mediagebruik, daarom is er in het onderwijs ook meer aandacht voor media-educatie. Niet voor niets hebben we het credo van Kijkwijzer aangepast. Vroeger was het: ‘Weet wat ze zien,’ nu is het: ‘De mooiste verhalen voor de juiste leeftijd’.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden