PlusFilm van de week

Kijken naar Kajillionaire brengt je steeds een beetje uit balans

KajillionaireBeeld Matt Kennedy

In Miranda July’s vorige film The Future adopteert een stel een kat die nog zes maanden te leven heeft. Maar, zo stelt een asielmedewerker, “als hij een band met jullie krijgt, kan hij het zomaar nog vijf jaar volhouden.”

Het levensbelang van contact is de rode draad die door het werk van multidisciplinair kunstenaar July loopt. Vijftien jaar geleden debuteerde ze als filmregisseur met Me and You and Everyone We Know, een film vol stuntelige pogingen tot intimiteit in Los Angeles. Dat is ook het decor van Kajillionaire, waarin ze opnieuw een wonderlijk gevoel voor humor en ontroering toont.

De Dynes zijn toegewijde maar niet al te succesvolle oplichters. Waarom Robert en Theresa (Richard Jenkins en Debra Winger) dit leven kozen wordt niet duidelijk, maar de naam van hun 26-jarige dochter Old Dolio (Evan Rachel Wood) duidt erop dat ze al lang geleden de conventies van de maatschappij naast zich neerlegden.

Old Dolio is een typisch July-personage. Hunkerend naar contact, maar geen flauw benul hoe ze daar handen en voeten aan moet geven. Alles aan haar lijkt een poging tot verstoppen. Van de enorme trainingspakken die ze draagt tot het lange sluike haar dat voor haar gezicht valt en haar lage stem die elke emotie dempt.

De Dynes schrapen een bestaan bijeen met omslachtig gehossel. Het is niet genoeg om de huur te betalen van hun woning; een zielloze kantoorruimte grenzend aan een bubbelfabriek. Op gezette tijden kruipt een wollig, lichtroze schuim uit het plafond omlaag, als een sprookjesvariant op het bloed dat in horrorklassieker The Shining uit de liften klotst. Maar het onschuldige uiterlijk van dat schuim is bedrieglijk, zoals zo veel bedrieglijk is in Kajillionaire. Het vocht vreet zich in de muren en zet het gebouw op instorten.

Het is een metafoor, natuurlijk, en tegelijk is het gewoon een alledaags gegeven. Het is alsof July de realiteit een paar graden kantelt, haar daarmee tegelijk herkenbaar en vervreemdend maakt. Kijken naar ­Kajillionaire brengt je steeds een beetje uit balans.

Misschien is dat ook hoe Old Dolio zich voelt wanneer ze voor het eerst in haar leven van richting probeert te veranderen. Haar leven lang heeft ze niets anders gekend dan het oplichtersbestaan waar haar ouders haar stiekem voor hebben klaargestoomd. Ze leerde eerder handtekeningen vervalsen dan schrijven en haar definitie van een gezin is de buit met z’n drieën verdelen.

Tijdens een bewerkelijke zwendel met vliegtuigbagage ontmoeten de Dynes de van persoonlijkheid bruisende Melanie (Gina Rodriguez), het perfecte tegenwicht voor de mompelende energie van de Dynes. Zij is de buitenstaander die de dynamiek binnen het gezin op losse schroeven zet, de grond onder Old Dolio’s voeten doet schuiven.

Er ontwaakt iets in Old Dolio. Een verlangen naar dingen waarvan ze niet wist dat ze ze miste. Pannenkoeken bij het ontbijt en cadeautjes met een strik eromheen. Een woord van liefkozing. ‘Nep en schijnheilig’, vinden haar ouders dat soort uitingen van affectie.

Daarmee gaan ze voorbij aan de troost die in die alledaagse gebaren kan zitten. In een ontroerende scène bootsen de Dynes en Melanie voor een stervende man de geluiden na van een huis vol leven. Dwarrelend pianospel en handen die rommelen in een bestekla. Voor even echoën ze de klanken van een gezin. Het is spel, maar de vertroosting is echt.

Kajillionaire

Regie Miranda July

Met Evan Rachel Wood, Debra Winger, Richard Jenkins

Te zien in City, FC Hyena, Filmhallen, Kriterion, Rialto, Studio K, The Movies, De Uitkijk

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden