Plus

Kelder en Hagens bespreken oorlogsgeschiedenis

In Ten Strijde! bespreken Jort Kelder en Pieter Jan Hagens veld- en zeeslagen uit de Nederlandse geschiedenis. 'Het zegt natuurlijk ook iets over het nu.'

Kelder (in Knil-uniform) en Hagens bespreken onder andere de Slag bij Nieuwpoort (1600) en de verovering van De Zilvervloot (1628)Beeld AVROTROS

Ruim op tijd zitten Jort ­Kelder en Pieter Jan Hagens gebroederlijk aan de cheese­cake in café-restaurant De Plantage. "Sinds het programma doen we vrijwel ­alles hetzelfde," zegt Kelder grappend. Een minuut later arriveren twee cappuccino's.

Het is een opvallend duo: Kelder, de ballerige bohemien die graag buiten de lijntjes kleurt in Hoe Heurt Het Eigenlijk? (hij stopt met het programma) en Hagens, toch vooral de journalistiek onderlegde presentator van EenVandaag en Buitenhof. De één is bevriend met premier Rutte, de ander wordt ­geacht hem kritisch te bevragen.

Ze werden door voormalig AvroTros-media­directeur Remco van Leen min of meer toevallig bij elkaar gezet omdat Van Leen wel een vruchtbare samenwerking voor zich zag. Het resultaat is vanaf morgen op tv. In Ten Strijde! bespreken Kelder en Hagens de rijke vaderlandse geschiedenis vol veld- en zeeslagen.

De mooiste oorlog
Hagens: "Was ik huiverig om met Jort samen te werken? Nee, maar ik was wel benieuwd of het zou werken. We zijn behoorlijk tegengestelde types met - dat wel - dezelfde grote belangstelling voor geschiedenis."

Kelder: "We kunnen toch gewoon eerlijk zijn? Ik maak entertainment-tv. Met veel genoegen, overigens. Ik kan me best voorstellen dat Pieter Jan dacht: wat een druktemaker met een grote bek. Zo heeft hij me ook leren kennen toen ik, lang geleden, als Quote-hoofdredacteur in zijn Veronicatalkshow Hagens zat."

Alle mogelijke twijfel werd bij een broodje weggenomen. De twee kunnen uren praten over geschiedenis. Ook in De Plantage slaat het ­gesprek niet zelden allerlei zijwegen in.

Kelder: "De mooiste oorlog? Absoluut de Eerste Wereldoorlog. Om de zinloosheid ervan." Hagens: "Het is de gruwelijkste, ongetwijfeld. Maar kom op Jort, het was ook de saaiste. Soldaten liepen op een moment gewoon de loopgraven uit, de dood tegemoet, omdat het leven in de loopgraven niet vol te houden was."

Veel te grote bek
In Ten strijde! behandelen Kelder en Hagens de Slag bij Nieuwpoort (1600), de verovering van De Zilvervloot (1628), de Tocht naar Chatham (1667), de Slag bij Waterloo (1815), de Slag om de Grebbeberg (1940) en het verhaal van Engelandvaarder Hans Larive. Daarbij richten ze zich vooral tot elkaar en minder rechtstreeks tot de kijker, zoals beiden gewend zijn in hun programma's.

Hagens: "Het is goed om de gebeurtenissen weer voor de dag te halen. Kennis over het verleden zegt natuurlijk ook iets over het nu. Het laat zien hoe dingen gierend uit de hand kunnen lopen én de snelheid waarmee dat kan gebeuren."

Kelder: "Neem de Tocht naar Chatham. De ­Nederlandse vloot voer met de dekselse kapitein Jan van Brakel dertig kilometer land­inwaarts de Medway op, om daar een klinkende overwinning op de Britten te boeken. Die ­Nederlandse kerels gingen erop af zonder een greintje angst."

Te grote bek
"Het is misschien vergelijkbaar met de Osama bin Laden-operatie van Amerika - midden in vijandig gebied de vijand aanpakken. Nederland was toen níet bang."

Hagens: "Je kan ook zeggen: we waren volstrekt onverantwoord bezig."

Kelder: "Het gaat er in essentie om dat we een land waren met dynastieke ambities. Tegenwoordig beschermen we wat we hebben, ­vroeger waren we een aanvalsmacht met lef."

Hagens: "Volgens de buitenlanden hadden we een veel te grote bek voor zo'n klein landje."

Kelder: "Avontuursgeest man! Zeeën bevaren terwijl de wereldkaarten nog niet eens af zijn!"

Voorbereiding hadden ze nauwelijks ­nodig voor Ten Strijde! Beiden lezen graag over vaderlandse geschiedenis. Ze wonnen vorig jaar De Grote ­Geschiedenisquiz. Kelder: "Pas als je je erin gaat verdiepen, gaat iets leven."

Hagens: "Er is altijd een moment, een gebeurtenis of een boek, waardoor dat gebeurt. Voor mij was dat het boek Rampjaar 1672 van Luc Panhuysen. Fantastisch. Al zijn wij natuurlijk geen historici, eerder goedbedoelende, belangstellende types."

Gekielhaald
Kelder: "Dat we in de baas z'n tijd onze kennis mogen bijspijkeren is een ontzettende luxe. Voor mij was het ook een ambitie iets voor NPO 2 te doen, iets met verdieping. Iets wat groter is dan hapsnap zes minuten aan een talkshow­tafel. Vanuit de publieke omroep verdient de ­vaderlandse geschiedenis aandacht, denk ik. Laten we het vooral niet te groot maken, maar in die zin heeft het programma wel een functietje."

Door de afwisseling van verhalen en experimenten, heeft Ten Strijde! ook iets speels. Kelder marcheert rond in een Knil-uniform en wordt voor een van de experimenten gekielhaald. ­Kelder: "Omdat Pieter Jan het niet durfde."

Hagens: "Veld- en zeeslagen zijn natuurlijk afschuwelijk, maar tegelijkertijd: hoe langer het geleden is, hoe makkelijker je ernaar kijkt."

Tragische helden
Kelder: "Er is maar één oorlog die op ons netvlies geëtst staat, niet in de laatste plaats bij Het Parool: de Tweede Wereldoorlog. In Chatham lopen we wat te geinen omdat ik per ongeluk een kerkklink kapottrek. Als je in Auschwitz struikelt over de drempel naar de gaskamer, weet ik niet of je net zo staat te lachen."

"Voor een mogelijke vervolgreeks zou het interessant zijn te zoeken naar verhalen over toeval in de geschiedenis. Met het gevaar als moffenvriendje weggezet te worden: er bestaan ook 'tragische helden' - totaal fout en platgewalst door de geschiedenis - die binnen de beperking van de foute kant heldendaden hebben verricht. Dat zijn zeer pijnlijke, maar bijzondere verhalen."

Ten Strijde!, vrijdag, 21.05 uur, NPO 2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden