Kan een foto ons wereldbeeld veranderen?

Ontzetting en afgrijzen begeleiden de foto van de aangespoelde kleuter. Blijft het daarbij of heeft het nu al iconische beeld grotere gevolgen?

Het levenloze lichaam van Aylan op het strand van Bodrum.Beeld reuters

Aylan heet hij. Aylan Kurdi. Hij is drie jaar geworden. Gisteren spoelde zijn levenloze lichaampje aan op het strand van Bodrum, een stad aan de zuidwestkust van Turkije. Volgens Turkse media is het jochie afkomstig uit de kapot gebombardeerde Syrische grensplaats Kobani.

Ook zijn vijfjarige broertje Galip en moeder Rihan overleefden de oversteek naar het Griekse Kos niet; onderweg botste hun volgeladen bootje met een andere vluchtelingenboot. Het was hun bedoeling om door te reizen naar familie in Vancouver, Canada. Vader Abdullah zou de kust wel levend hebben bereikt.

Een AP-fotograaf zag de aangespoelde peuter liggen, op zijn buik in de branding, met een rood T-shirt en een korte blauwe broek. Hij nam een foto, daarna werd Aylan door een hulpeloze hulpverlener met witte handschoenen weggedragen. De foto ging razendsnel de wereld over; ontzetting en afgrijzen begeleidden het beeld. 'Als deze foto's de houding van Europa tegenover vluchtelingen niet veranderen, wat dan wel?' kopte de Britse krant The Independent.

Icoon
Aylans foto kreeg al snel het stempel iconisch, en werd direct in een rijtje foto's geplaatst van andere kinderen die het gezicht werden van het leed, van oorlog, honger en geweld. Van de peuter uit Soedan, bijvoorbeeld, die in 1993 een symbool werd voor de hongersnood in Afrika. Het kindje ligt uitgemergeld op de grond, zijn gezicht naar beneden, de ribben zichtbaar. Naast hem staat een gier. De fotograaf, Kevin Carter, pleegde een jaar na de foto zelfmoord.

Vorig jaar kwamen vier kinderen uit de Gazastrook om het leven op het strand - de oudste was pas elf jaar oud. Ze speelden verstoppertje en voetbal toen een Israëlisch gevechtsvliegtuig zijn bommen afwierp.

Vietnam
Een van de bekendste oorlogskinderen is Phan Thi Kim Phuc. De Vietnamese rende in 1972, negen jaar oud, huilend weg voor een napalmbombardement. Bloot, omdat ze haar brandende kleren moest uittrekken. Ze liep zware brandwonden op. De foto van Nick Ut voedde de toch al groeiende afkeer van de Amerikaanse invasie in Vietnam.

De foto van de onbekende Chinese demonstrant, die in de nasleep van de protesten op het Plein van de Hemelse Vrede een colonne tanks de weg versperde, werd het symbool voor de protesten en behoort tot de bekendste beelden van de twintigste eeuw. De spoorloos verdwenen Chinees leeft voort als 'Tankman'.

Misschien leeft Aylan ook wel voort. Doordringt het gruwelijke beeld ons eindelijk van de ernst van de situatie.

Phan Thi Kim Phuc, Vietnam, 1972Beeld Nick Ut
Tankman, Plein van de Hemelse Vrede, 1989Beeld Reuters
Soedan, 1993Beeld Kevin Carter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden