Plus

Judith Leiber: iconische ontwerpen met gevoel voor humor

Van Greta Garbo tot Rihanna: menig ster omarmde de tasjes van de vorige week overleden Judith Leiber (97). Is het kitsch of kunst? De lijn is dun, maar bijzonder zijn de tassen sowieso.

Of het nu een pauw, ei, vis of varkentje is; veel paste er sowieso niet in de tas. Beeld Judith Leiber

Harde tasjes - minaudières - in de vorm van trossen ­asperges, mopshondjes, frietjes en meer. Stuk voor stuk compleet ingelegd met stenen van bergkristal. Je zou het als ordinaire kitsch kunnen bestempelen.

Maar de ontwerpen van Judith Leiber haalden menig tentoonstelling en zijn zelfs opgenomen in de vaste collecties van onder andere het ­Metropolitan Museum of Art, het Smithsonian Institution én het Amsterdamse Tassen­museum Hendrikje.

Kitscherige uitstraling
"De scheidslijn tussen kunst en kitsch vind ik in deze ook dun," zegt Leonie Sterenborg, conservator van het Tassenmuseum. "Strasstenen ­geven vaak een kitscherige uitstraling, dat wordt nog eens versterkt door de opvallende vormen van de tassen, maar er zit wel een ­ambacht en idee achter."

Trudy de Jong, eigenaar van vintagejuwelier Droomfabriek de Groot & de Jong, beaamt dat. "Ze zijn mooi afgewerkt met gouden kammetjes, echte steentjes. Heel bijzonder, het zijn net juweeltjes. Ik heb een voorliefde voor tasjes en in het specifiek die van Leiber. Ik probeer er ­altijd een paar in mijn collectie te hebben."

Toch geniet Leiber weinig bekendheid in ­Nederland, noch Europa. De Jong: "Amerikanen vragen steevast 'do you have some Leiber?' maar onder Nederlanders is ze onbekend. Waar dat aan ligt? Ik weet het niet, misschien is het toch te overdreven Amerikaans? Of ze richtte zich gewoon niet op deze markt."

Kostbaarder dan wat erin zat
Aan populariteit in haar woonplaats New York had de van origine Hongaarse geen gebrek. Met name dames van de Upper East Side liepen met haar tasjes weg. Gezien de prijskaartjes - een Leiber kost al snel tussen de drie- en zesduizend euro - waren de tasjes vaak kostbaarder dan wat erin zat.

Of het nu een pauw, ei, vis of varkentje is; veel paste er sowieso niet in. Leiber ontwierp de tasjes zo, dat er een lippenstift, zakdoekje en briefgeld in paste (bij voorkeur een biljet van honderd dollar). Op de vraag waar je zaken als zonnebrillen of sleutels moest laten, antwoordde ze steevast: 'Waar is je escort voor?'

Zo vulde ze zakken enerzijds én leegde ze ze ­anderzijds. Aan The New York Times vertelde de ontwerpster dat een man zijn vrouw gedurende hun zeven jaar durende huwelijk veertien Leibertassen cadeau had gedaan. Bij de scheiding vroeg hij ze terug. "Ik zou met pensioen kunnen gaan op jouw Leibertassencollectie," zei hij naar verluidt. De vrouw hield de tassen.

Noodgreep
En dan te bedenken dat het idee voor de populaire minaudières is ontstaan uit een noodgreep. Aanvankelijk maakte Leiber tassen van zijde, geborduurde stoffen en leer; de gespen en lijsten vaak verfraaid met gepolijste halfedelstenen zoals amethist, jade, lapis of granaat.

Beeld Judith Leiber

Tot ze bij een Italiaans bedrijf vergulde kistjes in de vorm van chatelaines - antieke tasjes die met een ketting in de taille werden gebonden en tussen de zestiende en negentiende eeuw werden gebruikt om sleutels te bewaren - had ­besteld. De kistjes kwamen dof en groen in Amerika aan.

In een wanhopige poging de vlekken te camoufleren, plakte ze er honderden kristallen op. De tasjes - die meer weg hadden van juwelenkistjes - werden razend populair. Haar handelsmerk was geboren.

Extra opvallend
Ook bij first lady's was Leiber geliefd. Voor Barbara Bush maakte ze een tas in de vorm van de presidentiële hond, springer spaniel Millie, en voor Hillary Clinton eentje in de vorm van ­familiekat Socks.

Die laatste is te bewonderen in Amsterdam. "De tas is extra opvallend omdat de Clintons de eerste waren die geen hond maar een kat het Witte Huis in brachten," zegt Sterenborg van het museum.

Judith Leiber Beeld getty

Tassenmuseum Hendrikje heeft in totaal ­negen 'Leibers' in de collectie. Naast Socks is dat een andere erg bekende: 'Cupcake'. Een tas, in de vorm van een gebakje, die geheel is bedekt met kristallen Swarovskistenen.

Sex and the City
De Cupcake dankt zijn populariteit aan de eerste Sex and the City-film waarin een variant van de originele tas wordt gedragen door Lily, de dochter van Charlotte. Opvallend, want in de gelijknamige serie werden de tasjes van Leiber nog verguisd.

Menig SATC-liefhebber zal zich de scène kunnen herinneren waarin Carrie Bradshaw een kristallen zwanentasje van Mr. Big krijgt ('it was just.. wrong') en van de weeromstuit zegt dat ze van hem houdt. Maar zoals dat wel vaker gaat in de mode: wacht een tijdje en het wordt vanzelf (weer) hip.

Inmiddels lopen sterren als Beyoncé, Jennifer Lopez, Rihanna en Kim Kardashian massaal met een Leiber in de hand de rode loper op.

Sterenborg: "Juist door haar eigen lijn te volgen door de jaren heen en zich niet aan te passen aan de mode, werden de tassen van Judith Leiber zo populair. Het is een klein opvallend accessoire waarmee je je kunt onderscheiden als drager en een statement kunt maken. Dat past natuurlijk uitstekend bij popsterren. Wellicht zag Carrie nog een Upper East-dame voor zich die ze niet wilde zijn, maar voelden andere groepen zich aangetrokken tot de tassen van Judith Leiber."

Beeld Judith Leiber

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden