Plus

Judas in première: 'We spelen het verhaal van Astrid'

Willem Holleeder noemde Judas van zijn zuster Astrid 'een roman vol leugens'. 'Jordaancabaret', met slechts één doel: geld verdienen. Volgende week gaat de theatervoorstelling Judas, een bewerking van de familiekroniek, in première.

Renée Fokker: De kisten staan symbool voor de dood. Beeld Bob Bronshoff

Het gerenommeerde tijdschrift The New Yorker wijdde vorige maand maar liefst veertien pagina's aan het artikel over de 'Crime Family'.

De Amerikaanse journalist sprak met de zus van de 'beruchte Europese gangster (spreek uit Hol-lay-der) die in het geheim zijn moorddadige bekentenissen opnam'. Will he exact revenge?

Ernaast een foto van een onherkenbaar gezicht met een 'zwembadblauw'-oog. 'Fascinerende ogen die je niet snel loslaten,' schrijft de journalist Patrick Radden Keefe.

Van de familiekroniek Judas van Astrid Holleeder, verschenen in 2016, is naast dit toneelstuk ook een tv-serie in de maak. Met de inhoud van het script heeft Astrid zich nauwgezet bemoeid. Ook wilde ze meebepalen wie haar rol zou spelen. Ze zat achter in de zaal bij de audities.

De actrices Renée Fokker en Margo Dames die de rollen van respectievelijk Astrid en zus Sonja spelen, waren nauwelijks bezig met de ontwikkelingen rondom Willem Holleeder, verdacht van zes liquidaties en twee moordpogingen.

Wel hebben ze (inmiddels) het boek gelezen. "Een verhaal over manipulatie, macht en mishandeling. Het is bijzonder dat ze nog leven," zegt Fokker.

Doorbijter
Judas is het verhaal vanuit het perspectief van de twee zussen, hun moeder en een nichtje van Willem Holleeder, die gebukt gaan onder agressie en angst. Door hun getuigenissen vrezen de zussen voor hun leven.

Fokker heeft Astrid verschillende malen ontmoet. "Een sterke, dappere maar ook beschadigde vrouw. Iemand met misschien wel drie of vier kanten. Een doorbijter die zich heeft opgewerkt. Een vrouw in charge. In de voorstelling zie je dat ze ook grillig en breekbaar is. Ze heeft Willem opgesloten maar ook zichzelf."

Tijdens de repetities kwamen Astrid, zus Sonja en moeder Stientje een keer onverwachts langs. Stientje ging naast 'Stientje' zitten, Astrid naast 'Astrid' en Sonja naast 'Sonja'.

Dames: "Ik was erg ontroerd. Het staat op mijn netvlies gebrand. Wat zij allemaal hebben meegemaakt. Ze zijn ook heel Amsterdams, met veel humor."

Foto's maken mocht niet. Actrice Trudy de Jong, die Stientje speelt, vroeg aan Astrids moeder wel hoe het was om voor haar dochter te kiezen.

Dames: "Stientje was daar heel duidelijk over. Hij heeft mijn kleinkinderen bedreigd. Het was toen klaar, zei ze."

Ook rees de vraag of Astrid en Sonja niet bang waren dat Willem de opnameapparatuur zou ontdekken. "Maar ze deden het gewoon," zegt Dames.

Familietragedie
Willem heeft zich negatief geuit over het boek. Het zou een 'roman vol leugens' zijn, puur om geld in het laatje te brengen. Dat het boek en toneelstuk slechts het verhaal van Astrid vertellen, vinden de actrices geen probleem.

Fokker: "Het gaat over een familie die bij elkaar wil blijven en zich niet van elkaar kan losmaken. Dat heeft niets te maken met het kiezen van een kant. Wij weten het fijne er ook niet van. De rechter beslist, die heeft een zware taak."

"Wij doen niet aan waarheidsvinding en oordelen er niet over. We spelen het scenario, het verhaal van Astrid. Of je nu Shakespeare speelt of iets anders. Dit is een familietragedie."

Dames: "Die andere kant kennen we bovendien niet. Als Willem zijn verhaal opschrijft, spelen we dat ook. Maar dan moet-ie het wel optekenen. Of is dit vervelend voor Astrid om te zeggen?"

De naam van Willem wordt, zo benadrukken ze, geen enkele keer genoemd in de voorstelling. Wel zijn foto's van hem en de familie te zien en worden zijn teksten geciteerd. Fokker: "Willem wordt als 'hij' aangeduid. Hij is daardoor nog sterker aanwezig."

Dat er zestien doodskisten op het toneel staan, is de keuze van de regisseur en de vormgever, zeggen ze. Fokker: "De kisten staan symbool voor de dood. Het is niet zo dat de ene kist voor Cor van Hout staat, de andere voor Endstra of Mieremet."

Heftig cabaret
Dat Willem het boek 'Jordaancabaret' noemt, vinden de actrices komisch. "Nou hij heeft wel humor. Maar dan is het wel heftig cabaret," zegt Fokker.

De actrices is door vrienden wel gevraagd of ze niet bang zijn deze rollen te spelen. Beiden hebben weleens over hun schouder gekeken of er geen gevaar dreigde.

Fokker: "Toen ik na een repetitie een scooter met sjofele types een keer dichterbij zag komen, dacht ik: er gaat me toch niets gebeuren? Maar waarom zou Willem Holleeder mij wat aandoen? Ik heb hem niets te bieden."

Holleeder is boos

In hoeverre mag je keiharde misdaad vervormen tot smakelijke fictie, met opgepoetste karakters? Maakt het uit of de realiteit nog actueel is?
Het theaterstuk Judas is niet de eerste productie die het debat doet oplaaien.

De beruchtste Amsterdamse casus was De Dominee. Misdaadjournalist Bart Middelburg van Het Parool had zich, niet zonder risico, jaren vastgebeten in maffiabaas Klaas Bruinsma en diens rechterhand Etienne Urka, verantwoordelijk voor velerlei gruwelijkheden waaronder liquidaties.

Hij schreef de vanzelfsprekend ongeautoriseerde biografie De Dominee. Met de aangekochte rechten van Middelburgs magnum opus in de hand maakte filmmaker Gerrard Verhage daar uit angst voor represailles losjes fictie van.

Bruinsma (geliquideerd in 1991) werd Klaas Donkers en de nog levende Urka was, heel gek, weggemoffeld in een verzonnen personage.

Recenter was Peter R. de Vries, auteur van De Heinekenontvoering, schamper over de Nederlandse verfilming van zijn bestseller. De werkelijkheid was volgens hem totaal verknipt.

De Vries bevond zich in het bedenkelijke gezelschap van de drie nog levende Heinekenontvoerders. Willem Holleeder spande tevergeefs een kort geding aan, Frans Meijer en Jan Boellaard spraken in deze krant van 'een kutfilm'. Voor de families Heineken en Doderer was de exploitatie van hun leed pijnlijker.

Nu is Holleeder boos om Judas - om boek, theaterstuk, vertalingen én
bewerkingen. De 'familiekroniek' is volgens hem één leugen en nu is die nog opgeleukt ook!

Dat is niet alleen overgevoeligheid.

De rechtbank zit midden in het proces waarin zus Astrids omstreden relaas een hoofdrol speelt en die toch al zo'n hype is.

De rechtbank belooft niet naar het toneelstuk te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden