Plus Uitmarkt

Joya Mooi: ‘Hier ben ik een mens van kleur’

Op haar nieuwe album The Ease of Others zingt de Amsterdamse Joya Mooi (28) over haar identiteit als kind van een zwarte vader en een witte moeder. ‘Het voelt soms toch als een tweestrijd.’

Joya Mooi. Beeld Ruud Janssen

Toen Joya Mooi de vooropleiding van ArtEZ Conservato­rium in Arnhem had afgerond, was ze eigenlijk van plan nooit meer muziek meer te maken. Ze had jazz gestudeerd, terwijl haar hart altijd al bij hiphop lag. “Wanneer ik dan met hiphopproducers in de studio zat, dacht ik alleen maar: die septiem klopt niet en dat akkoordenschema zit niet goed. Ik was alles steeds aan het analyseren.”

Het was beeldend kunstenaar Brian Elstak (hij maakt veel artwork voor rappers als Hef en Jonna Fraser) die haar, voor een theatervoorstelling van het inmiddels opgeheven MC Theater, het laatste zetje gaf om wél de studio in te duiken. Haar debuutalbum Hard melk (2010) had herkenbare hiphopinvloeden. “Ik ging heel vrij te werk en dacht: dit is de meest pure manier hoe ik het kan en moet doen. Dat vond ik wel een beetje een middelvinger naar al mijn docenten die steeds hamerden op het theoretische.”

Therapeutische keuze

Na haar debuutalbum verschenen Crystal Growth (2013) en The Waiting Room (2017). Die laatste is volledig gewijd aan haar broer, die vijf jaar geleden op 29-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van de hersenafwijking Moya­moya. Na zijn overlijden besloot Mooi in haar eentje naar het Franse eiland Guadeloupe, in de Caraïbische Zee, te reizen. Ze verbleef er een maand, vanuit een bewuste, ­therapeutische keuze. “Het voelde alsof er door zijn dood helemaal geen waarheid meer bestond. Ik wilde er weer achter komen wat dat in het leven voor mij was.”

Voordat haar broer overleed lag hij vijf maanden in het ziekenhuis. In deze periode werd voor Mooi schrijven de enige manier om te kunnen reflecteren. Ze besloot alles op te schrijven, van de ontmoetingen met de arts tot de gesprekken met haar zus. “Zijn dood heeft zoveel impact gehad op mijn leven. Vanuit een woongroep ging ik samenwonen met mijn vriend, vriendschappen werden beëindigd, andere relaties werden versterkt.”

Op een gegeven moment is Mooi gestopt met het schrijven over haar broer. “Het komt erop neer dat het allemaal kut is, en om nu steeds te schrijven: ‘het is kut’, is ook niet echt fijn.”

Mensen van kleur

De zangeres groeide samen met twee broers en een zus op in Deventer, waar op haar basis- én haar middelbare school ‘mensen van kleur op één hand waren te tellen’. In de klas moest ze uitleggen dat er in Zuid-Afrika, waar haar vader werd geboren, niet alleen dieren zijn, maar ‘gewoon een economie’ en als ze met haar moeder door de stad liep, vroegen mensen aan haar of ze geadopteerd was. “Ze zagen geen mensen van kleur op straat. Ik kreeg er constant vragen over, dat vond ik heel gek.”

Mooi verhuisde naar Amsterdam en merkte dat ze hier veel vrijere gesprekken kon voeren. “Die gesprekken gingen niet steeds over mijn kleur, dat was bevrijdend voor me.” Haar nieuwe album The Ease of Others bestaat uit ­Engelstalige nummers, net als haar andere projecten, op beats van Nederlandse hiphopproducers als Blazehoven (beter bekend als rapper Josbros) en Sim Fane. Het gaat grotendeels over haar identiteit als een kind van een zwarte vader en witte moeder. “Het is geen tweestrijd, maar zo voelt het soms wel.” In Zuid-Afrika wordt Mooi bijvoorbeeld benaderd als een Europeaan. “En hier als een mens van kleur.”

Geen tweestrijd

In het voorjaar van 2018 bezocht Mooi samen met haar ­ouders, vriend en zus Zuid-Afrika, om daar bij het graf van haar opa haar broer bij te zetten. Hoewel ze na zijn overlijden de zin in schrijven enigszins had verloren, begon ze nu weer veel gedachten te noteren. Ze schreef als ‘een beetje een manisch persoon’ over haar familie, identiteit en ervaringen. “Ik loop bijvoorbeeld tegen andere dingen aan dan mijn ouders, omdat zij er anders uitzien. Ik krijg veel reacties van mensen, die zich herkennen in het niet zwart en niet wit zijn.”

Volgens Mooi is het anders wanneer je beide ouders ­Afghaans of Surinaams zijn. “Dan is je hele gezin dat. Terwijl bij mij de ene kant zwart is en andere wit. Het is niet zo dat mensen dagelijks aan me vragen: wat ben jij? Maar het gaat er wel snel over.” Mooi weet dat ze met haar nieuwe ­album verhalen kan vertellen die weinig in hip­hopmuziek worden verteld. “En dat vind ik heel fijn om te doen.”

The Ease of Others verschijnt vrijdag 13 september.

Muziektips

Rodger Hodgson of Supertramp
‘Ik heb deze songs al honderden, misschien wel duizenden keren gezongen. Maar ik kan het niet helpen: ik doe het nog steeds ontzettend graag,’ zei Rodger Hodgson (69) tijdens een recent concert over het ­repertoire van de band waarmee hij al decennia in onmin leeft. Dus zingt Hodgson, altijd al de stem van Supertramphits als Dreamer, Breakfast in America en The Logical Song, ­gewoon solo verder.
3 en 4 september in Carré.

Cher – Here We Go Again
Het foutste uitje van het jaar? Misschien wel, maar de gedachte aan botoxbarones Cher die zich te buiten gaat aan de ABBA-catalogus is onweerstaanbaar. Na haar rol in de ABBA-film Here We Go Again heeft Cher (73) de smaak weer te pakken en komt ze voor het eerst in zestien jaar weer naar ons land. Uiteraard ook met haar andere grote glitterhits.
30 september in Ziggo Dome.

Lizzo
Voor hiphopkoningin Lizzo (31) was Paradiso Noord begin juli veel te klein. Gelukkig komt ze terug naar Amsterdam voor een nieuwe aflevering van haar dampende soulrevue. Het stralende boegbeeld van de bodypositivity scoorde deze lente de onweerstaanbare hit Juice en is live een innemende en lekker theatrale gastvrouw.
18 november in Afas Live.

Vreemde Kostgangers doen het weer
Het begon als een eenmalig experiment, maar inmiddels zijn Boudewijn de Groot, George Kooymans (Golden Earring) en Henny Vrienten (Doe Maar) zo op elkaar gesteld, dat op 13 februari volgend jaar de derde theatertournee van de Nederlandse supergroep begint. De drie 70-plussers brengen het beste in elkaar naar boven. De finale van de tournee is in Carré.
15 mei in Carré. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden