Plus

Journalist verzamelt oude contactadvertenties: 'Een verloren kunstvorm'

Journalist Mark Traa is zo dol op contactadvertenties uit de jaren 1850 tot 1940 dat hij ze deelt op Instagram (@liefdevantoen) en heeft gebundeld in het nieuwe boek Steeds blijf ik u beminnen.

Rotterdamsch Nieuwsblad, 1903Beeld Instagram

Mark Traa stuitte per toeval op de negentiende-eeuwse variant van de contactadvertentie. Voor zijn werk als wetenschapsjournalist spit hij regelmatig oude kranten door via een archiefwebsite. Hij zoekt dan naar oude artikelen om te zien hoe vroeger tegen bepaalde onderwerpen aan werd gekeken.

"Maar sinds een jaar geleden dwalen mijn ogen steeds naar de randen van de pagina. Daar staan mysterieuze oproepen die lezers destijds instuurden. Al gauw betrapte ik mezelf erop dat ik bijna elke avond aan het zoeken was naar nieuwe berichten."

Niet lang daarna riep hij een Instagramaccount in het leven. Met amper tweeduizend volgers - niet immens veel voor Instagrambegrippen - klopte er al een uitgever aan met de vraag of hij een boek wilde samenstellen. "Het werd een verslaving, ik wist dat ik iets bijzonders op het spoor was."

Wanhoopskreet
Traas favoriete berichten zijn die met 'een lach en een traan', zoals 'Marie! Ik zie van je af!', 'Truus! Vergeven doe ik 't je, maar vergeten nimmer, want je doet me erg lijden. Vaarwel!!', 'F. Ik zit in angst en weet geen raad; ik heb U nodig. J.R.' en 'Frans. Keer terug naar huis en haard. Alles is vergeven. Je geklutste eitjes staan gereed.' "Daar spat het drama van af. Het zijn echte wanhoopskreten, ze weten niet hoe ze zich anders moeten uiten."

Hij laat zich dan ook graag meeslepen door de dramatiek van het verleden. "Achter elke advertentie schuilt een verhaal. We weten niet wat eraan vooraf is gegaan en we weten niet hoe het afloopt. Dat is ook niet te achterhalen, met simpelweg 'Marie' als enige aanwijzing kom je er niet. Alleen je fantasie kan dat oplossen."

"Dat mysterie trekt me. Achter elk klein tekstje schuilt een hele liefdesgeschiedenis, van mensen die echt hebben bestaan. Dat is toch fantastisch? En de lettertypes zijn ook zo mooi; ik zie het als een verloren kunstvorm."

Mark TraaBeeld -

In 1850 verschenen de eerste liefdesberichten in de kranten - berichten na de Tweede Wereldoorlog bekijkt Traa niet meer. "Hoe verder terug, hoe mooier de taal. Dat draagt bij aan het effect van de berichten. Ik zoek ze op trefwoorden, dat is echt een monnikenwerk."

"Maar daardoor leerde ik wel denken in ouderwetse termen. Zo zeiden ze destijds bijvoorbeeld niet 'ik wacht op je', maar 'ik wacht u'. Hoe dichter bij het heden, hoe directer ze schreven. Eerst werd 'mejufvrouw beleefd verzocht contact op te nemen', decennia later werd dit 'schrijf mij'."

Marktplaats
De advertenties waren niet bij iedereen geliefd. "Veel vreemdgangers maakten stiekeme afspraakjes via de krant." Een voorbeeld te vinden op van Traas Instagram: 'Maurice, Aldophe is weg. Verlang naar één uur bij jou.' "Religieuze kranten plaatsten de contactadvertenties daarom niet," aldus Traa.

"De vluchtige contactadvertenties met duizend spelfouten die nu op Marktplaats worden gezet, zijn niet te vergelijken met de tedere omschrijving van een mooi meisje, geschreven door een negentiende-eeuwse jongen die haar ontmoette in de tram."

"De kans dat zo'n meisje reageert is heel klein: misschien leest ze het niet, voelt ze zich niet aangesproken, heeft ze een andere godsdienst of is ze al getrouwd. Het zijn ontzettend verliefde mensen die alles op alles zetten om iemand te vinden met wie ze misschien maar twee woorden hebben gewisseld. Dat vind ik heel mooi."

Toch komt, net als aan de liefde voor Marie, ook aan Traas liefde voor de contactadvertenties een eind. "Ik denk dat het altijd zal blijven kriebelen, maar ik ga er niet actief mee door. Ik heb een mooie collectie berichten, maar dit wordt niet mijn levenswerk." Toch hoopt hij dat mensen er even bij stilstaan hoe anders de hofmakerij er destijds aan toe ging.

"En zo niet, dan is mijn boekje een goed alternatief voor iemand die op Valentijnsdag echt niet meer met rozen en bonbons aan kan komen zetten. Ook goed."

Mark Traa: Steeds Blijf Ik U Beminnen. Uitgeverij Meulenhoff, 120 blz.,
12,50 euro.

Nieuws van den Dag, 1887Beeld Instagram
Nieuws van den Dag, 1882Beeld Instagram
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden