PlusInterview

Journalist Cas de Jong van podcast Daders: ‘Ik wil ingaan op de waarom-vraag van misdadigers’

In het nieuwe seizoen van de AVROTROS-podcast Daders praat journalist Cas de Jong (38) met moordenaars, terroristen en zware criminelen over hun gruweldaden. ‘Ik lag wakker in bed.’

Journalist Cas de Jong. In zijn podcast spreekt hij misdadigers over hun levensverhaal. ‘Zijn ze echt een andere categorie mens? Of lijken ze stiekem best op jou of mij?’ Beeld Joy Hansson / AVROTROS
Journalist Cas de Jong. In zijn podcast spreekt hij misdadigers over hun levensverhaal. ‘Zijn ze echt een andere categorie mens? Of lijken ze stiekem best op jou of mij?’Beeld Joy Hansson / AVROTROS

Mike (39) vertelt hoe hij zijn vriendin heeft vermoord. Ze kregen ruzie in de slaapkamer. Hij duwde haar op bed, zij beet in zijn vinger. Toen werd hij kwaad. Hij drukte zijn hand op haar keel en verbrijzelde haar strottenhoofd.

EenVandaag-journalist Cas de Jong (38) vraagt of hij niet dacht: ‘Wat heb ik gedaan?’

“Nee,” zegt Mike. “Ik legde het meer bij haar neer. Ik zei: zie je nou wat je hebt gedaan?”

Hij had toen – zijn vriendin ademde nog – de ambulance kunnen bellen. Maar Mike vertelt dat hij juist begon te calculeren. Hij zou sowieso gevangenisstraf krijgen. Dus besloot hij om het af te maken. Hij liep naar de keuken, pakte een broodmes en sneed haar keel door. Vervolgens probeerde hij het huis te laten ontploffen om het op een ongeluk te laten lijken. Dat mislukte. Hij werd veroordeeld tot zeven jaar cel en tbs.

Nieuwe dimensie

Wat bezielt iemand om zijn eigen vriendin te onthoofden? Op die vraag probeert Cas de Jong in de eerste aflevering van het nieuwe seizoen van zijn podcast Daders antwoord te krijgen. In totaal spreekt hij zes mensen, waaronder een terrorist en zware drugscriminelen. Waarom wil iemand zich opblazen voor zijn geloof? En hoe is het mogelijk dat een drugscrimineel zijn rivaal kan liquideren zonder enige wroeging?

De directe, kritische en confronterende interviewstijl uit het eerste seizoen is meegenomen naar het tweede. Wat wel verschilt, is dat de setting minder steriel is. De gesprekken zijn niet meer enkel opgenomen in de woonkamer, alsof het een verhoorkamer is, maar bevatten veel reportage-elementen. Zo gaat De Jong met Mike naar de woning in de Willemsstraat in de Jordaan waar hij zijn vriendin heeft vermoord. “Hij zegt dan wel dat het hem niets doet, maar toch zie ik spanning bij hem. Hij praat zacht, alsof hij zich schaamt wanneer de buurvrouw ons gesprek zou horen. Dat geeft het nieuwe seizoen wel een extra dimensie.”

Monster

Halverwege het gesprek met Mike leest De Jong een krantenkop voor uit De Telegraaf, waarin de moord een ‘brute afslachting’ wordt genoemd. Wat doet dat met hem?

“Niet zoveel,” antwoordt Mike. “Het is geweest. Toen ik in voorarrest zat, vond ik het wel heftig. Het beschrijft de situatie niet goed.”

“Je wordt in het artikel als monster afgeschilderd. Ben jij een monster?”

“Natuurlijk ben ik geen monster. Nee jongen, zeker niet. Ik heb wel iets wreeds ­gedaan, dat is waar. Soms doe je dingen in het leven… Ik kan het nog steeds niet goed uitleggen. Maar ik moet het wel dragen.”

De Jong wil het levensverhaal van de daders bespreken. En dan in detail alle stappen doornemen van de moord. Hoe deden ze het, hadden ze twijfel, was er een moment waarop ze anders hadden kunnen beslissen? Hij is invoelend, en eindigt vaak reflecterend en direct: vinden ze niet dat ze hun recht op leven hebben verspild?

“Het fascineert me dat zulke mensen in de krant altijd worden weggezet als beesten,” zegt De Jong. “Maar zijn ze echt een andere categorie mens? Of lijken ze stiekem best op jou en mij? Dat is ongemakkelijk, maar wel interessant om te onderzoeken.”

Er klinkt vaak kritiek wanneer criminelen of moordenaars een podium wordt gegeven. Ligt verheerlijking niet op de loer? Daar heeft De Jong goed over nagedacht. Allereerst heeft hij contact proberen te zoeken met nabestaanden en slachtoffers via Slachtofferhulp Nederland en justitie, omdat zoiets gevoelig kan liggen. Daarnaast eist hij van de daders dat ze toegeven wat ze hebben gedaan. “Er zijn mensen afgevallen die dachten hun straatje te kunnen schoonvegen. Dat wilde ik absoluut niet. Het moet vaststaan wat ze hebben gedaan. Dan kunnen we in het gesprek dieper ingaan op de waarom-vraag.”

Sympathie

Hij weet dat er in de maatschappij veel haat is richting moordenaars en zware criminelen. “Een deel van de samenleving denkt: stop ze in de cel en gooi de sleutel weg. Een comfortabele gedachte, maar ze zijn er nu eenmaal. We kunnen denk ik het beste met ze praten, iets proberen te begrijpen van hun bovenkamer.”

Een kritische ondervraging is dan belangrijk. De Jong wil de vragen stellen die leven in de maatschappij. De daders vinden dat prima. Ze zijn overal al doorgezaagd door rechercheurs. “Ze vinden het fijn dat ik het in hun gezicht doe, en niet achter hun rug.”

Ook wel spannend, een paar uur praten met een moordenaar met een kort lontje. Al ebt die spanning snel weg, zegt hij. “En het vreemde is dat je iemand die zijn vriendin heeft onthoofd, best aardig en sympathiek kunt vinden. Na afloop van zo’n gesprek voelde ik veel adrenaline, lag wakker in bed. Je krijgt toch beeldende verhalen voorgeschoteld, en gaat twijfelen aan jezelf: hoe kan het dat ik relatief makkelijk met zo’n man kan omgaan? Zou ik bevriend kunnen raken met hem? En wat zegt dat dan over mij?”

Het tweede seizoen van de 6-delige serie Daders is vanaf dinsdag 6 april wekelijks te beluisteren via ­ieders favoriete podcast app en radio1.nl/podcasts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden