Plus

Joost Vullings: 'Ik heb moeten leren ijdel te zijn'

Joost Vullings verruilt de NOS voor EenVandaag, maar blijft op het 'magische' Binnenhof. Verdiep je in politici, heeft hij geleerd. 'Het blijkt vaak toch net anders te zitten dan je aanvankelijk dacht.'

Joost Vullings: 'Het zou groot­spraak zijn als ik zou zeggen dat ik elke dag de macht aan het controleren ben.' Beeld Bart Jansen

Wat Joost Vullings (47) niet zal missen van zijn vorige baan: het slaapgebrek. Meer dan tien jaar stond hij elke werkdag om half zeven op, nam dan snel de kranten door, smeerde tussendoor een boterham voor zijn twee kinderen, rolde een kabel uit naar zijn werkkamer en belde dan in bij het Radio 1 Journaal om te vertellen wat er speelde in politiek Den Haag. Niet zelden na slechts een paar uurtjes slaap.

"Als politiek spannend wordt, loopt het altijd uit op nachtwerk. Om goed te kunnen vertellen wat er de nacht ervoor was gebeurd, wilde ik er zelf bij zijn, zodat je het gevoel van zo'n debat of crisisberaad hebt meegekregen."

"Dat betekende wel dat als het rond 02.00 uur afgelopen was, ik nog het item voor de volgende ochtend moest voorbereiden en de daarbij horende geluidsfragmenten moest selecteren. Ja, dan maak je een korte nacht."

Vullings was twintig jaar in dienst bij de NOS en wordt per 1 april de politiek commentator van EenVandaag (AvroTros), zowel op de radio als op televisie. Dat betekent niet alleen een ander dagritme, maar ook andere collega's, een andere cultuur en een ander publiek.

"Ik was toe aan een overstap, merkte dat ik bij de NOS te veel op routine begon te doen. Dit was een buitenkans. EenVandaag wordt op het Binnenhof nog weleens onderschat, maar dagelijks kijken meer dan 1 miljoen mensen. Het is een toegankelijk programma dat 'dicht bij de mensen' staat, maar ook z'n tanden in onderwerpen zet."

U schoof de laatste jaren vaak aan bij DWDD en Jinek. Waarin verschilt televisie met radio?
"De reacties, mensen die je aanspreken op straat. Als je op radio niet goed formuleert, merkt bijna niemand het op, maar maak je op televisie een uitglijder, dan krijg je het halve land over je heen."

Laatst waagde u het om bij Jinek iets relativerends te zeggen over Forum voor Democratie.
"Ik zei dat je niet kon stellen dat Forum voor Democratie een racistische partij is. Thierry Baudet maakt bedenkelijke opmerkingen, heeft curieuze ontmoetingen, maar als je kijkt naar het verkiezingsprogramma van FvD, kun je niet concluderen dat de hele partij racistisch is. Toen sloeg Twitter 24 uur op tilt."

Wat doet dat met een mens?
"Leuk is anders, maar je weet dat kritiek erbij hoort en bouwt een pantser op. Mijn stijl is sowieso wat onderkoeld en dat wordt vaak niet begrepen door mensen die heel fel zijn. Misschien had ik het anders moeten zeggen, maar als je in een talkshow een spontane vraag krijgt, dan antwoord je ook spontaan. Soms snijd je de bocht dan af, of neem je hem te ruim."

Waarom wilt u zo graag op televisie?
"Het zorgt voor een soort spanning die ik op de radio al een tijdje niet meer voelde. Ik heb bijvoorbeeld moeten leren om ijdel te zijn. Als je kraagje niet goed zit, kun je een fantastisch inhoudelijk verhaal hebben, maar zal het na afloop alleen maar gaan over je kraagje. Het maakt dus wel uit hoe je eruitziet: het mag niet afleiden."

Hoe zien uw dagen in Den Haag eruit?
"Het gekke is: je maakt heel veel uren op incourante tijden, maar vaak is het best ontspannen. Je praat vooral heel veel met mensen."

Waarom is dat belangrijk?
"Zo hoor je wat er speelt, maar je leert politici ook beter te begrijpen. Als je weet wat iemands drijfveren zijn, snap je ook beter waar hun standpunten vandaan komen of vanuit welke emotie ze opereren. Dat is heel nuttig."

"Neem de mannen van Denk. Als je met hen een kop koffie gaat drinken, krijg je er een pittig gesprek bij, want ze hebben veel kritiek op de pers. Maar na afloop snap je ze wel beter."

Snijdt hun kritiek hout?
"Ze zien in veel dingen discriminatie en zijn heel argwanend tegenover de pers. Los van wat ik daarvan vind, snap ik soms wel wat ze be­doelen. Die lange arm van Ankara, waar met ­name veel columnisten over schrijven, is bijvoorbeeld nooit bewezen. Ze vallen Erdogan niet af, maar of ze werkelijk aan de leiband ­lopen van de AK-partij, is niet vastgesteld."

"Ik heb geleerd dat het in de politiek altijd loont om met betrokkenen zelf te spreken en je ergens in te verdiepen. Dan blijkt het vaak toch net anders te zitten dan je aanvankelijk dacht."

In een eerder interview zei u dat u uzelf eerder ziet als verslaggever dan als controleur van de macht. Wat is het verschil?
"In de kern controleert de pers de macht en natuurlijk stel ik ook kritische vragen aan politici, maar een groot deel van mijn werk bestaat uit verslag doen van wat er op het Binnenhof gebeurt. Er komt een Defensienota uit en ik vertel op de radio wat daarin staat. Of er komt een spannend debat aan en ik leg uit wat er op het spel staat."

"Dat is een belangrijke taak: binnen een democratie moeten burgers goed geïnformeerd worden. Het zou grootspraak zijn als ik zou zeggen dat ik elke dag de macht aan het controleren ben. Dat associeer ik toch eerder met echte onderzoeksjournalistiek."

De NOS ligt vaak onder vuur. Wat maakt de NOS toch zo'n geliefde schietschijf?
"De NOS is van iedereen en dus mag iedereen ook kritiek leveren. We betalen allemaal mee aan de NOS, maar je kunt er geen lid van zijn. Mensen die geabonneerd zijn op een krant voelen zich daar ook mee verbonden, de krant is een huisvriend. De NOS is toch meer een afstandelijke meneer: gerespecteerd, maar geen organisatie waar mensen diep van houden."

Is het vervelend om steeds klappen te vangen?
"Vaak is de kritiek lachwekkend, maar het vervelendste is als de kritiek terecht is. Dat is soms ook het geval. De uitslagenavond van de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar was bijvoorbeeld echt niet goed: de techniek haperde, het was te saai en te statisch."

"En het debat aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen was ook niet heel geslaagd, al kwam dat ook deels door het gedrag van de politici. Maar de uitslagenavond vorige week was wel heel goed."

Toch schreef Joris Luyendijk er een kritisch stuk over. Hij vond dat jullie aan 'wit navelstaren' deden door nauwelijks aandacht te besteden aan de opkomst van Denk, Nida en Bij1.
"Luyendijk baseerde zich op de eerste 1,5 uur van een uitzending die 4,5 uur duurde en volgens mij keek en luisterde hij nogal selectief, want het ging wel degelijk over die partijen. En dat hij het interview van Simone Weimans met Sylvana Simons wegzette met 'tot zover onze berichtgeving uit Allochtonië' was ronduit onsmakelijk."

"Hij had ook een intelligent stuk kunnen schrijven over de opkomst van Denk en Nida zonder eerst een onnodige schop uit te delen."

U maakte deel uit van de vloggers van de politieke redactie van de NOS, met Xander van der Wulp en Vincent Rietbergen. Wat was het idee achter de vlogs?
"Toen we met de vlogs begonnen, was er niet echt een idee. Vincent liep met het idee rond om te laten zien hoe het er achter de schermen aan toe gaat in Den Haag en toen zijn we begonnen. Al werkende zijn we gaan nadenken over de implicaties."

"De vorm en de toon verschillen natuurlijk van wat je normaal gesproken doet. Met die vlogs probeerden we een andere doelgroep te bereiken. En dat lukte: door die formatievlogs werd ik opeens door scholieren aangesproken. 'Door jullie ben ik politiek interessant gaan vinden,' zeiden ze. Dat was heel gaaf. Dat sommige oude mannen het dan niks vonden: het zij zo."

'Als een ervaren politicus iets niet wil zeggen, zal hij het echt niet doen, al vraag je het honderd keer.' Beeld Bart Jansen

Ik vind het eerlijk gezegd ook wat te melig.
"Humor is altijd een kwestie van smaak. Maar als stijlfiguur kan humor wel goed werken."

Politiek is een serieuze zaak. Te veel ginnegappen met politici versterkt het toch al bestaande beeld van de parlementaire journalistiek als een kleffe bende.
"Dat beeld klopt gewoon niet, net als de mythe van Nieuwspoort, waar politici en journalisten samen nachtenlang zouden doorzakken. Dat gebeurt echt niet meer. Maar de nieuwe generatie politici is wel een stuk vlotter dan mensen als Wim Kok of Piet-Hein Donner. Dat zie je ook terug in de vlogs, waarin politici vaak meer ontspannen zijn dan gewoonlijk op televisie. In die zin is deze vorm ook puurder."

Mark Rutte heeft amicaal doen met journalisten tot kunst verheven.
"Hij heeft een heel arsenaal trucs om weg te draaien van lastige vragen en om je uit balans te halen. Dan stelt hij opeens een wedervraag, of gaat je complimenteren. Of hij gaat een detail heel uitvoerig uitleggen en geeft een heel lang, ingewikkeld antwoord omdat hij weet dat je dat niet tot een quote kan terugbrengen."

"Ik kan daar ook wel weer de lol van inzien, zo'n interview is ook een beetje een verbaal gevecht, en hij is daar erg handig in."

Is het interview überhaupt een geschikte vorm om iets boven water te krijgen?
"Je hebt verschillende soorten interviews, maar als een ervaren politicus iets niet wil zeggen, zal hij het echt niet doen, al vraag je het honderd keer. Ontwijkende antwoorden hebben overigens ook betekenis."

"Rutte werd bij Buitenhof eens door drie presentatoren geïnterviewd. Na afloop vertelde hij mij lachend dat hij nog nooit zo'n makkelijk interview had gehad. 'Als eentje kritisch wilde doorvragen, dan keek ik gewoon een ander aan, en dan nam die het over,' zei hij. Dat hij daar zo eerlijk over is, vind ik ook wel mooi."

Is werken in de Tweede Kamer verslavend?
"Er kan ieder moment iets gebeuren waardoor de dag heel anders loopt dan je dacht; die spanning is verslavend. Het verveelt nooit: de Tweede Kamer is de plek waar wordt gedebatteerd over de toekomst van het land, over hoe we de verzorgingsstaat inrichten, hoe we met elkaar omgaan. Soms is dat debat mooi, soms lelijk, maar het gaat altijd over wezenlijke zaken."

Kunt u zich voorstellen dat het ooit gaat vervelen?
"Prinsjesdag heb je na een paar jaar wel gezien. Al het nieuws is al uitgelekt en dat gedoe met die koets, ach. Maar de Algemene Beschouwingen blijf ik geweldig vinden."

"Toen ik bij de NOS in Hilversum begon, was het mijn droom om in de Tweede Kamer te mogen werken. Ik had daar stage gelopen en vond het magisch. Dat je, net van de universiteit af, met een microfoon met NOS-plopkap trillend van angst op een minister kon afstappen en hem iets kon vragen. En dat hij dan nog antwoord gaf ook!"

"Ik vond alles mooi, zelfs de geur van het trappenhuis in de perstoren. Als ik dat nu ruik, denk ik nog steeds terug aan mijn stage. Geweldig."

CV

Geboren 30 juli 1970, Utrecht

Opleiding
vwo, Eemland College, Amersfoort
politicologie, Universiteit Leiden

Loopbaan
1996: Leids Nieuwsblad
1997: NOS, algemene ­redactie, Hilversum
2001-2018: NOS, politieke redactie, Den Haag
2017: boek De kinderen van Pim
2018: EenVandaag

Opgebiecht
Leermeester "Regina te Grotenhuis leerde mij in mijn beginjaren bij de NOS basisvaardigheden van de journalistiek: wie, waar, wat, wanneer? Ook heb ik veel geleerd van Max van Weezel. Wat ik in hem waardeer: hij geeft jongere collega's een kans."

De beste uit het vak "Ik bewonder de pen van Ariejan Korteweg, politiek journalist van de Volkskrant. Zijn pen is briljant; hij verdient de Anne Vondelingprijs."

De slechtste uit het vak "Journalisten die zichzelf te belangrijk gaan vinden. Het draait niet om jou."

Het beste advies ooit gekregen "Blijf nieuwsgierig, trek nooit te snel conclusies, verdiep je in iedereen. En Dominique van der Heyde adviseerde mij: trek je niet te veel aan van wat mensen van je vinden."

Het slechtste advies "Ik erger me enorm aan mensen die tegen mij zeggen: 'Jij weet toch ook wel hoe het werkt.' Voorbarige conclusies trekken is lui en staat iedere discussie in de weg."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden