PlusAlbumrecensie

Joni Mitchell: van meet af aan adembenemend, bewijst Archives-Volume 1

Joni Mitchell, Archives-Volume 1: The Early Years (1963-1967).

Door een hersenbloeding die haar in 2015 trof, was het al vijf jaar stil rond Joni Mitchell, de Canadese zangeres, gitarist en schepster van een oeuvre aan songs van een adembenemende kwaliteit.

Je zou ook kunnen beweren dat het al dertien jaar stil was rond Joni Mitchell, want haar laatste cd met nieuw werk stamt alweer uit 2007. Op die plaat, het navrante en donkere Shine, bezingt ze onder meer de deplorabele staat van de wereld en de veronachtzaming van de klimaatproblematiek. In de jaren daarna gebeurde er meer dan genoeg om nieuwe albums te rechtvaardigen, maar Mitchell leek uitgezongen. Als er al nieuwe teksten en melodieën ontstonden, hield ze die voor zichzelf.

Wel werkte ze mee aan David Yaffes uitstekende biografie Reckless Daughter, die onder een omineuze wolk tot stand kwam. Twee maanden na het eerste gesprek met Yaffe kreeg ze een attaque. Ze lag drie dagen op de keukenvloer voordat ze werd gevonden. Na een coma volgde een lang hersteltraject. Ze moest opnieuw leren lopen en kon niet praten.

Puur en zuiver sopraantje

In een recent interview met Cameron Crowe in The Guardian vertelt Mitchell dat ze snel alweer kon praten, maar dat lopen nog steeds moeizaam gaat. Ze deed het interview als publiciteit voor Joni Mitchell Archives – Vol. 1: The Early Years (1963–1967), een box met vijf cd’s, waarin haar jaren in het Canadese en Amerikaanse clubcircuit zijn gedocumenteerd, inclusief radio- en tv-optredens, een opname bij haar ouders thuis en een tape die ze maakte voor de verjaardag van haar moeder (‘I think you like this one especially, mum’). Allemaal schitterend materiaal.

Op advies van Neil Young ordende ze 119 tracks in chronologische volgorde. Op de vroegste opnamen klinkt ze nog als een folkie, een squeaky girl on helium, zoals ze ooit zei, gewapend met een ontroerend puur en zuiver sopraantje, dat de traditionals zong (Molly Malone) die elke folkartiest in die tijd op zijn repertoire had. 

Een hoogtepunt is het zonder begeleiding van haar bariton-ukelele gezongen The Dowie Dens of Yarrow. Niet minder opmerkelijk is haar eerste opname, uit 1963, The House of the Rising Sun, om nog maar te zwijgen van haar allereerste zelfgeschreven lied, Day After Day (augustus 1965) – meteen prachtig.

Levenstrauma

Ze trad in die tijd nog op als Joni Anderson. Het onfortuinlijke huwelijk met Chuck Mitchell lag nog in de toekomst. Zo ook de geboorte van haar dochter Kelly, die ze afstond voor adoptie, het trauma van haar leven. Ze schreef er een hartverscheurend lied over: Little Green. Het is nogal een schok haar aan het einde van de liveopname uit 1967 opeens luid en duidelijk die naam te horen zingen. Op de studioversie uit 1971 op Blue, haar beroemdste plaat, is de naam weggepoetst.

Mitchells bekendste lied, Both Sides Now, dat ze telkens aankondigt als From Both Sides Now, staat drie keer op de vijf cd’s, alle drie opnamen uit 1967. Pas in 1969 zou ze het op plaat vastleggen (Clouds).

Vol. 1 uit de titel wijst erop dat er nog meer bijzonder archiefmateriaal van Mitchell aan zit te komen. We kunnen niet wachten.

Pop

Joni Mitchell
Archives-Volume 1: The Early Years (1963-1967)
(Rhino Records)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden