Plus

Jongerentheater op basis gesprekken overlevers van WOII

Vlak na de herdenking op 4 mei zijn overal in de stad theaterstukken over de oorlog te zien. Ook tieners maken een voorstelling, op basis van gesprekken met overlevers. Ze luisteren ademloos naar de échte verhalen.

Een van de gesprekken in de Tolhuistuin Beeld Dingena Mol

'Het wordt toch géén aardappelschillensoep?' grapt Jan Prins (82) als regisseur Ilon Lodewijks zegt dat er soep op staat. De andere senioren lachen. Een mooi bruggetje naar het leven tijdens de oorlog, waar ze de tien jongeren om hen heen zo over gaan vertellen.

In de Tolhuistuin zitten jongeren en ouderen bij elkaar als eerste aanzet voor een voorstelling over de Tweede Wereldoorlog, die ze tijdens Theater Na de Dam, net na de dodenherdenking op 4 mei, gaan opvoeren. De ouderen komen uit Noord, ze reageerden op een oproepje in het huis-aan-huisblad.

Noodzaak
Wie heeft er nog een verhaal te vertellen over de oorlog? Er zijn steeds minder mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt en je zou verwachten dat de animo voor zo'n project dan ook afneemt, maar de reacties op het oproepje worden juist talrijker. Niet alleen in Amsterdam, maar in heel het land lijken ouderen haast te krijgen.

"Ze zien de noodzaak om hun verhaal nog te vertellen," zegt Hanna Timmers, projectleider van de jongerenvoorstellingen van Theater Na de Dam. De constructie van persoonlijke verhalen van ouderen aan scholieren doet denken aan dat andere project voor jongeren, Oorlog in mijn buurt. "Een persoonlijk verhaal is zo veel indrukwekkender dan een geschiedenisboek," verklaart Timmers.

De oudste in de Tolhuistuin deze middag is Stien van Nieuwpoort-van Gemen (97), geboren en getogen Amsterdamse. Ze doet mee 'omdat je het anders kwijtraakt'.

Van Nieuwpoort-van Gemen was in de oorlog regenjasplakster bij Hollandia Kattenburg, waar ze een razzia meemaakte waarbij alle Joodse werknemers van de niet-Joden werden gescheiden. "Hout-turf deden ze, dat spel. Joden rechts, christenen links. Verschrikkelijk. Ik zie het nog voor me."

Mooie ontmoetingen
De jongeren, een paar van de opleiding theater van het ROC van Amsterdam en van middelbare scholen in de stad, vragen honderduit. Hoe zat dat dan, hoe was het dan? En: "Ik was elf jaar geleden negen en weet dat al niet eens meer. Hoe wéét u dat nog allemaal?" Een blonde jongen ligt bijna op de tafel terwijl hij aan de lippen van zijn oudere verteller hangt.

Timmers: "Je ziet mooie ontmoetingen ontstaan. Dan scheelt een jongere misschien zeventig jaar met een verteller maar blijken ze op dezelfde basisschool te hebben gezeten. Zo hebben ze meteen een band."

Regisseur Lodewijks selecteerde de oudere verhalenvertellers op hun verhaal over een verplaatsing of een reis, want in een oorlog is alles in beweging. Verplaatsingen met een turfschuit bijvoorbeeld of een vlucht uit Rotterdam na het bombardement. Op basis van de verhalen maakt ze met de jongeren scènes die in en om de Tolhuistuin spelen.

Bol buikje
Volgens Saar van Asten (15), scholier op het Spinoza Lyceum, weten jongeren veel te weinig over de Tweede Wereldoorlog. Zij wel, ze is Joods en kent de verhalen van haar oma. Haar overgrootouders zaten in Westerbork. "Ik wil dat andere jongeren ook persoonlijke verhalen horen, dat is belangrijk, dan blijft het je bij."

Lieda Ridder (85) uit Noord moest op de turfschuit naar het platteland om aan te sterken na de hongerwinter. "Ik ging zo dun weg (ze houdt haar handen uit elkaar alsof ze een tennisbal vasthoudt) en kwam terug met een bol buikje."

De jongerenvoorstellingen zijn in het hele land. Volgens oprichter Jaïr Stranders gaat het echt om het maken van theater, maar is een mooie bijvangst dat de jongeren publiek meenemen dat misschien niet snel naar een herdenking of voorstelling zou gaan.

De tomaten-groentesoep valt prima in de smaak. Al waren de scholieren best nieuwsgierig geweest naar soep van aardappelschillen.

Een oude boom verplaats je niet, Tolhuistuin 21.00 uur op 4 mei. Speelt ook op 5 mei om 17.00 en 21.00 uur

'Joden rechts, christenen links. Verschrikkelijk. Ik zie het nog voor me' Beeld Dingena Mol

Voorstellingen van jongeren tijdens Theater Na de Dam

In de Tolhuistuin, in Oostblok in Oost, in de Krakeling, het Ostadetheater in De Pijp en in de Meervaart in Nieuw-West spelen jongeren voorstellingen over de Tweede Wereldoorlog.

Vloerhappen van 22 jongeren van de Jeugdtejaterschool gaat over sporten tijdens de oorlog. Theater de Krakeling was begin jaren veertig namelijk een turnhal. Regie: Nico Tillie & Vera van de Meeberg.
De voorstelling speelt om 20.30 uur op 4 mei en om 14.00 en 17.00 uur op 5 mei.

In Oost nemen jongeren voor Oorlog in Oost het publiek mee op een theatrale wandeling door de Indische buurt. Regie: Jelle Zijlstra. Speelt op 4 mei 2017 om 16.30 en 20.30 uur, en op 5 mei om 16.30 en 20.30 uur.

En ondertussen was alles er ook van Pact+ en het Ostadetheater is een voorstelling over het leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Regie: Jasmin Shachaf Wijker, 21.00 uur Ostadetheater (speelt ook op 3 en 5 mei).

De jongeren van de Meervaart Studio bevragen het feit dat met de kennis van nu het verleden een reeks van grote gebeurtenissen is. Was dat ook zo voor hen die ermiddenin stonden? Regie: Relinde Moors. Tat Tvam Asi, 21.00 uur, De Meervaart, toegang gratis.

Meer info: www.theaternadedam.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.