Plus

'Jongeren hebben er geen benul meer van wat goede journalistiek is'

Sytze van der Zee (78), voormalig hoofdredacteur van Het Parool, schreef een boek met memoires: Verslaggever van Beroep.

'Sytze van der Zee: 'Nieuwsgierig zijn, vragen stellen en daar onbevooroordeeld over berichten'Beeld Koos Breukel

Mooi beroep, journalist. In Duitsland liep Sytze van der Zee achter de legendarische premier Willy Brandt aan, in Amerika volgde hij president Ronald Reagan op de voet. Hij schreef over de Decembermoorden in Suriname en de inval in Grenada. De Golfoorlog, de val van de Muur, de Bijlmerramp en de ontmaskering van de polder-godfather Klaas Bruinsma.

Heel vrolijk stemmend is het tegenwoordig ­allemaal niet. 'Van iemand met een droom­beroep is de journalist verworden tot een bedreigde soort,' schrijft hij in een dik boek vol herinneringen aan zijn werkzame leven. 'In relatief korte tijd heeft het metier veel van zijn geloofwaardigheid en glans verloren.'

Van der Zee, verslaggever. Hij diende als correspondent in Bonn, Brussel en Washington het eerbiedwaardige Handelsblad en de Nieuwe Rotterdamsche Courant, later de fusiekrant NRC Handelsblad.

Hij was adjunct-hoofdredacteur van Elseviers Magazine en, tussen 1987 en 1996, hoofdredacteur van Het Parool alvorens hij, 57 jaar nog maar, na bittere gevechten met de uitgever over de koers van de krant, het moede hoofd in de schoot legde en boeken ging schrijven.

Toen ik uw boek las, dacht ik: wat werd er vroeger toch veel ruzie gemaakt in de journalistiek.
"Hahaha."

Was u zo'n ruziemaker?
"Hoho, wacht even. Tegen het einde woedde de strijd om Het Parool, dat was een grote zaak die de krant bijna de kop heeft gekost. Maar wat er verder gebeurde waren gewoon discussies. Dat hoort bij de journalistiek. Dat is ook het mooie van het vak: dat je elkaar voortdurend opjuint. Dat is gezonde concurrentie."

Waar is het volgens u misgegaan met de ­kranten?
"De groei is eruit, de oplagen zakken. De journalistiek is een krimpmarkt en de kranten reageren daar heel krampachtig op. Ze waaien met alle winden mee en volgen de ene hype na de andere. Die hele #MeToo-beweging. Waarom zeggen de kranten niet: laten we even rustig aan doen."

Omdat het een belangwekkend onderwerp is wellicht?
"Maar wel typisch Amerikaans. Hilversum is geen Hollywood. Ik vind dat je als krant je hoofd een beetje koel moet houden. Al die verhalen: van verkrachting tot billenknijpen. Dan denk ik: jongens, hou je nou een beetje rustig."

"In plaats daarvan staat een hele rij columnisten klaar om er nog wekenlang op terug te komen. Alleen NRC en de Volkskrant hebben elk al veertig columnisten. Dat is krankzinnig. Een krant is er voor om dingen uit te zoeken en te duiden. Meningen kun je kwijt op de opinie­pagina."

U klinkt als een ouderwetse man.
"Dat zal mij een zorg zijn. Jongeren, de paar goeden daargelaten, hebben er gewoon geen benul meer van wat goede journalistiek is: nieuwsgierig zijn, vragen stellen en daar, on­geacht de consequenties, onbevooroordeeld over berichten."

Vroeger was alles beter?
"Ja, vroeger was het beter. Ik sprak laatst een collega bij NRC Handelsblad. Die zei: 'Het is allemaal zo veranderd bij de kranten. Journalisten zijn weer letterknechten geworden. Ze doen wat ze opgedragen krijgen door hun hoofd­redactie en om vier uur gaan ze naar huis.'"

Als ik daar even een karikatuur tegenover mag zetten: in uw tijd zaten ze de hele dag te zuipen in het café en schreven eens in de week een stukje.
"Als je had gewerkt, kwam je elkaar tegen in het café. Dat was wel zo, ja. Maar je kwam er allerlei mensen tegen en in Scheltema en Hoppe werd heel veel over journalistiek geluld. Daar kwam drank aan te pas, maar het waren heel vruchtbare gesprekken."

Het nieuws ligt niet op straat, maar haal je uit het café?
"Voor journalisten is het belangrijk dat ze met elkaar praten en ideeën uitwisselen. Op de krant is dat vaak moeilijk, omdat je druk bezig bent. Er moet ook een plek zijn waar je de dingen uitpraat. Als je niet in het café komt, hoe moet dat dan?"

Om het voor de jonge collega's op te nemen: ­alcoholisme is in de journalistiek in elk geval een minder groot probleem geworden.
"Je bedoelt dat er meer gezopen moet worden?"

Nee, minder. Je komt 's ochtends nog zelden een collega tegen die onder zijn bureau in slaap is gevallen.
"Het is allemaal zoveel bureaucratischer geworden."

U bent een romanticus.
"De journalistiek kan een heel spannend en avontuurlijk vak zijn. Het is wat je er zelf van maakt. Er zijn er ook die er genoegen mee nemen de hele dag alleen maar stukjes door te geven. Ook heel nuttig en belangrijk, maar dat was niet mijn leven."

Was u niet liever altijd verslaggever gebleven?
"Het is een eretitel. Ik heb me altijd verslag­­gever gevoeld, ook als hoofdredacteur. Dan dacht ik: wat zou ik er toch graag zelf op uittrekken. Maar je wordt ouder, dan moet je op een gegeven moment keuzes maken."

Is er nog toekomst voor de journalistiek?
"Ik ben niet somber. Ik blijf geloven in de oerjournalistiek. De toekomst is digitaal, maar zolang er bekwame redacteuren zijn die alle shit terzijde schuiven en duidelijk maken hoe de dingen in elkaar zitten, zal er een publiek zijn dat geïnteresseerd is."

Sytze van der Zee: Verslaggever van Beroep. Uitgeverij Prometheus, €24,99

CV

Sytze van der Zee (Hilversum, 1939) is journalist en schrijver. Hij groeide op in een NSB-gezin, waarover hij in 1997 Potgieterlaan 7 schreef. Voor NRC Handelsblad werkte hij als correspondent in Bonn, Brussel en Washington. Daarna werd hij adjunct-hoofdredacteur van Elseviers Magazine. Van 1988 tot 1996 was hij hoofdredacteur van Het Parool.

Van der Zee schreef diverse boeken over de Tweede Wereldoorlog, maar ook over vluchtelingen (Stempeldag, 1999), seriemoordenaars (Zuidwal, 2003 en Anatomie van een Serie­moordenaar - Het Beest van Harkstede, 2009), en Pijn, een biografie (2013).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden