Plus

Jonathan Safran Foer: 'Schrijven gaat niet om eens of oneens'

Jonathan Safran Foer was in Amsterdam, de stad waar hij zich altijd op zijn gemak voelt, voor de promotie van zijn roman Hier Ben Ik. Hij ging van signeersessie naar publiek interview. 'Het aantal gênante momenten is best klein.'

Jonathan Safran Foer: 'In Amsterdam is zoveel te ontdekken'Beeld Chantal Heijnen

Toeval? Of toch iets anders? Jonathan Safran Foer, schrijver van wereldwijd geroemde romans als Everything Is Illuminated (2002) en Extremely Loud and Incredibly Close (2005), houdt de pas in op het Rusland, de Amsterdamse straat tussen de Kloveniersburgwal en de Oudezijds Achterburgwal.

"Die winkel ken ik," zegt Foer, pal voor de etalage van Wonderwood. "Ik heb er net een stoel gekocht - online, welteverstaan."

De schrijver, drie dagen in de stad om zijn nieuwe roman Hier Ben Ik aan te prijzen, werpt een blik in de etalage. Er is, zo laat zijn uitgever voorzichtig weten, niet écht tijd om rond te snuffelen.

Foer moet optreden op het Brainwash Festival, en daarna de taxi in voor een publiek interview en een signeersessie in Rotterdam. En in de uren voorafgaand aan de korte wandeling was er al een ontmoeting met lezers in boekhandel Scheltema.

Interview onderweg in België: 'Bob Dylan? Dat is geen schrijver'Beeld Canvas

"Ik kom wel terug in deze straat," zegt Foer, die Amsterdam koestert als een stad waar hij zich altijd zo op zijn plek voelt. "Ik las in het gastenboek van het Ambassadehotel een opmerking van Saul Bellow over deze stad. Hij schreef iets in de sfeer van: 'Dit is de enige stad ter wereld die in alles groots is behalve in de afstanden.'"

"Cultuur en geschiedenis liggen hier voor het oprapen. Er is zoveel te ontdekken - in andere steden moet je voor veel minder heel hard werken."

Gezinsleven
Wie Foer (1977) zo ziet lopen, een ietwat teruggetrokken man in een beige trui, moet onbewust denken aan Jacob Bloch, de hoofdpersoon van Hier Ben Ik.

In tegenstelling tot zijn eerdere romans, waarin de Holocaust en de aanslagen van 11 september 2001 een belangrijke rol spelen, gaat Hier ben ik over een onderwerp dichter bij huis: het gezinsleven, of preciezer: over de neergang van een gezinsleven.

Al blijft het daar niet bij: in de roman wordt Israël getroffen door een aardbeving, waarna het land wordt bedreigd door een pact van vijandige buurlanden.

Deze gebeurtenis stelt de Amerikaanse Jood Jacob voor de vraag of hij Israël moet gaan verdedigen, of thuis moet blijven bij zijn vrouw en zoons - een basis die niet meer stabiel is nadat zijn eega op zijn telefoon vunzig sms-verkeer met een andere vrouw heeft ontdekt.

Foer geldt als een van de sterren van de hedendaagse literatuur, maar in Amsterdam is hij vooral een bescheiden en goedgemutste verschijning - elk gesigneerd boek wordt voorzien van een vrolijke slinger. Foer, na weer een krabbel: "Ik doe de dingen graag goed."

Intiemer
Zijn Amsterdamse tour, ingeklemd tussen een paar dagen België en vier dagen Londen, begint vrijdag in een stampvol Paradiso waar het John Adams Institute een avond houdt met onder meer een interview door Pieter van den Blink. Foer ontvouwt dat hij toe was aan het schrijven van een intiemer boek.

"In mijn andere boeken ging het meer om beelden en het grote gebaar. Dit gaat over mensen die de hele tijd in gesprek zijn." Ook geeft Foer een inkijk in zijn werkwijze. "Ik ben, zoals iedereen, samengesteld uit ontelbaar veel indrukken en herinneringen. Uit dat reservoir put ik."

"Pas later ontstaan er lijnen en thema's. Ik had aanvankelijk geen motief, hoogstens wat verhaallijnen. Vaak lijkt het dan alsof ik met verschillende dingen bezig ben, maar dan blijken al die lijnen toch met elkaar te maken te hebben."

Bob Dylan
Op zaterdagmiddag in Scheltema vertelt Foert bij de lunch - hummus en erwtenscheuten - dat hij dit soort promotiereizen met 'redelijk veel plezier doet', al is hij als gescheiden vader liever niet te lang weg van zijn twee zoons.

"Soms zijn er momenten, tijdens interviews, waarop je wordt overvallen door een bizarre vraag, maar doorgaans zijn er best weinig gênante momenten."

In Paradiso viel er een stilte bij de vraag of Foer de mening deelt van de rabbijn in zijn boek, die stelt dat de Joden zich moeten bevrijden van het dagboek van Anne Frank en zich dus minder op het slachtofferschap moeten fixeren.

"Als je zoiets schrijft, is het geen kwestie van eens of oneens. Een roman bestaat uit een koor van stemmen en ideeën. Het is niets meer dan een manier waarop over het Jodendom in Amerika kan worden nagedacht, op een moment waarop de generatie van overlevers verdwijnt."

Vlak voordat hij het podium van het Brainwash Festival in de Zuiderkerk betreedt, is er nog een bericht uit België. Zijn reactie op de Nobelprijs voor Bob Dylan, gefilmd tijdens een interview in een auto, is een hit op internet.

Foer: "Zeg ik iets idioots?" Nee hoor - alleen dat Bob Dylan helemaal geen schrijver is. "Uiteindelijk zijn het slechts woorden. Dat is misschien wel de essentie van mijn boek. Dat iedereen verbaal al snel de held speelt. Maar de vraag is: wat doen we als het echt erop aankomt? Als je ongelukkig bent in je relatie, of moet vechten voor je land?"

Jonathan Safran Foer: Hier Ben Iik. Ambo/Anthos €24,99.

Foer: 'In mijn andere boeken ging het meer om beelden en het grote gebaar. Dit gaat over mensen die de hele tijd in gesprek zijn'Beeld Chantal Heijnen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden