Johannes Vermeer Prijs voor fotograaf Rineke Dijkstra

Fotograaf Rineke Dijkstra (1959) krijgt op 29 oktober de Johannes Vermeer Prijs 2020, 100.000 euro groot, uitgereikt in de Ridderzaal in Den Haag. De jury noemt haar ‘de koningin van de Nederlandse portretkunst’.

Kolobrzeg, Poland, July 27, 1992Beeld Rineke Dijkstra

Dijkstra, in 1986 afgestudeerd aan de Rietveld Academie, verwierf internationale bekendheid met haar fotoserie Strandportretten (1992–1994). “De kwetsbaarheid van deze jongvolwassenen, zich bewust van hun uiterlijk of juist niet, en de intimiteit die Dijkstra weet te bereiken, kenmerken haar hele verdere oeuvre. Evenals haar uitzonderlijke antenne voor niet alleen de ogen of het gezicht, maar het hele lichaam als spiegel van de ziel,” meent de jury van de Johannes Vermeer Prijs, die deze editie onder leiding staat van Andrée van Es.

Nog altijd werkt Dijkstra met hetzelfde type camera als waarmee ze in 1992 die eerste strandportretten maakte: een 4 bij 5 inch technische camera. “Het is altijd in een studiosituatie, met een grote camera op een statief en lampen,” zei ze daarover in deze krant. “Ik maak nooit snapshots. Wat ik fijn vind aan zo’n foto is dat je alle details zo goed kunt zien als je dichtbij komt. Van een afstand zie je de monumentaliteit en als je dichtbij komt kun je inzoomen op details die iets zeggen over de mensen op de foto.”

Met haar werk draagt Dijkstra volgens de jury op grootse wijze bij aan het internationale aanzien van de Nederlandse beeldende kunst: “Dit werk is voor de eeuwigheid. Het vermogen om dit soort beelden te maken is weinig kunstenaars gegeven.”

De foto’s en video’s van Dijkstra zijn over de hele wereld geëxposeerd. In 2018 had ze nog een grote overzichtstentoonstelling in De Pont in Tilburg, met portretten van superlenige meisjes in Rusland tot gabbers in een trainingspak. Vorig jaar toonde het Rijksmuseum haar imposante videodrieluik Night Watching, waarin ze verschillende groepen observeert die naar De Nachtwacht staan te kijken. In 2017 won Dijkstra als eerste Nederlandse fotograaf de Hasselblad Award, de belangrijkste fotografie-oeuvreprijs ter wereld.

Odessa, Oekraïne, 4 augustus 1993 Beeld Rineke Dijkstra

Uitzonderlijk artistiek talent

De Johannes Vermeer Prijs is in 2009 door de Nederlandse regering ingesteld om uitzonderlijk artistiek talent te eren en te stimuleren. Sindsdien ging de oeuvreprijs naar Pierre Audi, Alex van Warmerdam, Erwin Olaf, Marlene Dumas, Rem Koolhaas, Irma Boom, Michel van der Aa, Steve McQueen, Iris van Herpen en Ivo van Hove. Vorig jaar ontving Ivo van Hove de prijs uit handen van cultuurminister Ingrid van Engelshoven.

Deze editie bestaat de jury naast Van Es uit Pierre Audi, Annabelle Birnie, Jamal Ouariachi en Romana Vrede. Tegen de achtergrond van de coronacrisis stond de jury nadrukkelijk stil bij het belang van de Johannes Vermeer Prijs. “De extreme omstandigheden van dit jaar maakten voor de jury het gewicht van deze Staatsprijs nog meer voelbaar: als symbool van respect en waardering voor de kunsten, maar ook als uitdrukking van het uitzonderlijke belang van kunstenaars voor onze samenleving.”

Georgie Henley, Londen, 9 oktober 2010Beeld Rineke Dijkstra
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden