Plus

Joan Baez, stem van de protestgeneratie, voor het laatst in Nederland

Joan Baez (78) protesteerde hand in hand met Martin Luther King en hielp haar ex Bob Dylan aan een groter publiek. Donderdag zingt ze in Carré voor een betere wereld.

Joan Baez, hier tijdens haar concert in Lissabon op 1 februari, zingt oude nummers en materiaal van haar laatste album, Whistle down the wind.Beeld Manuel de Almeida/EPA

Ze is de enige persoon op aarde die Bob Dylan en Steve Jobs allebei naakt heeft gezien, zo mag Joan Baez graag vertellen. "Maar niet tegelijkertijd," voegt ze er dan glimlachend toe. In de jaren zestig verkeerde ze enkele jaren met Dylan, in de jaren tachtig kortstondig met Jobs.

Veel leden van de protestgeneratie verwarden, of combineerden, de strijd voor gelijkheid met persoonlijke geneugten als seks, drugs en rock- 'n-roll, maar dat was allerminst de houding van Baez. Ze gebruikte één keer cocaïne en die keer bevestigde haar slechts in de overtuiging dat drugs niets voor haar waren.

En wat betreft de rock-'n-roll: haar relatie met Dylan in de vroege jaren zestig liep onder meer op de klippen ­omdat Baez niet wilde dat Dylan overstapte van akoestische folk naar versterkte rock.

Dylan werd in het begin van z'n loopbaan erg geholpen door Baez. In een periode dat zij beroemder was dan hij traden ze op als duo. Daarmee groeide Dylans bekendheid. "Ik ontfermde me als een moeder over hem," zei Baez in verscheidene interviews.

Geweldloos verzet
De samenwerking met Dylan leverde Baez vooral goede protestliedjes op. Zelf staat ze niet bekend als briljante tekst- en liedjesschrijver. Ironisch genoeg bereikte ze op dat vlak wellicht het hoogtepunt met een bitterzoete terugblik op de relatie met Dylan, met het nummer Diamonds and rust. Sommige nummers uit het oeuvre van Baez kunnen vanwege het hoge kampvuur­gehalte wat schuren.

Baez is al haar leven lang muzikant en activist. Beelden van een concert in Nederland in 1967 tonen een knappe, ernstige twintiger met een akoestische gitaar en een hoge stem, die soms hevig trilt. Met lieflijke, begripvolle ogen bezingt ze het leed van de verworpenen der aarde.

Het geeft haar een Maria-achtige uitstraling. In interviews uit die tijd gaat het vaak over gelijke rechten voor zwarte Amerikanen. Baez steunde het geweldloze verzet van Martin ­Luther King en raakte met hem bevriend. Uiteraard keerde Baez zich ook tegen de oorlog in Vietnam.

Ze probeerde soldaten om te praten die op het punt stonden te worden ingekwar­tierd. Dat kwam haar op een korte gevangenisstraf te staan. Het activisme leverde haar ook een huwelijk op met medeactivist en journalist David Harris. Ze kregen één zoon, Gabriel. Baez' enige kind is drummer, die soms optreedt met zijn moeder.

Gouden tand
Het grote rechtvaardigheidsgevoel van Baez ging lange tijd gepaard met veel persoonlijk leed. Zo had ze in het begin van haar loopbaan ernstige angsten. Bij optredens was ze op van de zenuwen, omdat ze vreesde in het spotlicht te moeten braken. Ook kampte ze met depressieve gevoelens. Een psychotherapeut hielp haar in de jaren negentig minder gebukt te gaan onder het leven.

Inmiddels mag Baez graag spotten met het ­serieuze imago dat ze opbouwde in de jaren zestig. In een geestig interview met Rolling Stone uit 2017 gaat ze gretig op zoek naar de 'bad-ass' in zichzelf. Ze toont een tribal tattoo op haar rechterpols, die ze na haar zeventigste liet zetten. En ze wijst op haar gouden tand met diamant, die ze liet plaatsen nadat haar eigen tand het had begeven. "Serieuze bling," zegt Baez. "Erg bad-ass."

Hetzelfde huis
Intussen heeft Baez haar hele leven de quaker-religie gebruikt als moreel kompas. Ze kreeg de overtuiging mee van haar beide ouders.

Het element van actief protest komt wellicht van haar Mexicaanse vader, die als veelbelovend fysicus weigerde zijn kennis in te zetten voor de oorlogsindustrie. Dat de levensstandaard van zijn gezin door die beslissing aanzienlijk daalde, accepteerde hij.

Baez is altijd trouw gebleven aan de idealen uit de jaren zestig. Terwijl Dylan zijn fortuin onder meer gebruikte om overal ter wereld immense landhuizen te kopen, woont Baez al 45 jaar in hetzelfde huis in Californië. Baez is consequent: destijds protesteerde ze tegen Nixon, nu is ze ­actief anti-Trump.

Haar stem, inmiddels een octaaf gedaald, zal in Carré opnieuw klinken tegen onrecht. Het optreden, deel van de Fare Thee Well Tour, zal haar laatste optreden in Nederland zijn.

Joan Baez rond 1970.Beeld Michael Ochs Archives
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden