PlusAchtergrond

Jeugdagent Kim danst en lacht op TikTok, maar spreekt ook vermanend toe

Op TikTok lijkt de politie weer als vanouds de beste kameraad, met jeugdagenten die vrolijke challenges afwisselen met serieuze uitleg en vermaningen. Waar ligt de grens voor de Amsterdamse jeugdagent Kim van der Weij?

Jeugdagent Kim heeft een populair TikTok-account. Beeld TikTok
Jeugdagent Kim heeft een populair TikTok-account.Beeld TikTok

Een raadsel: uw kind ziet op TikTok een rappende baby. Dan een man die een pot meel in zijn gezicht krijgt. Een kattenfilmpje. Een parodie op een nummer van Famke Louise. Weer een kattenfilmpje.

Wat komt daarna?

Antwoord: jeugdagent Kim in de #rolfsanchezchallenge. Een politieauto, geparkeerd naast een weiland. Kim en haar collega lopen het beeld in, het nummer Ven Ven van Rolf Sanchez is te horen. Ze doen het dansje na uit de clip. Want als iedereen op TikTok dat doet, kan @Politieamsterdam niet achterblijven.

Jeugdagent Kim van der Weij (32), al 14 jaar bij de politie Amsterdam, is het gezicht van de pagina. Ze heeft ruim 320.000 volgers en 4,5 miljoen likes. Sommige filmpjes worden meer dan een miljoen keer bekeken.

Ze is van alle markten thuis. We zien Kim die een cellencomplex laat zien. Kim schaatsend over het ijs. Kim op Valentijnsdag met een rode hartjesballon, playbackend op Jason Derulo. Kim die de regels van de avondklok opleest. Kim die zegt dat je niet moet pesten. Kim die uitlegt wat er gebeurt als de politie in de rij voor de McDrive een spoedmelding krijgt. Kim die meedoet aan een verkleedchallenge. Kim die waarschuwt: je kunt je naakte lichaam verstoppen achter een filter, maar dat filter is zo verwijderd.

Blij ei en serieus

Het sluit aan bij de content op TikTok, vooral populair onder jonge kinderen en tieners. Het zijn korte video’s, vaak maar 15 seconden, met muziek eronder. Playbacken, dansjes, trucs, pranks, challenges en andere frivoliteiten, afgewisseld met hier en daar een serieus of informatief filmpje. Het kijkt makkelijk weg.

Van der Weij zegt: wat je op TikTok ziet, dat is Kim. Vrolijk, een spring-in-’t-veld. Maar ze kan ook serieus zijn. Bijvoorbeeld wanneer ze na haar nachtdienst de kijkers emotioneel toespreekt over de avondklokrellen: “Achter dit uniform zit een mens. Ook wij willen veilig naar huis.” Of streng, wanneer ze waarschuwt voor de gevolgen van opruiing: “Je kunt een gevangenisstraf krijgen, een strafblad, of een geldboete tot 21.750 euro.”

Naast lovende commentaren staan er ook kritische reacties onder de video’s. Moet de politie zich wel bezighouden met malle dansjes? En kunnen ze hun tijd niet beter besteden? Volgens Van der Weij hoort het er allemaal bij. “Je moet meedoen om meer volgers te genereren. Zo werkt het algoritme. Jongeren zien in principe alleen wat ze leuk vinden. Door met een challenge mee te doen, bereiken we hen die anders nooit op onze pagina zouden komen. Ze gaan ons volgen door dat dansje, en zien vervolgens dat we ook informatieve video’s maken.”

Verantwoorden

Belangrijk is goed nadenken of de muziek bij een dansje of playback geschikt is voor de politie. Beledigt het niemand? Hoe zit het met de producer? Achter de schermen controleert een team dat soort dingen. “We vertegenwoordigen de politie, dus we kunnen er niet zomaar iets opgooien. Daardoor duurt het maken van een filmpje soms wel een week. Ik doe dat overigens zoveel mogelijk in mijn vrije tijd.”

Volgens Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam, past de aanwezigheid van de politie op TikTok in een breder kader waarin instituten zich steeds meer geroepen voelen om zich te verantwoorden. “Hun autoriteit komt niet meer vanzelf. De positie en expertise van de politie, maar ook van de wetenschap en journalistiek, is geen gegeven meer in de samenleving. Mensen denken: laat maar eens zien wat je doet. Waarom zouden we je anders vertrouwen? Dat TikTokaccount is daar, voor een gedeelte, een reactie op.”

De politie was volgens het klassieke ideaalbeeld van de organisatie altijd onzichtbaar, zegt Deuze. Men had vertrouwen in de politie, omdat het de politie was. Tegenwoordig willen we met de politie in gesprek, discussie voeren. Mensen komen zelfs het bureau binnen met een lijst vol eisen. “Het is een veranderde opvatting over vertrouwen. Is het gegeven, of verdien je het? We zijn als samenleving aan het toeleven naar die laatste definitie van vertrouwen.”

Dus danst de politie er anno 2021 op los voor de camera, voor het genereren van volgers. Deuze vindt dat niet te frivool. Instanties voegen zich volgens hem nu eenmaal naar de cultuur van sociale media en frivoliteit werkt op TikTok. “Het idee dat de politie daardoor minder serieus wordt genomen, vind ik een beetje azijnpisserij. TikTok vereist een andere taal dan een brief.”

Aan de andere kant, zegt trendanalist en expert sociale media Sander Duivestein, is er een risico voor de hiërarchische laag. “De ene keer is de politie je beste vriend op sociale media, dan plots een gezagsdrager naar wie je moet luisteren. Heb je dan nog zo veel eerbied voor het beroep, als er een agent tegenover je staat?”

Van der Weij ervaart juist het tegenovergestelde. Wanneer ze bijvoorbeeld naar een melding van geluidsoverlast of ruzie rijdt, herkennen mensen haar. “Hé, jij bent van TikTok,” zeggen ze dan. Dan is het ijs meteen gebroken. “Het zorgt voor een mooie opening op straat. Ik kan dan op een normale manier met jongeren praten. En ook met volwassenen, die me kennen omdat hun kind kijkt. Een win-winsituatie, dus. Ik geloof in onbekend maakt onbemind. Hoe meer bekendheid met ons beroep, hoe meer respect en begrip we krijgen.”

Toch bestaat het risico dat op deze manier alles vermaak wordt, zegt Duivestein, een klein spektakelstuk waarbij het draait om de meeste volgers en likes. Hij verwijst naar de Amerikaanse mediacriticus Neil Postman (1931-2003), die in zijn boek Amusing Ourselves to Death (1985) schrijft: ‘Wanneer een volk wordt afgeleid door trivia, wanneer het culturele leven wordt geherdefinieerd tot een voortdurend rondje vermaak, wanneer een serieus publiek gesprek een vorm van babytalk wordt, wanneer, kortom, een volk een publiek wordt, en zijn bestuur een circusact, dan verkeert een natie in groot gevaar.’

Wat gaat de boventoon voeren, vraagt Duivestein. Communiceren met de jeugd, of likes en duimpjes scoren? “Het is balanceren op een dun koord. Sociale media werken enorm verslavend, het geeft een kick als je filmpjes veel worden bekeken of geliked. Terwijl dat niet de initiële motivatie is van het opstarten van zo’n account.”

Daar maakt Van der Weij zich geen zorgen over. Ze zegt dat het haar niet gaat om de likes of hoeveelheid volgers. Ze vindt het wel belangrijk dat de content die ze plaatst, goed bekeken wordt, maar dan vooral de informatieve video’s. Daar doet ze het voor. “Ik vind dat ik het mooiste beroep ter wereld heb. Dat wil ik graag laten zien aan jongeren. Dat is mijn doel op TikTok, daar word ik gelukkig van.”

Succesformule

De landelijke politie zoekt altijd naar mogelijkheden om online in contact te komen met jongeren, zegt een woordvoerder. Het wordt daarom aangemoedigd om op TikTok actief te zijn. Er is een socialemediabeleid dat kaders aangeeft waarbinnen agenten zich kunnen bewegen. De creativiteit en content mogen de eenheden zelf bepalen.

Ook is het geen probleem af te wisselen tussen serieuze en grappige video’s. Sterker: dat lijkt de formule te zijn tot succes, volgens de woordvoerder. Het vergroot de betrokkenheid van jongeren. Zij taggen de jeugdagenten in video’s waarbij ze vinden dat er iets niet in de haak is, of optreden van de politie is vereist.

De agenten ontvangen ook steeds meer serieuze privéberichten over pesten, sexting en mishandeling. Soms moeten deze een (strafrechtelijk) vervolg krijgen. Ook is het vaak geen zaak voor de politie en kunnen volgers dit zelf bij TikTok melden omdat dit niet aan de richtlijnen van de community voldoet. Jeugdagenten helpen zo’n jongere dan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden