Plus Ten slotte

Jessye Norman (1945-2019) grossierde in bekroningen

Jessye Norman in het Concertgebouw in Amsterdam, 18 december 1989. Beeld Redferns

Jessye Norman was een van de bekendste klassieke zangeressen van onze tijd. Maandag is ze overleden, na complicaties van een ernstige rugkwaal.

De kerkgangers van de Mount Calvary Baptist Church in Augusta, ­Georgia, wisten het zeker. Het kleine meisje dat elke zondag met hart en ziel en met een stem die veel groter klonk dan haar leeftijd gospels stond te zingen om de wondere werken des Heren te vieren, zou het ver brengen.

Jessye Mae Norman heette ze. Ze was vier toen de mensen in de kerk elkaar voor het eerst veel­betekenend aankeken bij het horen van haar stem. Op haar negende kreeg ze voor haar verjaardag een radio. Zo maakte ze kennis met de wereld van de opera en met de geweldige en ­beroemde zangeressen Marian Anderson en Leontyne Price, beiden zwart, net als zij, en dus twee rolmodellen van formaat. In een tijd waarin de rassensegregatie in Amerika, en ­zeker in Georgia, nog een gruwelijke realiteit was, gaf dit de jonge Jessye een hoopvol toekomstperspectief.

Leerjaren

Als zestienjarige deed ze mee aan de Marian Anderson Vocal Competition in Philadelphia. Voor het verhaal zou het goed zijn geweest als ze die wedstrijd met glans zou hebben gewonnen, maar dat gebeurde niet. Wel viel ze voldoende op om in aanmerking te komen voor een beurs van de Howard University, in Washington, DC, waar ze bij Carolyn Grant studeerde, in het koor zong en haar eerste stappen ­zette als professioneel zangeres.

Na haar afstuderen in Washington ging ze verder aan het Peabody Conservatory in Baltimore en daarna de University of Michigan School of Music, Theatre & Dance in Ann Arbor, Michigan, beide zeer gerenommeerde instituten. Haar docenten waren daar Elizabeth Mannion en Pierre Bernac.

In 1968 was ze klaar in de VS. Europa riep. Ze schreef zich in voor het jaarlijkse Internationaler Musikwettbewerb der ARD in München, won de eerste prijs en kreeg een driejarig contract aan de Deutsche Oper Berlin. Daar zong ze in 1969 de rol van Elisabeth in Wagners Tannhäuser. In hun recensies struikelden de critici over hun adjectieven. De mooiste: ‘Dit is de grösste Stimme sinds Lotte Lehmann’.

En de rest is, zoals dat gaat, geschiedenis.

Jessye Norman zou uitgroeien tot de een van de gezichtsbepalendste figuren in de klassieke muziek, al duurde het nog verrassend lang voordat ze mocht debuteren in het belangrijkste operahuis van haar geboorteland. Pas in 1983 zong ze voor het eerst in de New Yorkse Metropolitan Opera House (Cassandre en Didon in Les Troyens van Berlioz).

Twee jaar later zong ze bij de inauguratie van de herkozen president Ronald Reagan en later volgden optredens bij de begrafenis van Jackie Kennedy, de tweede inauguratie van president Bill Clinton, de zestigste verjaardag van de Britse queen Elizabeth en bij de opening van de Olympische Spelen in Atlanta, in haar geboortestaat.

In haar gloriejaren had Norman een majestueuze stem die alle stemvakken doorkruiste. Ze was op haar best in rollen als Aida, Ariadne en Salome en haar opname van Strauss’ Vier letzte Lieder blijft de bestverkochte (maar niet per se de artistiek bevredigendste) van allemaal.

Afzeggingen

Ze was ook berucht om afzeggingen, waardoor bijvoorbeeld in 1995 een uitvoering van de Altenberg Lieder met dirigent Pierre Boulez en het Concertgebouworkest aan Amsterdam voorbijging.

Ze grossierde in bekroningen, van Emmy’s tot eredoctoraten van chique universiteiten. In 2006 kreeg ze een ere-Edison Klassiek, die ze niet kwam ophalen.

In 2015 kreeg ze last van verergerende pijnen in de ruggengraat, die voor complicaties zorgden waaraan ze maandag is overleden. Ze was 74.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden